तदा लोकत्रयं ह्येतद्विनाशं यास्यति ध्रुवम् । अविवेकः कृतस्तस्माच्छापोऽयं विनिवर्त्यताम्
स्वरोवाच। नार्चितो हि गणाध्यक्षो यज्ञादौ यत्सुरोत्तमाः । तस्माद्विघ्नं समुत्पन्नं मत्क्रोधजमिदं खलु
नापि मद्वचनं ह्येतदसत्यं जायते खलु । तस्मात्स्वांशैर्जडीभूता यूयं भवत निम्नगाः
आवामपि सपत्न्यौ च स्वांशाभ्यामपि निम्नगे । भविष्यावोऽत्र वै देवाः पश्चिमाभिमुखावहे
नारद उवाच। इति तद्वचनं श्रुत्वा ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । जडीभूताभवन्नद्यः स्वांशैरेव तदा नृप
तत्र विष्णुरभूत्कृष्ण वेण्या देवो महेश्वरः । ब्रह्मा ककुद्मिनीगंगा पृथगेवाभवत्तदा
देवा स्वानपितानंशान्जडीकृत्वा विचक्षणाः । सह्याद्रिशिखरेभ्यस्ताः पृथगासन्सुनिम्नगाः
देवांशैः पूर्ववाहिन्यो बभूवुः सरितां वराः । गायत्री च स्वरा चैव पश्चिमाभिमुखे तदा
योगेनाभवतां नद्यौ सावित्रीति प्रथां गते । ब्रह्मणा स्थापितौ तत्र यज्ञे हरिहरावुभौ
महाबलातिबलिनौ नाम्ना देवौ बभूवतुः । तयोर्नद्योस्तु माहात्म्यं नाहं वक्तुं क्षमो नृप । ययुर्ब्रह्मादयो देवाः स्वांशैस्तिष्ठंति चापगाः
कृष्णोद्भवं पापहरं परं यः शृणोति यः श्रावयते च भक्त्या । स्यात्तस्य पुण्या सकलाक्रियापि तद्दर्शनस्नानसमुद्भवं फलम्
इति श्रीपाद्मेमहापुराणे पंचपंचाशत्सहस्रसंहितायामुत्तरखंडे कार्तिकमाहात्म्ये सत्य भामासंवादेकृष्णावेण्यामाहात्म्यवर्णनोनाम एकादशाधिकशततमोऽध्यायः
ईश्वर उवाच। माघस्नानस्य माहात्म्यं शृणु भागवतोत्तम । त्वत्समो नास्ति लोकेऽस्मिन्विष्णुभक्तो महामते
चक्रतीर्थे हरिं दृष्ट्वा मथुरायां च केशवम् । यत्फलं लभते मर्त्यो माघस्नानेन तत्फलम्
जितेंद्रियः शांतमनाः सदाचारेण संयुतः । स्नानं करोति यो माघे संसारी न भवेत्पुनः
श्रीकृष्ण उवाच। शूकरस्य च माहात्म्यं कथयिष्ये तवाग्रतः । यस्य विज्ञानमात्रेण सान्निध्यं मम सर्वदा
सूत उवाच। इत्युक्त्वा भगवान्कृष्णः सत्यायै बहुधा जगौ । तदहं संप्रवक्ष्यामि तच्छृणुध्वं तपोधनाः
श्रीकृष्ण उवाच। पंचयोजनविस्तीर्णे शूकरे हरिमंदिरे । यस्मिन्वसति यो जीवो गर्दभोऽपि चतुर्भुजः
त्रीणि हस्तसहस्राणि त्रीणि हस्तशतानि च । त्रयो हस्ता शूकरस्य परिमाणं विधीयते
षष्टिवर्षसहस्राणि योऽन्यत्र कुरुते तपः । तत्फलं लभते देवि प्रहरार्द्धेन शूकरे
सन्निहत्यां कुरुक्षेत्रे राहुग्रस्ते दिवाकरे । तुलापुरुषदानेन तत्फलं परिकीर्त्तितम्
काश्यां दशगुणं प्रोक्तं वेण्यां शतगुणं भवेत् । सहस्रगुणितं प्रोक्तं गंगासागरसंगमे
अनंतं चैव विज्ञेयं शूकरे हरिमंदिरे । अन्यत्र ददते लक्षं संविधानेन कार्तिक
इहैवैकेन दत्तेन शूकरे तत्समं भवेत् । शूकरे च तथा वेण्यां गंगासागरसंगमे
सकृदेव नरः स्नात्वा ब्रह्महत्यां व्यपोहति । अलर्केण पुरा प्राप्ता सप्तद्वीपा वसुंधरा । शूकरक्षेत्रमाहात्म्यं श्रुत्वा चैव षडानन
मार्गशीर्षस्य द्वादश्यां शुक्लायां व्रज पुत्रक । कार्त्तिकेय उवाच । भगवन्श्रोतुमिच्छामि व्रतानामुत्तमं व्रतम् । विधिं मासोपवासस्य फलं चास्य यथोचितम्
यथाविधि नरैः कार्या व्रतचर्या यथा भवेत् । आरभ्यते यथापूर्वं समाप्यं हि यथाविधि
यावत्संख्यं तु कर्त्तव्यं तत्प्रब्रूहि महेश्वर । व्रतमेतत्सुखश्रीदं विस्तरेण ममानघ
श्रीरुद्र उवाच। पावके साधु सर्वं ते यत्पृष्टं प्रब्रुवेऽनघ । भक्त्या मतिमतां श्रेष्ठ शृणुष्व गदतो मम
सुराणां च यथा विष्णुस्तपतां च यथा रविः । मेरुःशिखरिणां यद्वद्वैनतेयश्च पक्षिणाम्