चिरंजीव चिरंजीव ह्याशीर्भिरिति चाभ्यधात् । मातुश्च रामभद्रोऽपि चरणौ प्रणिपत्य च
परिष्वज्य मुदायुक्तो जगाद वचनं पुनः । रत्नगर्भे मम भ्रात्रा केनापि न कृतं तथा
यथायमकरोद्धीमान्ममदुःखापनोदनम्
रावणेन हृता सीता मया यत्प्राप्यते पुनः । मातस्तत्सर्वमाविद्धि लक्ष्मणस्य विचेष्टितम्
दत्तामाशिषमागृह्य शिरसायं सुमित्रया । निजमातुश्च भवनं प्रययौ विबुधैर्वृतः
मातरं वीक्ष्य हृषितां निजदर्शनलालसाम् । स्वयानादवरुह्याशु चरणावग्रहीद्धरिः
माता तद्दर्शनोत्कंठा विह्वलीकृतमानसा । परिष्वज्य परिष्वज्य रामं मुदमवाप सा
शरीरे रोमहर्षोऽभूद्गद्गदा वागभूत्तदा । हर्षाश्रूणि तु सोष्णानि प्रवाहं प्रापुरापदात्
जननीं वीक्ष्य विनयी ताटंकद्वयवर्जिताम् । कराकल्प पदाकल्परहितां बिभ्रतीं तनुम्
किंचित्स्वदर्शनाद्धृष्टां कृशांगीं तां स शोकभाक् । दुःखस्य समयो नायमिति मत्वा जगाद ताम्
श्रीराम उवाच। मातर्मया त्वच्चरणौ चिरकालं न सेवितौ । ततः क्षमस्वापराधं भाग्यहीनस्य वै मम
ये पुत्रा मातापित्रोर्न शुश्रूषायां समुत्सुकाः । ते मंतव्याः परा मातः कीटका रेतसो भवाः
किं कुर्वे जनकाज्ञातो गतो वै दंडकं वनम् । तत्रापि त्वत्कृपापांगात्तीर्णोऽस्मि दुःखसागरम्
रावणेन हृता सीता लंकायां गमिता पुनः । त्वत्कृपातो मया लब्धा तं हत्वा राक्षसेश्वरम्
सीतेयं त्वच्चरणयोः पतिता वै पतिव्रता । संभावयाशु चकितां त्वत्पादार्पितमानसाम्
इति श्रुत्वा तु तद्वाक्यं पादयोः पतितां स्नुषाम् । आशीर्भिरभियुज्यैनां बभाषे तां पतिव्रताम्
सीते स्वपतिना सार्द्धं चिरं विलस भामिनि । पुत्रौ प्रसूय च कुलं स्वकं पावय पावने
त्वत्सदृश्यः पतिपराः पतिदुःखसुखानुगाः । भवंति दुःखभागिन्यो न हि सत्यं जगत्त्रये
विदेहपुत्रि स्वकुलं त्वया पावितमात्मना । रामपादाब्जयुगलमनुयांत्या महावनम्
किं चित्रं यत्पुमांसस्तु वैरिकोटिप्रभंजनाः । येषां गेहे सती भार्या स्वपतिप्रियवाञ्छिका
इत्युक्त्वा रघुनाथस्य भार्यामंचितलोचनाम् । तूष्णीं बभूव हृषिता प्रहृष्टस्वतनूरुहा
अथ भ्रातास्य भरतः पित्रा दत्तं निजं महत् । राज्यं निवेदयामास रामचंद्राय धीमते
मंत्रिणस्ते प्रहृष्टांगा दैवज्ञान्मंत्रकोविदान् । आहूय सुमुहूर्तंते पप्रच्छुः परमादरात्
शुभे मुहूर्ते सुदिने शुभनक्षत्रसंयुते । अभिषेकं महाराज्ये कारयामासुरुद्यताः
सप्तद्वीपवतीं पृथ्वीं व्याघ्रचर्मणि सुंदरे । लिखित्वोपरि राजेंद्रो महाराजोधितस्थिवान्
तद्दिनादेव साधूनां मनांसि प्रमुदं ययुः । दुष्टानां चेतसो ग्लानिरभवत्परतापिनाम्
स्त्रियस्तु पतिभक्त्या च पतिव्रतपरायणाः । मनसापि कदा पापं नाचरंति जना मुने
दैत्यादेवास्तथा नागा यक्षासुरमहोरगाः । सर्वे न्यायपथे स्थित्वा रामाज्ञां शिरसा दधुः
परोपकरणेयुक्ताः स्वधर्मसुखनिर्वृताः । विद्याविनोदगमिता दिनरात्रिक्षणाः शुभाः
वातोऽपि मार्गसंस्थानां बलान्नाहरते महान् । वासांस्यपि तु सूक्ष्माणि तत्र चौरकथा नहि