सुशांताश्च कुलीनाश्च नये मंत्रे च कोविदाः। तानाहूय स धर्मात्मा पुष्पकादवरुह्य च
गृध्रोलूकौ विवदंतौ पृच्छति स्म रघूत्तमः। कति वर्षाणि भो गृध्र तवेदं निलयं कृतं
एतन्मे कौतुकं ब्रूहि यदि जानासि तत्त्वतः। एतच्छ्रुत्वा वचो गृध्रो बभाषे राघवं स्थितं
इयं वसुमती राम मानुषैर्बहुबाहुभिः। उच्छ्रितैराचिता सर्वा तदाप्रभृति मद्गृहं
उलूकस्त्वब्रवीद्रामं पादपैरुपशोभिता। यदैव पृथिवी राजंस्तदाप्रभृति मे गृहं
एतच्छ्रुत्वा तु रामो वै सभासद उवाचह। न सा सभा यत्र न संति वृद्धा वृद्धा न ते ये न वदंति धर्मं1.37.
नासौ धर्मो यत्र न चास्ति सत्यं न तत्सत्यं यच्छलमभ्युपैति। ये तु सभ्याः सभां गत्वा तूष्णीं ध्यायंत आसते
यथाप्राप्तं न ब्रुवते सर्वे तेऽनृतवादिनः। न वक्ति च श्रुतं यश्च कामात्क्रोधात्तथा भयात्
सहस्रं वारुणाः पाशाः प्रतिमुंचंति तं नरं। तेषां संवत्सरे पूर्णे पाश एकः प्रमुच्यते
तस्मात्सत्यं तु वक्तव्यं जानता सत्यमंजसा। एतच्छ्रुत्वा तु सचिवा राममेवाब्रुवंस्तदा
उलूकः शोभते राजन्न तु गृध्रो महामते। त्वं प्रमाणं महाराज राजा हि परमा गतिः
राजमूलाः प्रजाः सर्वा राजा धर्मः सनातनः। शास्ता राजा नृणां येषां न ते गच्छंति दुर्गतिम्
वैवस्वतेन मुक्ताश्च भवंति पुरुषोत्तमाः। सचिवानां वचः श्रुत्वा रामो वचनमब्रवीत्
श्रूयतामभिधास्यामि पुराणं यदुदाहृतं। द्यौः सचंद्रार्कनक्षत्रा सपर्वतमहीद्रुमम्
सलिलार्णवसंमग्नं त्रैलोक्यं सचराचरं। एकमेव तदा ह्यासीत्सर्वमेकमिवांबरं
पुनर्भूः सह लक्ष्म्या च विष्णोर्जठरमाविशत्। तां निगृह्य महातेजाः प्रविश्य सलिलार्णवं
सुष्वाप हि कृतात्मा स बहुवर्षशतान्यपि। विष्णौ सुप्ते ततो ब्रह्मा विवेश जठरं ततः
बहुस्रोतं च तं ज्ञात्वा महायोगी समाविशत्। नाभ्यां विष्णोः समुद्भूतं पद्मं हेमविभूषितं
स तु निर्गम्य वै ब्रह्मा योगी भूत्वा महाप्रभुः। सिसृक्षुः पृथिवीं वायुं पर्वतांश्च महीरुहान्
तदंतराः प्रजाः सर्वा मानुषांश्च सरीसृपान्। जरायुजाण्डजान्सर्वान्ससर्ज स महातपाः
तस्य गात्रसमुत्पन्नः कैटभो मधुना सह। दानवौ तौ महावीर्यौ घोरौ लब्धवरौ तदा
दृष्ट्वा प्रजापतिं तत्र क्रोधाविष्टावुभौ नृप। वेगेन महता भोक्तुं स्वयंभुवमधावतां
दृष्ट्वा सत्वानि सर्वाणि निस्सरन्ति पृथक्पृथक्। ब्रह्मणा संस्तुतो विष्णुर्हत्वा तौ मधुकैटभौ
पृथिवीं वर्धयामास स्थित्यर्थं मेदसा तयोः। मेदोगंधा तु धरणी मेदिनीत्यभिधां गता
तस्माद्गृध्रस्त्वसत्यो वै पापकर्मापरालयम्। स्वीयं करोति पापात्मा दण्डनीयो न संशयः
ततोऽशरीरिणीवाणी अंतरिक्षात्प्रभाषते। मा वधी राम गृध्रं त्वं पूर्वंदग्धं तपोबलात्
पुरा गौतम दग्धोऽयं प्रजानाथो जनेश्वर। ब्रह्मदत्तस्तु नामैष शूरः सत्यव्रतः शुचिः
गृहमागत्य विप्रर्षेर्भोजनं प्रत्ययाचत। साग्रं वर्षशतं चैव भुक्तवान्नृपसत्तम
ब्रह्मदत्तस्य वै तस्य पाद्यमर्घ्यं स्वयं ततः। आत्मनैवाकरोत्सम्यग्भोजनार्थं महाद्युते
समाविश्य गृहं तस्य आहारे तु महात्मनः। नारीं पूर्णस्तनीं दृष्ट्वा हस्तेनाथ परामृशत्