तदा मामित्युवाचासौ ब्रह्मा लोकपितामहः । ब्रह्मोवाच- अधर्मिणां नराणां त्वं शास्ता संयमनीपतिः
यथापराधमाधत्स्व दंडं चंडकरात्मज । पित्रोरपोषको यस्तु समर्थो गुरुध्रुक्तु यः । एतौ महापातकिनौ निपात्यौ निरयेषु ते
सर्वेषु यावद्वर्षाणां प्रत्येकमयुतं भवेत् । एतयोर्न त्वया कार्या दया जातु ककुप्पते
यम उवाच- इत्यहं ब्रह्मणो वाक्यात्स्वगुरुद्रुहि मानवे । न करोमि क्रियां सभ्यास्तथा पित्रोरपोषके
ब्राह्मणोऽयं गुरुद्रोही तद्द्रोहादपमृत्युताम् । प्राप्तो मच्छासनाद्भृत्यैरानीतो दर्शनाक्षमः
भो भृत्याः प्रथमं घोरे रौरवे वत्सरायुते । पात्यतां च पुनस्तस्मान्निःसार्य्यान्यत्र पात्यताम्
तावंतमेव कालं वै पापोऽयं गुरुलोपकः । नरकेष्विति सर्वेषु यथाकालं स्थितं द्रुतम्
मुकुंद उवाच- वेदायन गुरो स्वामिन्भृत्यास्ते यमशासनात् । नीत्वा मां रौरवे घोरे पाशैर्बध्वा न्यपातयन्
तत्राहं तां व्यथां गुर्वी लब्धवानतिदारुणाम् । यथाकोऽपि क्षणस्तात नीतो मे युगवत्तदा
त्रिंशद्दिनानि तन्नीतं दुःखं मे तत्र तिष्ठता । एकत्रिंशतमे ह्यस्मिन्दिनेऽहं निर्गतस्तदा
पतितेष्वस्थिखंडेषु तीर्थेऽस्मिन्नुतमोत्तमे । गुरुलोपोद्भवं पापं सद्यो नष्टं ममाभवत
तीर्थस्यास्य प्रसादेन लब्धा च स्वर्गतिर्मया । सुखं स्वर्गे निवत्स्यामि यावदिंद्राश्चतुर्दश
यमस्य नगरे तस्मिन्याः प्रजा निवसंति वै । पापिनां भयदायिन्यो धर्मिणां ता मनोहराः
सिंहास्या गजकोलास्या महादंष्ट्रोन्नतोदरीः । बिडालास्याः पिंगकेश्यो भामिन्यो दीर्घपत्कराः
तीर्थस्यास्य प्रसादेन निःपापोहं यदाभवम् । तदा मया प्रजा दृष्टा दिव्यरूपा यमालये
सर्वास्ताः सत्यवादिन्यो विनयाचारसंचिताः । दिव्याभरणधारिण्यो दिव्यांबरविभूषिताः
इत्येतत्कथितं तात यत्पृष्टोऽहं त्वयानघ । अनुजानीहि मां गंतुममरेशपुरीं प्रति
नारद उवाच- इत्याकर्ण्य स सन्यासी स्वशिष्योक्तं वचस्तदा । भूयः पप्रच्छ धर्मात्मा मुकुंदं तं द्विजं नृप
वेदायन उवाच- बाल्यावधि गुरुस्नेहं मत्तोऽधीतं त्वयाखिलम् । शब्दशास्त्रसमेतश्च वेदस्तु सपदक्रमः
विहिता मम शुश्रूषा भावेन भवतोत्तमा । त्वयि संति सतां साधो गुणाः शमदमादयः
गुरुलोपकृतं पापं कथं ते समजायत । एतदाख्याहि मे तात यथा जानामि तत्वतः
मुकुंद उवाच- जन्मोपवीतकन्यानां धातारो निगमस्य च । यज्ञोपवीतदातुश्च नाज्ञाभंगः कृतो मया
श्वश्रुश्वशुरयोः सेवा भृत्येनेव कृता मया । तवापि शास्त्रदातुश्च नाज्ञाभंगः कृतो मया
पुरोधा यः कुलाचार्यो वेदवेदांतपारगः। तस्यापराद्धं केचिन्मे तत्र त्वं श्रोतुमर्हसि
यद्यस्माकं कुले पुत्रो जायते धर्मकोविद । तदा पुरोधसे धेनुमेकां वा तस्य दक्षिणाम्
दत्त्वा संच्छिद्यते नालमिति वंशस्य नः स्थितिः । पुरा ममैव पुत्रे तु जातमात्रे शुभेऽहनि
कुलक्रिया मया तात न कृता मूढबुद्धिना । तस्याश्चाकरणेनैव गुरुलोपकरोऽभवम्
निवेदितमिदं सर्वं गुरुलोपाद्यथा मम । पापमासीदनुज्ञा मे देहि यामि सुरालयम्
वेदायन उवाच- इंद्रप्रस्थांतरावर्तिन्येषा या कोशला शुभा । स्मृतिरस्याः प्रसादेन दृश्यते पूर्वजन्मनः
केन पुण्येन तीर्थेऽस्मिन्नस्थीनि पतितानि ते । मुकुंदाख्याहि चैतस्य स्मृतिरस्ति तवानघ