कार्तिके योऽर्चयेद्भक्त्या वाजिमेधफलं लभेत् । मुनिपुष्पकृतां मालां यो ददाति जनार्दने
देवेंद्रोऽपि मुनिश्रेष्ठ कुरुते तस्य सत्कथाम् । गवामयुतदानेन यत्फलं प्राप्यते गुह
मुनिपुष्पेण चैकेन कार्तिके लभते फलम् । कौस्तुभेन यथा प्रीतो यथा च वनमालया
तुलसीदलेन संप्रीतः कार्तिके च तथा हरिः । सिऊ!त उवाच। प्रश्रयावनतं दृष्ट्वा कुमारं भक्तितत्परम्
पुनः प्रोवाच भगवान्महादेवो वृषध्वजः । ईश्वर उवाच। शृणु दीपस्य माहात्म्यं कार्तिके शिखिवाहन
पितरश्चैव वांच्छंति सदा पितृगणैर्वृताः । भविष्यति कुलेऽस्माकं पितृभक्तः सुपुत्रकः
कार्तिके दीपदानेन यस्तोषयति केशवम् । घृतेन दीपको यस्य तिलतैलेन वा पुनः
ज्वलते यस्य सेनानीरश्वमेधेन तस्य किम् । तेनेष्टं क्रतुभिः सर्वैः कृतं तीर्थावगाहनम्
दीपदानं कृतं येन कार्तिके केशवाग्रतः । कृष्णपक्षे विशेषेण पुत्र पंचदिनानि च
पुण्यानि तेषु यो दत्ते दीपं सोऽक्षयमाप्नुयात् । एकादश्यां परैर्दत्तं दीपं प्रज्वाल्य मूषिका
मानुष्यं दुर्ल्लभं प्राप्य परां गतिमवाप सा । लुब्धकोऽपि चतुर्दश्यां पूजयित्वा महेश्वरम्
निर्भक्षः परमं प्राप्य विष्णुलोकं जगाम सः । श्वपाकस्याश्रयाद्वैश्या दीपं कृत्वा परैः कृतम्
शुद्धा लीलावती भूत्वा जगाम स्वर्गमक्षयम् । गोपः कश्चिदमावस्यां पूजां दृष्ट्वा तु शार्ङ्गिणः
मुहुर्मुहुर्जयेत्युक्त्वा राजराजेश्वरोऽभवत् । तस्माद्दीपाः प्रदातव्या रात्रावस्तमते रवौ
गृहेषु सर्वगोष्ठेषु सर्वेष्वायतनेषु च । देवालयेषु देवानां श्मशानेषु सरस्सु च
घृतादिना शुभार्थाय यावत्पंचदिनानि च । पापिनः पितरो ये च लुप्तपिंडोदकक्रियाः । तेपि यांति परां मुक्तिं दीपदानस्य पुण्यतः
इति श्रीपाद्मे महापुराणे पंचपंचाशत्सहस्रसंहितायामुत्तरखंडे कार्त्तिकमाहात्म्ये दीप गंध धात्री माहात्म्यवर्णनो नाम एकविंशत्यधिकशततमोऽध्यायः
कार्तिकेय उवाच। दीपावलिफलं नाथ विशेषाद्ब्रूहि सांप्रतम् । किमर्थं क्रियते सा तु तस्याः का देवता भवेत्
किं च तत्र भवेद्देयं किं न देयं वद प्रभो । प्रहर्षः कोऽत्र निर्दिष्टः क्रीडा कात्र प्रकीर्तिता
सूत उवाच। इति स्कंदवचः श्रुत्वा भगवान्कामशोषणः । साधूक्त्वा कार्तिकं विप्राः प्रहसन्निदमब्रवीत्
श्रीशिव उवाच। कार्तिकस्यासिते पक्षे त्रयोदश्यां तु पावके । यमदीपं बहिर्दद्यादपमृत्युर्विनश्यति
मृत्युना पाशहस्तेन कालेन भार्यया सह । त्रयोदशीदीपदानात्सूर्यजः प्रीयतामिति
कार्तिके कृष्णपक्षे च चतुर्दश्यां विधूदये । अवश्यमेव कर्त्तव्यं स्नानं च पापभीरुभिः
पूर्वविद्धा चतुर्दश्या कार्तिकस्य सितेतरे । पक्षे प्रत्यूषसमये स्नानं कुर्यादतंद्रितः
तैले लक्ष्मीर्जले गंगा दीपावल्यां चतुर्दशीम् । प्राप्तः स्नानं हि यः कुर्याद्यमलोकं न पश्यति
अपामार्गस्तथा तुंबी प्रपुन्नाटं च वाह्वलम् । भ्रामयेत्स्नानमध्ये तु नरकस्य क्षयाय वै
सीतालोष्टसमायुक्त सकंटक दलान्वित । हर पापमपामार्ग भ्राम्यमाणः पुनः पुनः
अपामार्गं प्रपुन्नाटं भ्रामयेच्छिरसोपरि । ततश्च तर्पणं कार्यं यमराजस्य नामभिः
यमाय धर्मराजाय मृत्यवे चांतकाय च । वैवस्ताय कालाय सर्वभूतक्षयाय च
औदुंबराय दध्नाय नीलाय परमेष्ठिने । वृकोदराय चित्राय चित्रगुप्ताय वै नमः