भर्तुर्वाक्यं निशम्यैवं राज्ञी इंदुमती ततः । हर्षेणापि समाविष्टा पुत्रस्यागमनं प्रति
यथोक्तं देवऋषिणा तत्तथैव भविष्यति । दत्तात्रेयेण मे दत्तस्तनपो ह्यजरामरः
भविष्यति न संदेहः प्रतिभात्येनमेव हि । इत्येवं चिंतयित्वा तु ननाम द्विजपुंगवम्
नमोस्तु तस्मै परिसिद्धिदाय अत्रेः सुपुत्राय महात्मने च । यस्य प्रसादेन मया सुपुत्रः प्राप्तः सुधीरः सुगुणः सुपुण्यः
एवमुक्त्वा तु सा देवी विरराम सुदुःखिता । आगमिष्यंतमाज्ञाय नहुषं तनयं पुनः
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे नाहुषाख्याने सप्तोत्तरशततमोऽध्यायः
कुंजल उवाच- ब्रह्मपुत्रो महातेजा वशिष्ठस्तपतां वरः । नहुषं तं समाहूय इदं वचनमब्रवीत्
वनं गच्छ स्वशीघ्रेण वन्यमानय पुष्कलम् । समाकर्ण्य मुनेर्वाक्यं नहुषो वनमाययौ
तत्र किंचित्सुवृत्तांतं शुश्राव नहुषो बलः । अयमेष स धर्मात्मा नहुषो नाम वीर्यवान्
आयोः पुत्रो महाप्राज्ञो बाल्यान्मात्रा वियोजितः । अस्यैवातिवियोगेन आयुभार्या प्ररोदिति
अशोकसुंदरी तेपे तपः परमदुष्करम् । कदा पश्यति सा देवी पुत्रमिंदुमती शुभा
नाहुषं नाम धर्मज्ञं हृतं पूर्वं तु दानवैः । तपस्तेपे निरालंबा शिवस्य तनया वरा
अशोकसुंदरी बाला आयुपुत्रस्य कारणात् । अनेनापि कदा सा हि संगता तु भविष्यति
एवं सांसारिकं वाक्यं दिवि चारणभाषितम् । शुश्राव स हि धर्मात्मा नहुषो विभ्रमान्वितः
स गत्वा वन्यमादाय वशिष्ठस्याश्रमं प्रति । वन्यं निवेद्य धर्मात्मा वशिष्ठाय महात्मने
बद्धांजलिपुटोभूत्वा भक्त्या नमितकंधरः । तमुवाच महाप्राज्ञं वशिष्ठं तपतां वरम्
भगवञ्छ्रूयतां वाक्यमपूर्वं चारणेरितम् । एष वै नहुषो नाम्ना आयुपुत्रो वियोजितः
मात्रा सह सुदुःखैस्तु इंदुमत्या हि दानवैः । शिवस्य तनया बाला तपस्तेपे सुदुश्चरम्
निमित्तमस्य धीरस्य नहुषस्येति वै गुरो । एवमाभाषितं तैस्तु तत्सर्वं हि मया श्रुतम्
कोसावायुः स धर्मात्मा कासा त्विंदुमती शुभा । अशोकसुंदरी कासा नहुषेति क उच्यते
एतन्मे संशयं जातं तद्भवांश्छेत्तुमर्हति । अन्यः कोपि महाप्राज्ञः कुत्रासौ नहुषेति च
तत्सर्वं तात मे ब्रूहि कारणांतरमेव हि । वशिष्ठ उवाच- आयु राजा स धर्मात्मा सप्तद्वीपाधिपो बली
भार्या इंदुमती तस्य सत्यरूपा यशस्विनी । तस्यामुत्पादितः पुत्रो भवान्वै गुणमंदिरम्
आयुना राजराजेन सोमवंशस्य भूषणम् । हरस्य कन्या सुश्रोणी गुणरूपैरलंकृता
अशोकसुंदरी नाम्ना सुभगा चारुहासिनी । तस्य हेतोस्तपस्तेपे निरालंबा तपोवने
तस्या भर्ता भवान्सृष्टो धात्रा योगेन निश्चितः । गंगायास्तीरमाश्रित्य ध्यानयोग समाश्रिता
हुंडश्च दानवेंद्रो यो दृष्ट्वा चैकाकिनीं सतीम् । तपसा प्रज्वलंतीं च सुभगां कमलेक्षणाम्
रूपौदार्यगुणोपेतां कामबाणैः प्रपीडितः । तां बभाषेऽन्तिकं गत्वा मम भार्या भवेति च
एवं सा तद्वचः श्रुत्वा तमुवाच तपस्विनी । मा हुंड साहसं कार्षीर्मा जल्पस्व पुनः पुनः
अप्राप्याहं त्वया वीर परभार्या विशेषतः । दैवेन मे पुरा सृष्ट आयुपुत्रो महाबलः