कपाटोत्पाटनार्थी तु यत्नेन महताऽभवत् । लोहयंत्रावरुद्धश्च स नोद्धाटयितुं क्षमः
आरुरोह तदा तस्य ब्राह्मणस्याविशद्गृहम् । प्रविश्य तद्गृहं क्रूरः कृपणं पाणिनादधत्
अट्टालिकां स पापिष्ठो नापितस्तस्करक्रियः । तत्रापश्यत्प्रसुप्तौ तौ दंपतीरतिविह्वलौ
जगाम च तयोः पार्श्वे हेमभूषाजिघृक्षया । शय्याया एकदेशस्थं गृहीत्वा भूषणं बहु
हर्तुं तदंगतो हस्तं प्रससार स नापितः । तस्करस्पर्शतो विप्रो जजागार भयातुरः
न किंचिदूचे संमील्य नेत्रे तत्रैव संस्थितः । यदा स तस्करः पापो गृहीत्वा देहभूषणम्
चलितः स तदा तेन दोर्भ्यामात्तो द्विजेन हि । पश्चादागत्य वित्तस्यासहमानेन संक्षयम्
तेनापि नृप चौरेण कृपाणेन हतो द्विजः । विदीर्णोदरमध्यस्तु तातमातरितीरयन्
वदंतः किंकिमेत्येतत्पार्श्वं तस्या ययुर्जनाः । ददृशुस्तं निःसृतांत्रं रुधिरालिप्तविग्रहम्
पप्रच्छुश्च मुकुंदेदं कर्म केनेदृशं कृतम् । सोऽपि कृच्छ्रेण महता प्रोवाचेदं स्वबांधवान्
मुकुंद उवाच-। ममैव परिपाकोऽयं पूर्वोपार्जितकर्मणाम् । न कश्चित्सुखदुःखस्य दाता कस्यापि देहिनः
धर्मोऽधर्मश्च तावेव तेषां मूलं पुराकृतौ । नारद उवाच- इत्युक्त्वा स तु भूयस्यापीडया गाढपीडितः
तत्याज भूपते प्राणान्पश्यतां सुहृदां तदा । विललाप तदा तस्य माता द्विजसती नृप
निधाय तच्छिरः स्वांके कुंडलाभ्यामलंकृतम् । मातोवाच- हा हतास्मि त्वया वत्स दशामंत्यां च गच्छता
दिनश्रीरिव सूर्येण पश्चिमाचललंबिना । यदंगं चंदनालेपयोग्यं तव महामते
मां मज्जयार्तिशोकाब्धौ तदिदं धूलिधूसरम्
तांबूलचर्वणेभ्यासो यस्त्वया विहितस्त्वसौ । स एव रुधिरोद्गार मिश्रेण क्रियते ध्रुवम् । तव ये लोचने पूर्वं जिग्यतुः कमलश्रियम्
त एव सांप्रतं जाते तिमिरौघा वृते इव । उत्तिष्ठोत्तिष्ठ वत्स त्वं शिष्यानध्यापयात्मनः
यथावद्वैश्वदेवांते पूजयातिथिमागतम् । द्वारि स्थिता वयस्यास्ते त्वाह्वयंति प्रयाहि तान्
दातव्यं यद्ददस्वैभ्यो गृहीतव्यं गृहाण तत् । हाहा देहि प्रतिवचः पतामि तव पादयोः
नोचेदहं विमोक्ष्यामि प्राणांस्तव समीपतः । नारद उवाच- इत्युक्त्वा मूर्छिता तस्य मुकुंदस्य प्रसूस्तदा
भार्या तस्य शिरः स्वांके विधाय व्यलपच्च सा । भार्योवाच- नाममार्गेण पाथोधे मदीयं वचनं शृणु
रुष्टोऽसि चेत्समं मात्रा कुतो वद ममाग्रतः । न कदाचित्त्वया साधो मौनमीदृक्कृतं पुरा । केनापि लघुना भ्रात्रा ह्यपमानः कृतस्तव
शुकोऽयं पंजरस्थस्ते नान्नमत्ति त्वया विना । भोजयैनं सुसिद्धान्नं कलवाचं च सारिकाम्
रामराम हरेकृष्ण विष्णो नामावलीमिति । पाठयोत्तिष्ठ निपुणौ द्वावेतौ सारिकाशुकौ
अपराद्धं मया किं ते यत्वं मां नाभिभाषसे । यत्त्वया मे धनं दत्तं तन्मया साधुरक्षिणम्
अर्पितं यत्त्वया नाथ निजतेजो ममोदरे । सूतिकालमहं तस्य नोपेक्षे त्वामनुव्रजे
नारद उवाच- एवं विलप्य सा तस्य मुकुंदस्य प्रिया तदा । न रुरोद स्वभर्तारमनुगंतुमना सती
अथ तस्य मुकुंदस्य गुरुर्वेदायनाभिधः । संन्यासी पर्यटन्पृथ्वीं तस्य वेश्म ययौ नृप
मुकुंदः क्व गतो माता भार्या तस्य च धीमतः । न दृश्यते तदा तेन पृष्टेत्याचष्ट चेटिका