अंबरीष उवाच- साधुसाधु मुनिश्रेष्ठ लोकानुग्रहकारक । विष्णोर्ध्यानं त्वया प्रोक्तं सगुणं निर्गुणं च यत्
अधुना लक्षणं ब्रूहि भक्तेः साधु कृपाकर । यादृशी क्रियते येन यथा यत्र यदा तथा
सूत उवाच- इत्युक्तमाकर्ण्य नृपोत्तमस्य मुनिः प्रहृष्टो निजगाद भूपम् । शृणुष्व राजन्निखिलाघहारिणीं भक्तिं हरेस्ते प्रवदामि सम्यक्
अथ भक्तिं प्रवक्ष्यामि विविधां पापनाशिनीम् । विविधा भक्तिरुद्दिष्टा मनोवाक्कायसंभवा
लौकिकी वैदिकी चापि भवेदाध्यात्मिकी तथा । ध्यानधारणया बुद्ध्या वेदानां स्मरणं हि यत्
विष्णुप्रीतिकरी चैषा मानसी भक्तिरुच्यते । मंत्रवेदसमुच्चारैरविश्रांतविचिंतनैः
जाप्यैश्चारण्यकैश्चैव वाचिकी भक्तिरुच्यते । व्रतोपवासनियमैः पञ्चेंद्रियजयेन च
कायिकी सैव निर्दिष्टा भक्तिः सर्वार्थसाधिनी । भूषणैर्हेमरत्नांकैश्चित्राभिर्वाग्भिरेव च
वासः प्रतिसरैः सूत्रैः पावकव्यजनोच्छ्रितैः । नृत्यवादित्रगीतैश्च सर्वबल्युपहारकैः
भक्ष्यभोज्यान्नपानैश्च या पूजा क्रियते नरैः । नारायणं समुद्दिश्य भक्तिः सा लौकिकी मता
कायिकी सैव निर्दिष्टा भक्तिः सर्वार्थसाधिकी । ऋग्यजुःसामजाप्यानि संहिताध्ययनानि च
क्रियंते विष्णुमुद्दिश्य सा भक्तिर्वैदिकोच्यते । वेदमंत्रहविर्यागैः क्रियाया वैदिकी मता
दर्शे च पौर्णमास्यां च कर्त्तव्यं चाग्निहोत्रकम् । प्राशनं दक्षिणादानं पुरोडाशं चरु क्रिया
इष्टिर्धृतिः सोमपानं याज्ञियं कर्म सर्वशः । अग्निभूम्यनिलाकाश द्युति शंकर भास्करम्
तमुद्दिश्यकृतं कर्म तत्सर्वं विष्णुदैवतम् । आध्यात्मिकीति विविधा ब्रह्मभक्तिस्थिता नृप
सांख्याख्यां योगसंजातां शृणु भूप यथोदिताम् । चतुर्विंशति तत्त्वानि प्रधानादीनि संख्यया
अचेतनानि भोग्यानि पुरुषः पंचविंशकः । चेतनः स समुद्दिष्टो कर्ता भोक्ता च कर्मणाम्
आत्मा नित्योव्ययश्चैव अधिष्ठाता प्रयोजकः । पुरुषोऽव्यक्त नित्यः स्यात्कारणं च महेश्वरः
तत्त्वसर्गो भावसर्गो भूतसर्गश्च तत्त्वतः । संख्यायाः परिसंख्यायाः प्रधानं च गुणात्मकम्
ज्ञात्वा साधर्म्यवैधर्म्यं प्रधानं च विधर्मि च । कारणं ब्रह्मणश्चैव कामित्वमिदमुच्यते
प्रयोज्यत्वं प्रधानस्य वैधर्म्यमिदमुच्यते । सर्वत्र कर्तृता ब्रह्म पुरुषस्याप्यकर्तृता
अचेतनप्रधानेन समत्वमिदमुच्यते । तत्त्वांतरं च तत्त्वानां कार्यकारणमेव च
प्रयोजनं प्रयोज्यत्वं ज्ञात्वा तत्त्वप्रसंख्यया । संख्यातमुच्यते प्राज्ञैर्विजयार्थविचिंतकैः
इति मत्वास्य सद्भावं तत्त्वं संख्यां च तत्त्वतः । ब्रह्मतत्त्वाधिकं चापि भूततत्त्वं विदुर्बुधाः
सांख्यैः कृता भक्तिरेषा भक्तिराध्यात्मिकी स्मृता । योगजामपि ते भूप शृणु भक्तिं वदाम्यहम्
प्राणायामपरो नित्यं ध्यानवान्नियतेंद्रियः । भैक्ष्यभक्षव्रती चापि सर्वप्रत्याहृतेन्द्रियः
धारणं हृदये कृत्वा ध्यायमानो महेश्वरम् । हृत्पद्मकर्णिकासीनं पीतवस्त्रं सुलोचनम्
पश्यन्नुद्योतितमुखं ब्रह्मसूत्रकटीतटम् । श्वेतवर्णं चतुर्बाहुं वरदाभयहस्तकम्
योगजा मानसीसिद्धिर्विष्णुभक्तिः परा स्मृता । य एवं भक्तिमान्देवं विष्णुभक्तिः स उच्यते
एवं भक्तिः समुद्दिष्टा विविधा नृपनंदन । सात्विकी राजसी चैव तामसीभेदतस्त्विमाः