वानरं पश्यति हरौ मंडकं विष्णुभाजने । चिक्षेप मुनिसंघेषु पश्यत्स्वपि महेश्वरः
हनूमते दत्तवांश्च स्वोच्छिष्टं पायसादिकम् । त्वदुच्छिष्टमभोज्यं तु तवैव वचनाद्विभो
अनर्हं मम नैवेद्यं पत्रं पुष्पं फलं तथा । मह्यं निवेद्य सकलं कूप एव विनिक्षिपेत्
अभुक्ते त्वद्वचो नूनं भुक्ते चापि कृपा तव । सदाशिव उवाच- बाणलिंगे स्वयंभूते चंद्रकांते ह्यवस्थिते
चांद्रायणसमं ज्ञेयं शंभोर्नैवेद्यभक्षणम् । भुक्तिवेलेयमधुना तद्वैरस्यं कथांतरात्
भुक्त्वा तु कथयिष्यामि निर्विशंकं विभुंक्ष्व तत् । अथासौ जलसंस्कारं कृतवान्गौतमो मुनिः
आरक्तसुस्निग्धसुसूक्ष्म गात्राननेकधा धौत सुशोषितांगान् । तडागतोयैः कृतवीजघर्षितैर्विशोधितैस्तैः करकानपूरयत्
नद्याः सैकतवेदिकां नवतरां संच्छाद्य सूक्ष्मांबरैः शुद्धैः श्वेततरैरथोपरिघटांस्तोयेन पूर्णान्क्षिपेत् । क्षिप्त्वा नालकजातिमास्तपुटकं कंकोलकस्तूरिकाचूर्णं चन्दनचंद्ररश्मिविशदां मालां पुटां तं क्षिपेत्
यामस्यापि पुनश्च वारिवसनेनाशोध्य कुंभे क्षिपेच्चंद्र ग्रंथिमथो निधाय बकुलं क्षिप्त्वा तथा पाटलाम्
शेफालीस्तबकमथो जलं च तत्र विन्यस्य प्रथमत एव तोयशुद्धिम् । कृत्वाथो मृदुतरसूक्ष्मवस्त्रखंडेनावेष्टेत्सृणिकमुखं च सूक्ष्मचंद्रम्
अनातपप्रदेशे तु निधाय करकानथ । मंदवातसमोपेते सूक्ष्मव्यजनवीजिते
अथ उर्वीशसलिलैः सिंचयेत्सृणिकामपि । संस्कृत्वा स्वायतास्तत्र नरा नार्योथ वा नृप
तत्कन्या वा क्षालितांगा धौतवस्त्राश्च वा सह । मधुपिंगलनिर्य्यासमसांद्रमगुरुद्रवम्
बाहुमूले च कंठे च विलिप्य सांद्रमेव च । मस्तके जाप्यकं न्यस्य पंचगंधविलेपनम्
पुष्पनद्धसुकेशास्तु ताः शुभास्याः सुनिर्मलाः । एवमेवोचितानार्य आत्तकुंकुमविग्रहाः
युवत्यश्चारुसर्वांग्यो नितरां भूषणैरपि । एतादृग्वनिताभिर्वानरैर्वादापयेज्जलम्
तेऽपि प्रदानसमये सूक्ष्मवस्त्राल्पवेष्टनम् । अथवा मकरे न्यस्य करकं तत्र पश्य हि
दोरिकान्यस्तमुन्मुच्य ततस्तोयं प्रदापयेत् । एवं सत्कारयामास गौतमो भगवान्मुनिः
महेशादिषु सर्वेषु भुक्तवत्सु महात्मसु । प्रक्षालितांघ्रिहस्तेषु गंधोद्वर्तितपाणिषु
तदासनसमासीने देवदेवे महेश्वरे । अथ नीचसमासीना देवाः सर्षिगणास्तथा
मणिपात्रेषु संवेष्ट्य पूगखंडान्सुधूपितान् । अकोणवर्तुलान्स्थूलानसूक्ष्मानकृशानपि
श्वेतपत्राणि संशोध्य क्षिप्त्वा कर्पूरखंडकम् । चूर्णं च शंकरायाथ निवेदयति गौतमे
गृहाण देव तांबूलमित्युक्तवचने मुनौ । कपे गृहाण तांबूलं प्रयच्छ मम खंडकान्
उवाच वानरो नास्ति मम शुद्धिर्महेश्वर । अनेकफलभुक्तत्वाद्वानरस्तु शुचिः कथम्
सदाशिव उवाच-। मद्वाक्यादखिलं शुद्ध्येन्मद्वाक्यादमृतं विषम् । मद्वाक्यादखिला वेदा मद्वाक्याद्देवतादयः
मद्वाक्याद्धर्मविज्ञानं मद्वाक्यान्मोक्ष उच्यते । पुराणान्यागमाश्चैव स्मृतयो मम वाक्यतः
अतो गृहाण तांबूलं मम दद्याः सुखंडकान् । हरिर्वामकरेणादात्तांबूलं पूगखंडकम्
ततः पत्राणि संगृह्य ततः खंडान्समर्पयत् । कर्पूरमग्रतो दत्तं गृहीत्वाऽभक्षयच्छिवः
देवे तु कृततांबूले पार्वती मंदराचलात् । जया विजययोर्हस्तं गृहीत्वाऽऽयान्मुनेर्गृहम्
देवपादौ ततो नत्वा विनम्रवदनाऽऽभवत् । उन्नमय्य मुखं तस्या इदमाह त्रिलोचनः