उत्तस्थौ यत्र देवेशः श्रीमद्वैकुंठनायकः । दृष्ट्वा तमर्जुनं कृष्णो विषण्णं भग्नमानसम्
मायया पाणिना स्पृष्ट्वा प्रकृतं विदधे पुनः । श्रीकृष्ण उवाच-। धनंजय त्वामाशंसे भवान्प्रियसखो मम
त्वत्समो नास्ति मे कोपि रहोवेत्ता जगत्त्रये । यद्रहस्यं त्वया पृष्टमनुभूतं च तत्पुनः
कथ्यते यदि तत्कस्मै शपसे मां तदार्जुन । सनत्कुमार उवाच-। इति प्रसादमासाद्य शपथैर्जातनिर्णयः
ययौ हृष्टमनास्तस्मात्स्वधामाद्भुतसंस्मृतिः । इति ते कथितं सर्वं रहो यद्गोचरं मम
गोविंदस्य तथा चास्मै कथने शपथस्तव । ईश्वर उवाच-। इति श्रुत्वा वचस्तस्य सिद्धिमौपगविर्गतः
नरनारायणावासं वृंदारण्यमुपाव्रजत् । तत्रास्तेऽद्यापि कृष्णस्य नित्यलीलाविहारवित्
नारदेनापिपृष्टोऽहं नाब्रवं तद्रहस्यकम् । प्राप्तं तथापि तेनेदं प्रकृतित्वमुपेत्यच
तुभ्यं यत्तु मया प्रोक्तं रहस्यं स्नेहकारणात् । तन्नकस्मैचिदाख्येयं त्वया भद्रे स्वयोनिवत्
इमं श्रीभगवद्भक्तमहिमाध्यायमद्भुतम् । यः पठेच्छृणुयाद्वापि स रतिं विंदते हरौ
पार्वत्युवाच-। वृंदावनरहस्यं च बहुधा कथितं विभो । केन पुण्यविशेषेण नारदः प्रकृतिं गतः
ईश्वर उवाच- एकदाश्चर्यवृत्तांतं मया जिज्ञासितं पुरा । ब्रह्मणा कथितं गुह्यं श्रुतं कृष्णमुखांबुजात्
नारदः पृष्टवान्मह्यं तदाहं प्राप्तवानिदम् । अहं वक्तुं न शक्नोमि तन्माहात्म्यं कथंचन
किं कुर्वे शपनं तस्य स्मृत्वा सीदामि मानसे । इति श्रुत्वा मम वचो दुर्मनाः सोऽभवद्यदा
तदा ब्रह्माणमाहूय अहमादिष्टवान्प्रिये । त्वया यत्कथितं मह्यं नारदाय वदस्व तत्
ब्रह्मा तदा ममवचो निशम्य सह नारदः । जगाम कृष्णसविधं नत्वा पृच्छत्तदेव तु
ब्रह्मोवाच- किमिदं द्वात्रिंशद्वनं वृंदारण्यं विशांपते । श्रोतुमिच्छामि भगवन्यदियोग्योऽस्मि मे वद
श्रीभगवानुवाच- इदं वृंदावनं रम्यं मम धामैव केवलम् । यत्रेमे पशवः साक्षाद्वृक्षाः कीटा नरामराः
ये वसंति ममांत्ये ते मृता यांति ममांतिकम् । अत्र या गोपपत्न्यश्च निवसंति ममालये
योगिन्यस्तास्तु एवं हि मम देवाः परायणाः । पंचयोजनमेवं हि वनं मे देवरूपकम्
कालिंदीयं सुषुम्नाख्या परमामृतवाहिनी । यत्र देवाश्च भूतानि वर्त्तंते सूक्ष्मरूपतः
सर्वतो व्यापकश्चाहं न त्यक्ष्यामि वनं क्वचित् । आविर्भावस्तिरोभावो भवेदत्र युगेयुगे
तेजोमयमिदं स्थानमदृश्यं चर्मचक्षुषाम् । रहस्यं मे प्रभावं च पश्य वृंदावनं युगे
ब्रह्मादीनां देवतानां न दृश्यं तत्कथंचन । ईश्वर उवाच- तच्छ्रुत्वा नारदो नत्वा कृष्णं ब्रह्माणमेव च
आजगाम ह भूर्लोके मिश्रकं नैमिषं वनम् । तत्रासौ सत्कृतश्चापि शौनकाद्यैर्मुनीश्वरैः
पृष्टश्चाप्यागतो ब्रह्मन्कुतस्त्वमधुना वद । तच्छ्रुत्वा नारदः प्राह गोलोकादागतोऽस्म्यहम्
श्रुत्वा कृष्णमुखांभोजाद्वृंदावनरहस्यकम् । नारद उवाच- तत्र नानाविधाः प्रश्नाः कृताश्चैव पुनः पुनः
समस्ता मनवस्तत्र योगाश्चैव मया श्रुताः । तानेव कथयिष्यामि यथाप्रश्नं च तत्त्वतः
शौनकादय ऊचुः - वृंदारण्यरहस्यं हि यदुक्तं ब्रह्मणा त्वयि । तदस्माकं समाचक्ष्व यद्यस्मासु कृपा तव
नारद उवाच- कदाचित्सरयूतीरे दृष्टोऽस्माभिश्च गौतमः । मनस्वी च महादुःखी चिंताकुलितचेतनः