धेनुं प्रसाद्य बहुभिर्व्रतैर्यं प्राप तत्पिता । ऋतंभराख्यो जगति ख्यातः परमधार्मिकः
गौः प्रसन्ना ददौ पुत्रमनेकगुणसंस्कृतम् । सत्यवंतं सुशोभाढ्यं तं जानीहि नृपोत्तमम्
शत्रुघ्न उवाच। को वा ऋतंभरो राजा किमर्थं धेनुपूजनम् । कथं प्राप्तः सुतस्तस्य वैष्णवो विष्णुसेवकः
सर्वमेतत्समाचक्ष्व वैष्णवस्य कथानकम् । श्रुतं हरति जंतूनां महापातकपर्वतम्
शेष उवाच। इति वाक्यं समाकर्ण्य शत्रुघ्नस्य महार्थकम् । कथयामास विशदं तदुत्पत्तिकथानकम्
ऋतंभरो नरपतिरनपत्यः पुराऽभवत् । कलत्राणि बहून्यस्य न पुत्रं प्राप तेषु वै
तदा जाबालिनामानं मुनिं दैवादुपागतम् । प्रपच्छ कुशलोद्युक्तः सपुत्रोत्पत्तिकारणम्
ऋतंभर उवाच। स्वामिन्वंध्यस्य मे ब्रूहि पुत्रोत्पत्तिकरं वचः । यत्कृत्वा जायतेऽपत्यं मम वंशधरं वरम्
तज्ज्ञात्वा भवतो भव्यं प्रकुर्यां निश्चितं वचः । दानं व्रतं वा तीर्थं वा मखं वा मुनिसत्तम
इति राज्ञोवचः श्रुत्वा जगाद मुनिसत्तमः । सुतोत्पत्तिकरं वाक्यं प्रणतस्य सुतार्थिनः
अपत्यप्राप्तिकामस्य संत्युपायास्त्रयः प्रभो । विष्णोः प्रसादो गोश्चापि शिवस्याप्यथवा पुनः
तस्मात्त्वं कुरु वै पूजां धेनोर्देवतनोर्नृप । यस्याः पुच्छे मुखे शृंगे पृष्ठे देवाः प्रतिष्ठिताः
सा तुष्टा दास्यति क्षिप्रं वांछितं धर्मसंयुतम् । एवं विदित्वा गोपूजां विधेहि त्वमृतंभर
यो वै नित्यं पूजयति गां गेहे यवसादिभिः । तस्य देवाश्च पितरो नित्यं तृप्ता भवंति हि
यो वै गवाह्निकं दद्यान्नियमेन शुभव्रतः । तेन सत्येन तस्य स्युः सर्वे पूर्णा मनोरथाः
तृषिता गौर्गृहे बद्धा गेहे कन्या रजस्वला । देवता च सनिर्माल्या हंति पुण्यं पुराकृतम्
यो वै गां प्रतिषिद्ध्येत चरंतीं स्वं तृणं नरः । तस्य पूर्वे च पितरः कंपंते पतनोन्मुखाः
यो वै यष्ट्या ताडयति धेनुं मर्त्यो विमूढधीः । धर्मराजस्य नगरं स याति करवर्जितः
यो वै दंशान्वारयति तस्य पूर्वे ह्यधोगताः । नृत्यंति मत्सुतो ह्यस्मांस्तारयिष्यति भाग्यवान्
अत्रैवोदाहरंतीममितिहासं पुरातनम् । जनकस्य पुरावृत्तं धर्मराजपुरेऽद्भुतम्
एकदा जनको राजा योगेनासून्समत्यजत् । तदा विमानं संप्राप्तं किंकिणीजालभूषितम्
तदारुह्य गतो राजा सेवकैरूढदेहवान् । मार्गे जगाम धर्मस्य संयमिन्याः पुरोंऽतिके
तदा नरककोटीषु पीड्यंते पापकारिणः । जनकस्यांगपवनं प्राप्य सौख्यं प्रपेदिरे
निरये दाहजापीडा जातैषां सुखकारिणी । महादुःखं तदा नष्टं जनकस्यांगवायुना
तदा तं निर्गतं दृष्ट्वा जंतवः पापपीडिताः । अत्यंतं चुक्रुशुर्भीतास्तद्वियोगमनिच्छवः
ऊचुस्ते करुणां वाचं मा गच्छ सुकृतिन्नितः । त्वदंगवायुसंस्पर्शात्सुखिनः स्यामपीडिताः
इति वाक्यं समाकर्ण्य राजा परमधार्मिकः । मानसे चिंतयामास करुणापूरपूरितः
चेन्मत्तः प्राणिनां सौख्यं भवेदिह तदा पुनः । अत्रैव च पुरे स्थास्ये स्वर्ग एष मनोरमः
एवं कृत्वा नृपस्तस्थौ तत्रैव निरयाग्रतः । विदधत्प्राणिनां सौख्यमनुकंपितमानसः
तत्र धर्मस्तु संप्राप्तो निरयद्वारि दुःखदे । कारयन्यातनास्तीव्रा नानापातककारिणाम्