न कुर्वीत ततः स्वप्नं शस्तं च पूर्वदक्षिणम्। आयुष्यं प्राङ्मुखो भुंक्तेऽयशस्यं दक्षिणामुखः
श्रियं प्रत्यङ्मुखो भुंक्ते यशो भुङ्क्त उदङ्मुखः। प्राच्यां नरो लभेदायुर्याम्यां प्रेतत्वमश्नुते
वारुणे च भवेद्रोगी आयुर्वित्तं तथोत्तरे। देवानामेकभुक्तं तु द्विभुक्तं स्यान्नरस्य च
त्रिभुक्तं प्रेतदैत्यस्य चतुर्थं कौणपस्य तु। निरामिषं हविर्देवा मत्स्यमांसादि मानुषाः
पूतिपर्युषितं दुष्टमन्ये भुंजंत्यनावृताः। स्वर्गस्थितानामिह जीवलोके चत्वारि तेषां हृदये च संति
दानं प्रशस्तं मधुरा च वाणी देवार्चनं ब्राह्मणतर्पणं च। कार्पण्यवृत्तिस्वजनेषु निंदा कुचेलता नीचजनेषु भक्तिः
अतीव रोषः कटुका च वाणी नरस्य चिह्नं नरकागतस्य। नवनीतोपमा वाणी करुणा कोमलं मनः
धर्मबीजप्रसूतानामेतत्प्रत्यक्ष लक्षणम्। दयादरिद्रहृदयं वचः क्रकच कर्कशम्
पापबीजप्रसूतानामेतत्प्रत्यक्ष लक्षणम्। श्रावयेच्छृणुयाद्वापि सदाचारादिकं नरः
आचारादेः फलं लब्ध्वा पापात्पूतोऽच्युतो दिवि
भीष्म उवाच-। यत्पुण्यमधिकं लोके सर्वदा सर्वसंमतम्। तद्वदस्वेच्छया विप्र यत्कृतं पूर्वपूर्वकैः
पुलस्त्य उवाच-। एकदा तु द्विजाः सर्वे व्यासशिष्यास्सहादरात्। व्यासं प्रणम्य पप्रच्छु धर्मं मां च यथा भवान्
द्विजा ऊचुः-। पुण्यात्पुण्यतमं लोके सर्वधर्मेषु चोत्तमम्। किं कृत्वा मानवा स्वर्गं भुंजते चाक्षयं वद
लभ्यं चाकष्टकं शुद्धं वर्णानां मर्त्यवासिनाम्। गुरूणां च लघूनां च साध्यमेकं क्रतुं वद
यद्यत्कृत्वा च देवानां पूज्यो नाके भवेन्नरः। तत्तद्वद च नो ब्रह्मन्प्रसादी भव धर्मतः
व्यास उवाच-। पंचाख्यानं वदिष्यामि शृणुध्वं तत्र पूर्वतः। पंचानामेककं कृत्वा विंदेन्मोक्षं दिवं यशः
पित्रोरर्चाऽथ पत्युश्च साम्यं सर्वजनेषु च। मित्राद्रोहो विष्णुभक्तिरेते पंच महामखाः
प्राक्पित्रोरर्चया विप्रा यद्धर्मं साधयेन्नरः। न तत्क्रतुशतैरेव तीर्थयात्रादिभिर्भुवि
पिता धर्मः पिता स्वर्गः पिता हि परमं तपः। पितरि प्रीतिमापन्ने प्रीयंते सर्वदेवताः
पितरो यस्य तृप्यंति सेवया च गुणेन च। तस्य भागीरथी स्नानमहन्यहनि वर्तते
सर्वतीर्थमयी माता सर्वदेवमयः पिता। मातरं पितरं चैव यस्तु कुर्यात्प्रदक्षिणम्
प्रदक्षिणीकृता तेन सप्तद्वीपा वसुंधरा। जानुनी च करौ यस्य पित्रोः प्रणमतः शिरः
निपतंति पृथिव्यां च सोक्षयं लभते दिवं। तयोश्चरणयोर्यावद्रजश्चिह्नानि मस्तके
प्रतीके च विलग्नानि तावत्पूतः सुतस्तयोः। पादारविंदसलिलं यः पित्रोः पिबते सुतः
तस्य पापक्षयं याति जन्मकोटिशतार्जितं। धन्योसौ मानवो लोके पूतोसौ सर्वकल्मषात्
विनायकत्वमाप्नोति जन्मनैकेन मानवः। पितरौ लंघयेद्यस्तु वचोभिः पुरुषाधमः
निरये च वसेत्तावद्यावदाभूतसंप्लवं। पित्रोरनर्चनं कृत्वा भुंक्ते यस्तु सुताधमः
क्रिमिकूपेथ नरके कल्पांतमुपतिष्ठति। रोगिणं चापि वृद्धं च पितरं वृत्तिकर्शितम्
विकलं नेत्रकर्णाभ्यां त्यक्त्वा गच्छेच्च रौरवम्। अंत्यजातिषु म्लेच्छेषु चांडालेष्वपि जायते
पित्रोरपोषणं कृत्वा सर्वपुण्यक्षयो भवेत्। नाराध्य पितरौ पुत्रस्तीर्थदेवान्भजन्नपि