स श्रुत्वा रोषताम्राक्षो बालकेन हयग्रहम् । सेनान्यं वै कालजितमाज्ञापयद्युयुत्सुकः
सेनानीः सकलां सेनां व्यूहयस्व ममाज्ञया । रिपुः संप्रति गंतव्यो महाबलपराक्रमः
नायं बालो हरिर्नूनं भविष्यति हयंधरः । अथवा त्रिपुरारिः स्यान्नान्यथा मद्धयापहृत्
अवश्यं कदनं भाविसैन्यस्य बलिनो महत् । स्वच्छंदचरितैः खेलन्नास्ते निर्भयधीः शिशुः
तत्र गंतव्यमस्माभिः सन्नद्धै रिपुदुर्जयैः । एतन्निशम्य वचनं शत्रुघ्नस्य ससैन्यपः
सज्जीचकार सेनां तां दुर्व्यूढां चतुरंगिणीम् । सज्जां तां शत्रुजिद्दृष्ट्वा चतुरंगयुतां वराम्
आज्ञापयत्ततो गंतुं यत्र बालो हयंधरः । सा चचाल तदा सेना चतुरंगसमन्विता
कंपयंती महीभागं त्रासयंती रिपून्बलात् । सेनानीस्तं ददर्शाथ बालकं रामरूपिणम्
विचार्य रामप्रतिममब्रवीद्वचनं हितम् । बाल मुंच हयश्रेष्ठं रामस्य बलशालिनः
सेनानीः कालजिन्नाम तस्य भूपस्य दुर्मदः । त्वां रामप्रतिमं दृष्ट्वा कृपा मे हृदि जायते
अन्यथा तव मे दौस्थ्याज्जीवितं न भविष्यति । एतद्वाक्यं समाकर्ण्य शत्रुघ्नस्य भटस्य हि
जहास किंचिदाकोपादुवाच च वचोद्भुतम् । गच्छ मुक्तोसि तं रामं कथयस्व हयग्रहम्
त्वत्तो बिभेमि नो शूर वाक्येन नयशालिना । ममात्र गणना नास्ति त्वादृशाः कोटयो यदि
मातृपादप्रसादेन तूलीभूता न संशयः । कालजित्तव यन्नाम मात्राकारि मनोज्ञया
पक्वबिंबफलस्येव वर्णतो न च वीर्यतः । दर्शयस्वाधुना वीर्यं स्वनामबलचिह्नितः
मां कालं तव संजित्य सत्यनामा भविष्यसि । शेष उवाच। स वाक्यैः पविनातुल्यैर्भिन्नः सुभटशेखरः
चुकोप हृदयेऽत्यतं जगाद वचनं पुनः । कस्मिन्कुले समुत्पत्तिः किं नामासि च बालक । त्वन्नाम नाभिजानामि कुलं शीलं वयस्तथा
पादचारं रथस्थोऽहमधर्मेण कथं जये । तदात्यंतं प्रकुपितो जगाद वचनं पुनः
कुलेन किं च शीलेन नाम्ना वा सुमनोहृदा । लवोऽहं लवतः सर्वाञ्जेष्यामि रिपुसैनिकान्
इदानीं त्वामपि भटं करिष्ये पादचारिणम् । इत्थमुक्त्वा धनुः सज्यं चकार स लवो बली
टंकारयामास तदा वीरानाकंपयन्हृदि । वाल्मीकिं प्रथमं स्मृत्वा जानकीं मातरं लवः
मुमोच बाणान्निशितान्सद्यः प्राणापहारिणः । कालजित्स्वधनुः कृत्वा सज्यं कोपसमन्वितः
ताडयामास जवनो लवं रणविशारदः । तद्बाणाञ्छतधा छित्त्वा क्षणाद्वेगात्कुशानुजः
सेनान्यं विरथं चक्रे वसुभिः स्वशरोत्तमैः । विरथो गजमानीतमारुरोह भटैर्निजैः
मदोन्मत्तं महावेगं सप्तधा प्रस्रवान्वितम् । गजारूढं तु तं दृष्ट्वा दशभिर्धनुषोगतैः
बाणैर्विव्याध विहसन्सर्वान्रिपुगणाञ्जयी । कालजित्तस्य वीर्यं तु दृष्ट्वा विस्मितमानसः
गदां मुमोच महतीं महायस विनिर्मिताम् । आपतंतीं गदां वेगाद्भारायुतविनिर्मिताम्
त्रिधा चिच्छेद तरसा क्षुरप्रैः सकुशानुजः । परिघं निशितं घोरं वैरिप्राणहरोदितम्
मुक्तं पुनस्तेन लवश्चिच्छेद तरसान्वितः । छित्त्वा तत्परिघं घोरं कोपादारक्तलोचनः
गजोपस्थे समारूढं मन्यमानश्चुकोप ह । तत्क्षणादच्छिनत्तस्य शुंडां खड्गेन दंतिनः