एवं यः कुरुते दानं सोमोद्दिष्टं द्विजातये। स्वर्लोके नरलोके वा रूपसौभाग्यभुग्भवेत्
इति श्रीपाद्मपुराणे प्रथमे सृष्टिखंडे सोमार्चनं। नामाशीतितमोऽध्यायः
वैशंपायन उवाच-। उद्भवं लोहितांगस्य संतोषं तु जनेषु च। प्रभावं वैभवं तेजः श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः
व्यास उवाच-। हरांशसंभवो देवः कुजातः पृथिवीसुतः। सत्त्वस्थस्सत्वसंपूर्णश्शूरः शक्तिधरो भुवि
तीक्ष्णः क्रूरग्रहो देवो लोहितांगः प्रतापवान्। कुमारो रूपसंपन्नो विद्युत्पातमयः प्रभुः
अनेन भर्जिता दैत्याः क्रव्यादाय सुरद्विषः। दशायोगाच्च मनुजा उद्भिज्जाः पशुपक्षिणः
वैशंपायन उवाच-। शंभोरेष कथं जातः कथं जातो महीसुतः। ग्रहो देवः कथं क्रूर एतदिच्छामि वेदितुम्
कथमस्य भवेत्तुष्टिः सर्वलोकेषु सर्वदा। गुरो मय्याप्तभावे तु वद निस्संशयं मुखात्
व्यास उवाच-। हिरण्याक्षकुले धीमानसुराणां च पार्थिवः। अंधकेति समाख्यातो दैत्यः सर्वसुरांतकृत्
जातो विष्णुवरादेव जातो विष्णुपराक्रमः। तेनैव निर्जिता देवास्सेन्द्राः क्रतुभुजः क्रमात्
ततो देवा विधिं गत्वा वचनं चेदमब्रुवन्। अन्धकेनैव चास्माकं हृतं राज्यं सुखं मखः
तस्मात्तस्य वधोपाय उच्यतां तद्विधीयताम्। अथ धाताऽब्रवीद्वाक्यं देवानस्य च नैधनम्
नास्ति विष्णुवरादेव पीयूषस्य च भक्षणात्। किंतु तस्यासुरत्वस्य यथा परिभवो ध्रुवम्
कुर्वे लोकहितार्थाय श्रद्धां कामसमन्विताम्। विचिकित्सा तु तत्रैव सर्वास्त्रीरतिगच्छति
त्यक्त्वैकां पार्वतीं दुर्गां न तस्य मानसं स्थिरम्। ततः क्रुद्धो जगत्स्वामी तं च वैरूप्यतां नयेत्
ततोऽसुरत्वं संत्यज्य गणस्तस्य भविष्यति। एवमुक्त्वा प्रजाध्यक्षः श्रद्धां कामसमन्विताम्
विचिकित्सां स्वमायां च प्रेषयामास तं प्रति। ततो विचेष्टितः कामाद्योषान्वेषणतत्परः
स्वदारान्परयोषां च नापश्यद्विचिकित्सया। ततो मायाप्रयुक्तोसौ त्रैलोक्यं विचचार ह
दृष्टं च हिमवत्पृष्ठे स्त्रीरत्नं चातिशोभनं। दृष्ट्वा च पार्वतीं दैत्यः कामस्य वशगोऽभवत्
ज्ञानलोपात्ततो दुर्गां ग्रहीतुं तां स चेच्छति। उमा च कोटवीरूपं कृत्वा देहस्य चात्मनः
ईश्वरस्यांतिकस्था च ग्रहीतुं तां ससार सः। ततः कामविचेताश्च उन्मत्तीकृतचेतनः
न जहाति शिवां धात्रीं पार्वतीं दैत्यपुंगवः। ततो ध्यानात्समागम्य मिलितः पार्वतीं धवः
दृष्ट्वा तं च स दैत्येन्द्रः प्रगतस्तु स्वमालयम्। सज्जीकृत्य स्वयोधांश्च शंभुं जेतुं समुत्सुकः
गौरीमेव समानेतुं काममोहादचेतनः। एतच्छ्रुत्वा तु त्रिदशा गत्वा तं नंदिनेरिताः
अकुर्वंश्च महद्युद्धं घोरं लोकभयंकरम्। दैत्यान्रणे मृतांस्तत्र दैत्याचार्यो ह्यजीवयत्
एतद्वृत्तं तु कैलासे सर्वे चैव न्यवेदयन्। क्रोधाच्छंभुस्तदा वाक्यं नंदिनं निजगाद ह
गच्छ दैत्यालयं वीर द्रुतमेव ममाज्ञया। पश्यतां सर्वदैत्यानां दैत्येंद्रस्य च संसदि
गृहीत्वा चिकुरेऽत्यर्थं भार्गवं तं दुरात्मकम्। लब्ध्वा चास्मत्सकाशं वै विह्वलं चानय क्षणात्
ततो नंदीश्वरः श्रीमान्पार्वतीपतिनेरितः। काव्यं तं कुंतले धृत्वा दैत्यानां पुरतो बलात्
आनयंतं च तं दैत्या जघ्नुः प्रहरणैः शरैः। न शेकुस्ते रुजां कर्तुं नंदिनो बलशालिनः