भारती सर्वलोकानां चानने मानसे स्थिता। तथैव सर्वशास्त्रेषु धर्मोद्देशं करोति सा
विज्ञानं कलहं शोकं मोहामोहं शिवाशिवम्। तया विना जगत्सर्वं यात्यतत्त्वमिति स्मृतम्
कमलासंभवश्चैव वस्त्रभूषणसंचयः। सुखं राज्यं त्रिलोके तु ततः सा हरिवल्लभा
उमया हेतुना शंभोर्ज्ञानं लोकेषु संततम्। ज्ञानमाता च सा ज्ञेया शंभोरर्धाङ्गवासिनी
वर्णिकाशक्तिरत्युग्रा सर्वलोकप्रमोहिनी। सर्वलोकेषु लोकानां स्थितिसंहारकारिणी१०० 1.62.100 देव्या च निहतौ पूर्वमसुरौ मधुकैटभौ। रुरुश्चापि हतो घोरः सर्वलोकपरिश्रुतः
सर्वदेवैकजेतारं सा जघ्ने महिषासुरम्। निहता लीलया देव्या येऽसुरा दैत्यपुंगवाः
एवं बलानि दैत्यानां निहत्य सर्वदा तया। पालितं मोदितं चैव कृत्स्नमेतज्जगत्त्रयम्
धर्मद्रवस्वरूपा च सर्वधर्मप्रतिष्ठिता। महतीं तां समालोक्य मया कमंडलौ धृता
विष्णुपादाब्जसम्भूता शंभुना शिरसा धृता। अस्माभिश्च त्रिभिर्युक्ता ब्रह्मविष्णुमहेश्वरैः
धर्मद्रवा परिख्याता जलरूपा कमंडलौ। बलियज्ञेषु संभूता विष्णुना प्रभविष्णुना
छद्मना छलितः पूर्वं बलिर्बलवतां वरः। ततः पादद्वयेनैव क्रांतं सर्वं महीतलम्
नभः पादश्च ब्रह्माण्डं भित्वा मम पुरः स्थितः। मया संपूजितः पादः कमण्डलुजलेन वै
प्रक्षाल्यैवार्चितात्पादाद्धेमकूटेऽपतज्जलम्। तत्कूटाच्छंकरं प्राप्य भ्रमते सा जटास्थिता
ततो भगीरथेनैव समाराध्य शिवं भुवि। आनीयाराधितो नित्यं तपसा गजपुंगवः
तेन भित्वा नगं वीर्यात्त्रिभिर्दंतैः कृतं बिलम्। ततस्त्रिबिलगा यस्मात्त्रिस्रोता लोकविश्रुता
हरिब्रह्महरयोगात्पूता लोकस्य पावनी। समासाद्य च तां देवीं सर्वधर्मफलं लभेत्
पाठयज्ञपरैः सर्वैर्मंत्र होम सुरार्चनैः। सा गतिर्न भवेज्जंतोर्गंगा संसेवया च या
धर्मस्य साधनोपायो ह्यतः परो न विद्यते। त्रैलोक्यपुण्यसंयोगात्तस्मात्तां व्रज नारद
गंगातोयास्थिसंयोगात्सुतास्ते सगरस्य च। स्वर्गताः पितृभिश्चैव स्वपूर्वापरजैः सह
ततो ब्रह्ममुखाच्छ्रुत्वा नारदो मुनिपुंगवः। गंगाद्वारे तपः कृत्वा ब्रह्मणा सदृशोभवत्
सर्वत्र सुलभा गंगा त्रिषुस्थानेषु दुर्लभा। गंगाद्वारे प्रयागे च गंगासागरसंगमे
त्रिरात्रेणैकरात्रेण नरो याति परां गतिम्। तस्मात्सर्वप्रयत्नेन सद्यो मुक्तिं विचिंतयेत्
ततो गच्छत धर्मज्ञाः शिवां भागीरथीमिह। अचिरेणैव कालेन स्वर्गं मोक्षं प्रगच्छथ
विशेषात्कलिकाले च गंगा मोक्षप्रदा नृणां। कृच्छ्राच्च क्षीणसत्वानामनंतः पुण्यसंभवः
ततस्ते ब्राह्मणा हृष्टाः श्रुत्वा व्यासाद्गिरं शुभाम्। गंगायां तु तपस्तप्त्वा मोक्षमार्गं ययुस्तदा
य इदं शृणुयान्मर्त्यः पुण्याख्यानमनुत्तमम्। सर्वं तरति दुःखौघ गंगास्नानफलं लभेत्
सकृदुच्चारिते चैव सर्वयज्ञफलं लभेत्। दानं जप्यं तथा ध्यानं स्तोत्रं मंत्रं सुरार्चनम्
तत्रैव कारयेद्यस्तु स चानंतफलं लभेत्। तस्मात्तत्रैव कर्त्तव्यं जपहोमादिकं नरैः
अनंतं च फलं प्रोक्तं जन्मजन्मसु लभ्यते
पुलस्त्य उवाच- एतस्मिन्नंतरे पूर्वं व्यासशिष्यो महामुनिः। नमस्कृत्य गुरुं भीष्म संजयः परिपृच्छति