व्यासशिष्यः पुराणज्ञो रोमहर्षणसंज्ञकः । तान्प्रणम्य यथान्यायं स तैश्चैवाभिपूजितः
उपविष्टं यथायोग्यं शौनकाद्या महर्षयः । व्यासशिष्यं सुखासीनं सूतं वै रोमहर्षणम्
तं पप्रच्छुर्महाभागाः शौनकाद्यास्तपोधनाः । ऋषय ऊचुः-। पौराणिक महाबुद्धे रोमहर्षण सुव्रत
त्वत्तः श्रुता महापुण्याः पुरा पौराणिकीः कथाः । सांप्रतं च प्रवृत्ताः स्म कथायां सक्षणा हरेः
स वै पुंसां परोधर्मो यतो भक्तिरधोक्षजे । पुनः पुराणमाचक्ष्व हरिवार्ता समन्वितम्
हरेरन्या कथा सूत श्मशानसदृशी स्मृता । हरिस्तीर्थस्वरूपेण स्वयं तिष्ठति तच्छ्रुतम्
तीर्थानां पुण्यदातॄणां नामानि किल कीर्तय । कुत एतत्समुत्पन्नं केन वा परिपाल्यते
कस्मिन्विलयमभ्येति जगदेतच्चराचरम् । क्षेत्राणि कानि पुण्यानि के च पूज्याः शिलोच्चयाः
नद्यश्च काः पराः पुण्या नृणां पापहराः शुभाः । एतत्सर्वं महाभाग कथयस्व यथाक्रमम्
सूत उवाच-। साधुसाधु महाभागाः साधुपृष्टं तपोधनाः । तं प्रणम्य प्रवक्ष्यामि पुराणं पद्मसंज्ञकम्
पाराशर्यं परमपुरुषं विश्ववेद्यैकयोनिं विद्याधारं विपुलमतिदं वेदवेदांतवेद्यम् । शश्वच्छांतं स्वमतिविषयं शुद्धतेजोविशालं वेदव्यासं विततयशसं सर्वदाहं नमामि
नमो भगवते तस्मै व्यासायामिततेजसे । यस्य प्रसादाद्वक्ष्यामि नारायणकथामिमाम्
प्रवक्ष्यामि महापुण्यं पुराणं पद्मसंज्ञितम् । सहस्रं पंचपंचाशत्षड्भिः खंडैः समन्वितम्
तत्रादावादिखंडं स्याद्भूमिखंडं ततः परम् । ब्रह्मखंडं च तत्पश्चात्ततः पातालखंडकम्
क्रियाखंडं ततः ख्यातमुत्तरं खंडमंतिमम् । एतदेव महापद्ममद्भुतं यन्मयं जगत्
तद्वृत्तांताश्रयं तस्मात्पाद्ममित्युच्यते बुधैः । एतत्पुराणममलं विष्णुमाहात्म्यमुत्तमम्
देवदेवोहरिर्यद्वै ब्रह्मणे प्रोक्तवान्पुरा । ब्रह्मा तन्नारदायाह नारदोऽस्मद्गुरोः पुरः
व्यासः सर्वपुराणानि सेतिहासानि संहिताः । अध्यापयामास मुहुर्मामतिप्रियमात्मनः
तत्तेऽहं संप्रवक्ष्यामि पुराणमतिदुर्लभम् । यच्छ्रुत्वा ब्रह्महत्यादि पापेभ्यो मुच्यते नरः
सर्वतीर्थाभिषेकं च लभते शृणुते हि यः । श्रद्धया परया भक्त्या श्रुतमात्रेण मुक्तिदः
अश्रद्धयापि शृणुते लभते पुण्यसंचयम् । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पद्मं श्रोत्रातिथी कुरु
तत्रादिखंडं वक्ष्यामि पुण्यं पापविनाशनम् । शृण्वंतु मुनयः सर्वे सशिष्यास्त्वत्र ये स्थिताः
सूत उवाच-। आदिसर्गमहं तावत्कथयामि द्विजोत्तमाः । ज्ञायते येन भगवान्परमात्मा सनातनः
सृष्टेषु प्रलयादूर्ध्वं नासीत्किंचिद्द्विजोत्तमाः । ब्रह्मसंज्ञमभूदेकं ज्योतिर्वै सर्वकारकम्
नित्यं निरंजनं शांतं निर्मलं नित्यनिर्मलम् । आनंदसागरंस्वच्छं यत्कांक्षंति मुमुक्षवः
सर्वज्ञं ज्ञानरूपत्वादनंतमजमव्ययम् । अविनाशि सदास्वच्छमच्युतं व्यापकं महत्
सर्गकाले तु संप्राप्ते ज्ञात्वा तं ज्ञानरूपकम् । आत्मलीनं विकारं च तत्स्रष्टुमुपचक्रमे
तस्मात्प्रधानमुद्भूतं ततश्चापि महानभूत् । सात्विको राजसश्चैव तामसश्च त्रिधा महान्
प्रधानेनावृतो ह्येव त्वचा बीजमिवावृतम् । वैकारिकस्तैजसश्च भूतादिश्चैव तामसः
त्रिविधोयमहंकारो महत्तत्वादजायत । यथा प्रधानेन महान्महता स तथा वृतः