श्रुतं रामायणोद्गानं पुत्राभ्यां ते सुरासुरैः । गंधर्वैरपि सर्वैश्च कौतुकाविष्टमानसैः
प्रसन्ना एव सर्वेऽपि प्रशशंसुः सुतौ च ते । त्रैलोक्यं मोहितं ताभ्यां रूपगानवयोगुणैः
दत्तं यल्लोकपालैस्तु सुताभ्यां स्वीकृतं हि तत् । ऋषिभिश्च वरा आभ्यामन्येभ्यः कीर्तिरेव च
एकरामं जगत्सर्वं पूर्वं मुनिविलोकितम् । त्रिराममधुना जांतं सुताभ्यां तेखिलेक्षितम्
एककामपरामूर्तिर्लोके पूर्वमवेक्षिता । कामैश्चतुर्भिरद्यायं जायते च यतस्ततः
सर्वत्रान्यत्र राजेंद्र रामपुत्रौ कुशीलवौ । गीयते अत्र संकोचः किं कृतो विदुषि त्वयि
कृतेषु तव सर्वेषु श्रूयते महती स्तुतिः । त्यागादन्यत्र सीतायाः पुण्यश्लोकशिरोमणे
त्वया त्रैलोक्यनाथेन गार्हस्थ्यमनुकुर्वता । अंगीकार्यौ सुतौ रामविद्याशीलगुणान्वितौ
न तौ स्वां मातरं हित्वा स्थास्यतोऽभवदंतिके । जनन्या सहितौ तस्मादाकार्यौ भवता सुतौ
दत्त एव तयेदानीं सेनासंजीवनात्पुनः । प्रत्ययः सर्वलोकानां पावनः पततामपि
नाज्ञातं तेन चास्माकं नामराणां च मानद । शुद्धौ तस्यास्तु लोकानां यन्नष्टं तदिह ध्रुवम्
शेष उवाच। इति वाल्मीकिना रामः सर्वज्ञोऽप्यवबोधितः । स्तुत्वा नत्वा च वाल्मीकिं प्रत्युवाच स लक्ष्मणम्
गच्छ ताताधुना सीतामानेतुं धर्मचारिणीम् । सपुत्रां रथमास्थाय सुमंत्रसहितः सखे
श्रावयित्वा ममेमानि मुनेश्च वचनान्यपि । संबोध्य च पुरीमेतां सीतां प्रत्यानयाशु ताम्
लक्ष्मण उवाच। यास्यामि तव संदेशात्सर्वेषां नः प्रभोर्विभो । देव्या यास्यति चेद्देव यात्रा मे सफला ततः
मयि सामाभ्यसूयैव पूर्वदोषवशात्सती । अनागतायां तस्यां तु क्षमस्वागंतुकं मम
इत्युक्त्वा लक्ष्मणो रामं रथे स्थित्वा नृपाज्ञया । सुमित्रमुनिशिष्याभ्यां युतोऽगाद्भूमिजाश्रमम्
कथं प्रसादनीया स्यात्सीता भगवती मया । पूर्वदोषं विजानंती रामाधीनस्य मे सदा
एवं संचिंतयन्नंतर्हर्षसंकोच मध्यगः । लक्ष्मणः प्राप सीताया आश्रमं श्रमनाशनम्
रथात्सोथावरुह्यारादश्रुरुद्धविलोचनः । आर्ये पूज्ये भगवति शुभे इति वदन्मुहुः
पपात पादयोस्तस्या वेपमानाखिलांगकः । उत्थापितस्तया देव्या प्रीतिविह्वलया स च
किमर्थमागतः सौम्य वनं मुनिजनप्रियम् । आस्ते स कुशली देवः कौसल्याशुक्तिमौक्तिकः
अरोषो मयि कश्चित्स कीर्त्या केवलयादृतः । कीर्त्यते सर्वलोकैश्च कल्याणगुणसागरः
अकीर्तिभीतिमापन्नस्त्यक्तुं मां त्वां नियुक्तवान् । यदि ततश्च लोकेषु कीर्तिस्तस्यामलाभवत्
मृत्वापि पतिसत्कीर्तिं कुर्वंत्या मे हि सुस्थिरा । पतिसामीप्यमेवाशु भूयादेव हि देवर
त्यक्तयापि मया तेन नासौ त्यक्तो मनागपि । फलं हि साधनायत्तं हेतुः फलवशो न तु
कौसल्याशल्यशून्यासौ कृपापूर्णा सदा मयि । आस्ते कुशलिनी यस्याः पुत्रस्त्रैलोक्यपालकः
सर्वे कुशलिनः संति भरताद्याश्च बांधवाः । सुमित्रा च महाभागा यस्याः प्राणादहं प्रिया
मद्वत्किं त्वमपि त्यक्तः सर्वलोकेषु कीर्तये । राज्ञः किं दुस्त्यजं तस्य स्वात्मापि यस्य न प्रियः
इत्येवं बहुधा पृष्टस्तया रामानुजः सताम् । उवाच कुशली देवः कुशलं त्वयि पृच्छति