यत्क्रौंचपक्षिणोरेकमवधीः काममोहितम् । तदा प्रबंधं श्लोकस्य जातं मत्वा ह्यनुद्विजाः
ऊचुर्मुनिं प्रहृष्टास्ते शंसंतः साधुसाध्विति । स्वामिञ्छापोदिते वाक्ये भारतीश्लोकमातनोत्
अत्यंतं मोहनो जातः श्लोकोऽयं मुनिसत्तम । तदा मुनिः प्रहृष्टात्मा बभूव वाडवर्षभ । तस्मिन्काले समागत्य ब्रह्मा पुत्रैः समन्वितः
वचो जगाद वाल्मीकिं धन्योसि त्वं मुनीश्वर । भारती त्वन्मुखे स्थित्वा श्लोकत्वं समपद्यत
तस्माद्रामायणं रम्यं कुरुष्व मधुराक्षरम् । येन ते विमला कीर्तिराकल्पांतं भविष्यति
धन्या सैव मुखे वाणी रामनाम्ना समन्विता । अन्या कामकथा नॄणां जनयत्येव पातकम्
तस्मात्कुरुष्व रामस्य चरितं लोकविश्रुतम् । येन स्यात्पापिनां पापहानिरेव पदेपदे
इत्युक्त्वांतर्दधे स्रष्टा सर्वदेवैः समन्वितः । ततः सचिंतयामास कथं रामायणं भवेत्
तदा ध्यानपरो जातो नदीतीरे मनोरमे । तस्य चेतस्यथो रामः प्रादुर्भूतो मनोहरः
नीलोत्पलदलश्यामं रामं राजीवलोचनम् । निरीक्ष्य तस्य चरितं भूतंभाविभवच्च यत्
तदात्यंतं मुदं प्राप्तो रामायणमथासृजत् । मनोरमपदैर्युक्तं वृत्तैर्बहुविधैरपि
षट्कांडानि सुरम्याणि यत्र रामायणेऽनघ । बालमारण्यकं चान्यत्किष्किंधा सुंदरं तथा
युद्धमुत्तरमन्यच्च षडेतानि महामते । शृणुयाद्यो नरः पुण्यात्सर्वपापैः प्रमुच्यते
तत्र बाले तु संतुष्टः पुत्रेष्ट्या चतुरस्सुतान् । प्राप पंक्तिरथः साक्षाद्धरिं ब्रह्मसनातनम्
स कौशिकमखं गत्वा सीतामुद्वाह्य भार्गवम् । आगत्य पुरमुत्कृष्टो यौवराज्यप्रकल्पनम्
मातृवाक्याद्वनं प्रागाद्गंगामुत्तीर्य पर्वतम् । चित्रकूटं महिलया लक्ष्मणेन समन्वितः
भरतस्तं वने श्रुत्वा जगाम भ्रातरं नयी । तमप्राप्य स्वयं नंदिग्रामे वासमचीकरत्
बालमेतच्छृणुष्वान्यदारण्यकसमुद्भवम् । मुनीनामाश्रमे वासस्तत्र तत्रोपवर्णनम्
नासाच्छेदः शूर्पणख्याः खरदूषणनाशनम् । मायामारीचहननं दैत्याद्रामापहारणम्
वने विरहिणा भ्रांतं मनुष्यचरितं भृतम् । कबंधप्रेक्षणं तत्र पम्पायां गमनं तथा
हनूमता संगमनमित्येतद्वनसंज्ञितम् । अपरं च शृणु मुने संक्षिप्य कथयाम्यहम्
सप्ततालप्रभेदश्च वालेर्मारणमद्भुतम् । सुग्रीवे राज्यदानं च नगवर्णनमित्युत
लक्ष्मणात्कर्मसंदेशः सुग्रीवस्य विवासनम् । तथा सैन्यसमुद्देशः सीतान्वेषणमप्युत
संपातिप्रेक्षणं तत्र वारिधेर्लंघनं तथा । परतीरे कपिप्राप्तिः कैष्किंधं कांडमद्भुतम्
सुंदरं शृणु कांडं वै यत्र रामकथाद्भुता । प्रतिगेहे प्रति भ्रांतिः कपेश्चित्रस्य दर्शनम्
सीतासंदर्शनं तत्र जानक्याभाषणं तथा । वनभंगः प्रकुपितैर्बंधनं वानरस्य च
ततो लंकाप्रज्वलनं वानरैः संगतिस्ततः । रामाभिज्ञानदानं च सैन्यप्रस्थानमेव च
समुद्रे सेतुकरणं शुकसारणसंगतिः । इति सुंदरमाख्यातं युद्धे सीतासमागमः
उत्तरे ऋषिसंवादो यज्ञप्रारंभ एव च । तत्रानेका रामकथाः शृण्वतां पापनाशकाः
इति षट्कांडमाख्यातं ब्रह्महत्यापनोदनम् । संक्षेपतो मया तुभ्यमाख्यातं सुमनोहरम्