दानाध्ययनकर्माणि यज्ञादि च कथं प्रभो। एतदाप्ताय शिष्याय मह्यं भो वक्तुमर्हसि
व्यास उवाच-। दैत्यानां साहसादेव तपो भवति निश्चितम्। व्रतं यज्ञादिकं चैव संप्रीतिः स्वजनस्य च
यो दांतो विगुणैर्मुक्तो नीतिशास्रार्थतत्त्वगः। एतैश्च विविधैः पूतः स भवेत्सुरलक्षणः
पुराणागमकर्माणि नाकेष्वत्र च वै द्विज। स्वयमाचरते पुण्यं स धरोद्धरणक्षमः
विशेषाद्वैष्णवं दृष्ट्वा प्रीयते पूजयेच्च यः। विमुक्तस्सर्वपापेभ्यस्स धरोद्धरणक्षमः
षट्कर्मनिरतो विप्रस्सर्वयज्ञरतस्सदा। धर्माख्यानप्रियो नित्यं स धरोद्धरणक्षमः
विश्वासघातिनो ये च कृतघ्ना व्रतलोपिनः। द्विजदेवेषु विद्विष्टाः शातयंति धरां नराः
ये च मद्यरताः पापा द्यूतकर्मरतास्तथा। पाषंडपतितालापाः शातयंति धरां नराः
सुकर्मरहिता ये च नित्योद्वेगाश्च निर्भयाः। स्मृतिशास्त्रार्थकोद्विग्नाश्शातयंति धरां नराः
निजवृत्तिं परित्यज्य कुर्वंति चाधमां च ये। गुरुनिंदारता द्वेषाच्छातयंति धरां नराः
दातारं ये रोधयंति पातके प्रेरयंति च। दीनानाथान्पीडयंति शातयंति धरां नराः
एते चान्ये च बहवः पापकर्मकृतो नराः। पुरुषान्पातयित्वा तु शातयंति धरां नराः
य इदं शृणुयाद्रम्यं गुह्याद्गुह्यं परं हितम्। न तस्य दुर्गतिर्दुःखं दौर्भाग्यं दीनता भुवि
न दैत्यादौ भवेज्जन्म स्वर्लोके शाश्वतं सुखम्। नाकाले मरणं तस्य न च पापैः प्रलिप्यते
इह सर्वजनाध्यक्षस्त्रिदिवे त्रिदिवेश्वरः। कल्पंकल्पं दिवं भुक्त्वा मोक्षमार्गं व्रजत्यसौ
वैशंपायन उवाच- प्रभवत्ययमाकाशे नित्यं द्विजवर प्रभो। कोऽयं को वा प्रभावोस्य कुत्र जातो घृणीश्वरः
किं करोति हि कार्यं वै यतो रश्मिमयो भृशम्। देवैर्मुनिवरैस्सिद्धैश्चारणैर्दैत्यराक्षसैः
निखिलैर्मानुषैः पूज्यः सदैव ब्राह्मणादिभिः। व्यास उवाच-। परमं ब्रह्मणस्तेजो ब्रह्मदेहाद्विनिस्सृतम्
साक्षाद्ब्रह्ममयं विद्धि धर्मकामार्थमोक्षदम्। मयूखैर्निर्मलैः कूटमतिचंडं सुदुःसहम्
दृष्ट्वा प्रदुद्रुवुर्लोकाः करैश्चंडैः प्रपीडिताः। ततश्च सागराः सर्वे वरनद्यो नदादयः
शुष्यंति जंतवस्तत्र म्रियंते चातुरा जनाः। अथ शक्रादयो देवा ब्रह्माणं समुपागताः
इममर्थं तदा प्रोचुर्देवांश्च विधिरब्रवीत्। आदिर्ब्रह्मतनोर्देवाः सत्त्वगो जनकः प्रभुः
अयं रजोमयः साक्षात्सुधांशुस्तनुमध्यगः। एताभ्यां पालिता लोकास्त्रैलोक्ये सचराचराः
दिव्योपपादका देवा ये वात्रैव जरायुजाः। अंडजाः स्वेदजाश्चैव ये वात्रैवोद्भिज्जादयः
सूर्यस्यास्य प्रभावं तु वक्तुमेव न शक्नुमः। अनेन रक्षिता लोका जनिताः पालिता ध्रुवम्
अस्यैव सदृशो नास्ति सर्वेषां परिरक्षणात्। यं च दृष्ट्वाप्युषःकाले पापराशिः प्रलीयते
तमाराध्य जना मोक्षं साधयंति द्विजातयः। संध्योपासनकाले तु विप्रा ब्रह्मविदः किल
उद्बाहवो भवंत्येव ते च देवप्रपूजिताः। अस्यैव मंडलस्थां च देवीं संध्यास्वरूपिणीं
समुपास्य द्विजास्सर्वे लभंते स्वर्गमोक्षकौ। धरायां पतितोच्छिष्टाः पूतास्ते चास्य रश्मिभिः
संध्योपासनमात्रेण कल्मषात्पूततां व्रजेत्। दृष्ट्वा चांडालकं गोघ्नं पतितं कुष्ठसंगतम्