कस्य भूः कस्य वरुणः कश्चंद्रार्कविलोचनः। कस्यार्चयंति लोकेषु लिंगं भक्त्या सुरासुराः
यच्च ब्रह्मेश्वरा देवा विष्ण्विन्द्राद्या महर्षयः। प्रभावं प्रभवं वापि तेषामपि न वित्थ किं
अदितेः कश्यपाज्जाता देवा नारायणादयः। मरीचेः कश्यपः पुत्रो ह्यदितिर्दक्षपुत्रिका
मरीचिश्चापि दक्षश्च पुत्रौ तौ ब्रह्मणः किल। ब्रह्मा हिरण्मयादंडादेव सिद्धविभूतिकः
कस्य प्रादुरभूद्ध्यानात्प्राकृतः प्राकृतांशकः। अथ नारायणेनैव स्वकीयेच्छा समाश्रयात्
तत्प्रेरितः प्रयात्वेष जन्म नारायणात्मकम्। सापि कर्मण एवोक्ता प्रेरणाविवशात्मनाम्
यथोन्मादादि दुष्टस्य मतिरेव हि साभवेत्। इष्टानेव पदार्थान्वै विपरीतान्हि मन्यते
लोकस्य व्यवहारेषु दृष्टेषु हसते सदा। धर्माधर्मफलप्राप्तौ विष्णुमेव निबोधत
विदध्वमित्थं मुनयोऽसकृच्च मे गिरं गिरीशश्रुतिभूमिसन्निधौ। उत्कृष्टकेदार इवावनीतले सुबीजमुष्टिं सुफलाय कर्षकाः
ते तां श्रुत्वा हि तां रम्यां प्रक्रमात्प्रक्रमक्रियाम्। वाचंवाचां पतिप्रख्याः प्रोचुश्चस्मितसुंदराः
मुनय ऊचुः-। जाते लोकविधाने तु सत्यं तत्कार्यमुत्तमम्। प्रायः प्रालेयशैलस्य शंका तत्कालरूपिणः
सत्यमुत्कंठिताः सर्वे ये ये कार्यार्थमुद्यताः। तेषां त्वरंते चेतांसि किंतु नाममहात्मनाम्1.43.
लोकयात्रानुगंतव्या विशेषेण विवक्षितैः। यतस्तद्धर्ममेधंते तत्प्रामाण्यं परे धृताः
इत्युक्त्वा मुनयो जग्मुस्त्वरितास्तुहिनाचलम्। तत्र ते पूजितास्तेन हिमशैलेन सादरम्
ऊचुर्मुनिवराः प्रीताः स्वल्पकं तु त्वरान्विताः। मुनय ऊचुः-। देवो दुहितरं साक्षात्पिनाकी तव मार्गते
तच्छीघ्रं पावयात्मानमाहुत्येवानले हुतम्। कार्यं हि तच्च देवानां सुचिरं परिवर्तते
जगदुद्धारणायैष विधातव्यः समुद्यमः। इत्युक्तस्तु तदा शैलो हर्षावेशवशान्मुनीन्
असमर्थोभवद्वक्तुमुत्तरं प्रार्थयन्निव। ततो मेना मुनीन्वंद्य प्रोवाच स्नेहविक्लवा
दुहितुस्तान्मुनींश्चैव वचनं स्वयमर्थवत्। मेनोवाच-। यदर्थं दुहितुर्जन्म चेच्छंत्यपि महाफलं
तदेवोपस्थितं सर्वं प्रक्रमेणैव सांप्रतम्। कुलजन्मवयोरूपविभुत्वैस्सहितोपि यः
वरस्तस्यापि नाहूय सुता देया ह्ययाचतः। दिग्वासा जटिलः शूली दग्धकामोपि कामदः
स तु मत्सुतया घोरः कथं नाम उपास्यते। मुनय ऊचुः-। ऐश्वर्यमवगच्छस्व शंकरस्य सुरासुराः
आराध्यमानपादाब्ज युगलाश्च सुनिर्वृताः। यस्योपयोगि यद्रूपं तेन तत्प्रार्थ्यते चिरम्
घोरं तपस्यते बाला तेन रूपेण निर्वृता। यत्सा व्रतानि दिव्यानि नयिष्यति समापनम्
तदत्रावहिता तावदस्मास्वेव भविष्यति। इत्युक्त्वा गिरिणा सार्द्धं ययुर्यत्रास्ति शैलजा
जितार्कज्वलनज्वाला तपस्तेजोमयीह्युमा। प्रोक्ता सा मुनिभिः स्निग्धं मानिन्याह वचोर्थवत्
नाहं क्षुद्रात्किलेच्छामि ॠते शर्वात्पिनाकिनः। स्थितं च तारतम्येन प्राणिनां परमर्द्धिदं
धीरतैश्वर्यकार्याणि प्रमाणमतुलं महत्। यस्मान्न किंचिदपरं यच्च यस्मात्प्रवर्तते
यस्यैश्वर्यमनाद्यंतं तमहं शरणं गता। समः सव्यवसायश्च दीर्घेण विपरीतकः
एवं निशम्य ते वाचं देव्या मुनिवरास्तदा। आनंदाश्रुपरीताक्षाः सस्वजुस्तां तपस्विनीं