यज्ञियैर्वेददृष्टांतैर्यज्ञैर्यूपचितिः कृता। एवं भगवता तेन विश्वव्याप्यधराचिता॥१.४०.
पर्वतानां नदीनां च रचना चैव निर्मिता। विश्वस्य यश्चाप्रतिमप्रभावः प्रभाकरा भो वरुणोमितद्युतिः॥१.४०.
शनैः स्वयंभूर्व्यसृजत्सुषुप्तं जगन्मयः पद्मनिधिं महार्णवे। विघ्नस्तपसि संभूतो मधुर्नाम महासुरः॥१.४०.
तेनैव च सहोद्भूतो ह्यसुरो नाम कैटभः। तौ रजस्तमसोर्भूतौ संभूतौ तामसौ गणौ ॥१.४०.
एकार्णवं जगत्सर्वं क्षोभयेतां महाबलौ। दिव्यरक्तांबरधरौ श्वेतदीप्तोग्रदंष्ट्रिणौ॥१.४०.
किरीटमकुटोदग्रौ केयूरवलयोज्ज्वलौ। महाविवृतताम्राक्षौ पीनोरस्कौ महाभुजौ॥१.४०.
महागिरेः संहननौ जंगमाविव पर्वतौ। नवमेघप्रतीकाशावादित्यप्रतिमाननौ॥१.४०.
विपुलाभोगकेयूर कराभ्यामतिभीषणौ। पादसंचारविन्यासैर्विक्षिपंताविवार्णवम्॥१.४०.
कंपयंतौ हरिमिव शयानं मधुसूदनम्। तौ तत्र विचरंतौ तु पुष्करे विश्वतोमुखौ॥१.४०.
योगिनां श्रेष्ठमत्यंतं दीप्तं ददृशतुस्तदा। नारायणसमाज्ञातं सृजंतमखिलाः प्रजाः॥१.४०.
दैवतानि च विश्वानि मानसांश्च सुतानृषीन्। ततस्तावूचतुस्तत्र ब्रह्माणमसुरोत्तमौ॥१.४०.
दुष्टौ युयुत्सू संक्रुद्धौ क्रोधव्याकुलितेक्षणौ। कस्त्वं पुष्करमध्यस्थः सितोष्णीषश्चतुर्भुजः॥१.४०.
आवामगणयन्मोहादास्से त्वं विगतस्पृहः। एह्यागच्छावयोर्युद्धं देहि त्वं कमलोद्भव॥१.४०.
आवाभ्यां परमेशाभ्यामशक्तः स्थातुमर्णवे। तत्र कश्च भवेत्तुभ्यं येन चात्र नियोजितः॥१.४०.
कः स्रष्टा कश्च ते गोप्ता केन नाम्नाभिधीयते। ब्रह्मोवाच। ईश्वरः प्रोच्यते लोके विष्णुश्चानंतशक्तिधृत्॥१.४०.
तत्सकाशात्तु जातं मां स्रष्टारमवगच्छतम्। मधुकैटभा ऊचतुः। नावयोः परमं लोके किंचिदस्ति महामुने॥१.४०.
आवाभ्यां च्छाद्यते विश्वं तमसा रजसा च वै। रजस्तमोमयावावामृषीणामतिलंघिनौ॥१.४०.
धर्म शीलं च्छादयन्तौ नाशकौ सर्वदेहिनाम्। आवाभ्यां युज्यते लोको दुस्तराभ्यां युगे युगे॥१.४०.
आवामर्थश्च कामश्च यज्ञस्सर्वपरिग्रहः। सुखं यत्र मदो यत्र यत्र श्रीः कीर्तिरेव च॥१.४०.
येषां यत्कांक्षितं किंचित्तत्तदावां विचिंतय। ब्रह्मोवाच। आवाभ्यां संहतौ दृष्ट्वा युवां पूर्वं पराजितौ॥१.४०.
तं समाधाय गुणिनं सत्वं चास्मि समाश्रितः। यः परो योगयुक्तात्मा योक्षरः सत्वमेव च॥१.४०.
रजसस्तमसश्चैव यः स्रष्टा विश्वसंभवः। ततो भूतानि जायंते सात्विकानीतराणि च॥१.४०.
स एव युवयोर्नाशं वासुदेवः करिष्यति। स्वपन्नेव ततो देवो बहुयोजनविस्तृतौ॥१.४०.
बाहू नारायणो ब्रह्म कृतवानात्ममायया। कृष्यमाणौ ततस्तस्य बाहुभ्यां बाहुशालिनौ॥१.४०.
चेरतुस्तौ विगलितौ शकुनाविव पीवरौ। ततस्तावाहतुर्गत्वा वासुदेवं सनातनम्॥१.४०.
पद्मनाभं हृषीकेशं प्रणिपत्य नतावुभौ। जानीवस्त्वां विश्वयोनिं त्वामेकं पुरुषोत्तमम्॥१.४०.
आवयोश्चैव हेतुं त्वां जानन्तौ बुद्धिकारणम्। अमोघदर्शनं सत्यं यतस्त्वां विद्व(?)शाश्वतम्॥१.४०.
ततस्त्वामभितो देव कांक्षावः प्रसमीक्षितुम्। अमोघदर्शनोसि त्वं नमस्ते समितिंजय॥१.४०.
श्रीभगवानुवाच। किमर्थं मामनुब्रूथ युवामसुरसत्तमौ। गतायुष्कौ युवां भूयस्त्वहो जीवितुमिच्छथः॥१.४०.
मधुकैटभा ऊचतुः। यस्मिन्न कश्चिन्मृतवान्देव तस्मिन्वधं प्रभो। इच्छावः पुत्रतां चैव भवतः सुमहातपः॥१.४०.