क्व दाराः क्व च संयोगः क्व च भावविपर्ययः। नन्वियं ब्रह्मणा सृष्टा मनसा मानसी प्रजा
यद्यस्ति तपसो वीर्यं युष्माकं विजितात्मनाम्। सृजध्वं मानसान्पुत्रान्प्राजापत्येन कर्मणा
मनसा निर्मिता योनिराधातव्या तपस्विभिः। नो दारयोगं बीजं च व्रतमुक्तं तपस्विनां
यदिदं लुप्तधर्माख्यं युष्माभिरिह निर्भयैः। व्याहृतं सद्भिरत्यर्थमसद्भिरिव संमतं
वपुर्दीप्तांतरात्मानमेष कृत्वा मनोमयं। दारयोगं विना स्रक्ष्ये पुत्रमात्मतनूरुहं
एवमात्मानमात्मा मे द्वितीयं जनयिष्यति। प्राजापत्येन विधिना दिधक्षंतमिव प्रजाः
वरुण उवाच। उर्वस्तु तपसाविष्टो निवेश्योरुं हुताशने। ममंथैकेन दर्भेण पुत्रस्य प्रसवारणिं
तस्योरुं सहसा भित्वा वरोऽसौ ह्यग्निरुत्थितः। जगतो दहनाकांक्षी पुत्रोग्निस्समपद्यत
उर्वस्योरुं विनिर्भिद्य और्वो नामांतकोऽनलः। दिधक्षुरिव लोकांस्त्रीन्जज्ञे परमकोपनः
उत्पद्यमानश्चोवाच पितरं दीनया गिरा। क्षुधा मे बाधते तात जगद्भक्षेत्यजस्व मां
त्रिदिवारोहिभिर्ज्वालैर्जृम्भमाणो दिशो दश। निर्दहन्सर्वभूतानि ववृधे सोंतकोपमः1.41.
एतस्मिन्नंतरे ब्रह्मा मुनिमुर्वं समागतः। उवाच वार्यतां पुत्रो जगतस्त्वं दयां कुरु
अस्यापत्पस्यते विप्र करिष्ये साह्यमुत्तमं। तथ्यमेतद्वचः पुत्र शृणु त्वं वदतां वर
और्व उवाच। धन्योस्म्यनुगृहीतोस्मि यन्मे त्वं भगवन्शिशोः। मतिमेतां ददासीह परमात्मन्हिताय वै
प्रभातकाले संप्राप्ते कांक्षितव्ये समागमे। भगवंस्तर्पितः पुत्रः कैर्हव्यैः प्राप्स्यते सुखम्
कुत्र चास्य निवासः स्याद्भोजनं तु किमात्मकम्। विधास्यतीह भगवान्वीर्यतुल्यं महौजसः
ब्रह्मोवाच। बडवामुखे च वसतिः समुद्रे वै भविष्यति। ममयोनिर्जलं विप्र तच्चामेयं व्रजत्वयं
तत्राऽयमास्ते नियतं पिबन्वारिमयं हविः। तद्वारिविस्तरं विप्र विसृजाम्यालयं च तम्
ततो युगांते भूतानामेष चाहं च पुत्रक। सहितो विचरिष्यावो निष्पुराणकराविह
एषोग्निरंतकाले तु सलिलाशी मया कृतः। दहनः सर्वभूतानां सदेवासुररक्षसाम्
एवमस्त्विति तं सोग्निः संवृतज्वालमंडलः। प्रविवेशार्णवमुखं नत्वोर्वं पितरं प्रभुम्
प्रतियातस्ततो ब्रह्मा ते च सर्वे महर्षयः। और्वस्याग्नेः प्रभावज्ञाः स्वांस्वां गतिमुपागताः
हिरण्यकशिपुर्दृष्ट्वा तदा तन्महदद्भुतम्। उर्वं प्रणतसर्वांगो वाक्यमेतदुवाच ह
भगवन्नद्भुतमिदं संवृत्तं लोकसाक्षिकम्। तपसा ते मुनिश्रेष्ठ परितुष्टः पितामहः
अहं तु तव पुत्रस्य तव चैव महाव्रत। भृत्य इत्यवगंतव्यः श्लाघ्यस्त्वमिह कर्मणा
तन्मां पश्य समापन्नं तवैवाराधने रतम्। यदि सीदेन्मुनिश्रेष्ठ तवै वस्यात्पराजयः
उर्व उवाच। धन्योस्म्यनुगृहीतोस्मि यस्य तेऽहं गुरुर्मतः। नास्ति ते तपसानेन भयं चैवेह सुव्रत
तामेव मायां गृह्णीष्व मम पुत्रेण निर्मिताम्। निरिंधिनामग्निमयीं दुःस्पर्शां पावकैरपि
एषा ते स्वस्य वंशस्य वशगारि विनिग्रहे। रक्षिष्यत्यात्मपक्षं च विपक्षं च प्रधक्ष्यति
वरुण उवाच। एषा दुर्विषहा माया देवैरपि दुरासदा। और्वेण निर्मिता पूर्वं पावकेनोर्वसूनुना