एवं विभवयुक्तस्य राज्ञस्तस्य महात्मनः। क्षुधाया पीड्यते देहं तृष्णया च विशेषतः
स तया पीड्यमानस्तु क्षुधया राजसत्तमः॥ विमानेनाप्यसौ स्वर्गं त्यक्त्वागादृक्षपर्वतम्
यत्रात्ममूर्तिस्तत्रागात्पुरा दग्धा महावने। तत्रास्थीनि स्वयं गृह्य लिहन्नास्ते स पार्थिवः
पुनर्विमानमारुह्य ययौ नाकं नराधिपः। अथ कालेन महता स राजा संशितव्रतः
स्वान्यस्थीनि लिहन्दृष्टो वसिष्ठेन पुरोधसा। उक्तश्च किन्नु राजेन्द्र स्वास्थिभक्षो नराधिप
एवमुक्तस्ततो राजा वसिष्ठेन महर्षिणा। उवाच वचनं चेदं श्वेतो राजाथ तं मुनिम्
भगवंस्तृट्क्षुधार्तोहमन्नदानं पुरा मया। न दत्तं मुनिशार्दूल तेन मां क्षुत्प्रबाधते
एवमुक्तस्तदा राजा वसिष्ठो मुनिपुंगवः। उवाच तं नृपं भूयो वाक्यमेतन्महामुनिः
किं ते करोमि राजेंद्र क्षुधितस्य विशेषतः। वस्तु कस्यापि किंचिद्धि नाऽदत्तमुपतिष्ठति1.34.
रत्नहेमप्रदानेन भोगवान्जायते नरः। अन्नदानप्रदानेन सर्वकामैः प्रदीपितः
तन्न दत्तं त्वया राजन्स्तोकं मत्वा नराधिपः। श्वेत उवाच॥ अदत्तस्य च संभूतिर्यथा भवति मे गुरो
वसिष्ठ त्वत्प्रसादेन तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः। वसिष्ठ उवाच॥ अस्त्येकं कारणं येन जायते नात्र संशयः
तच्छृणुष्व नरव्याघ्र कथ्यमानं मया तव। आसीद्राजा पुरा कल्पे विनीताश्वेति कीर्तितः
स चाश्वमेधमारेभे यज्ञं कर्तुं वरं नृपः। यजनांते द्विजेंद्रेभ्यो दत्तं गोऽश्वादि याचितम्
नान्नं दत्तं तेन किंचित्स्वल्पं मत्वा यथा त्वया। ततः कालेन महता मृतोऽसौ जाह्नवी तटे
मायापुर्यां विनीताश्वः सार्वभौमोऽभवन्नृपः। स्वर्गं च गतवान्सोऽपि यथा राजा भवान्प्रभो
असावपि क्षुधाविष्ट एवमेवागतोऽभवत्। मर्त्यलोके नदीतीरे गंगायां नीलपर्वते
विमानेनार्कवर्णेन भास्वता देववन्नृप। ददर्श तत्स्वकं देहं तथा स्वं च पुरोहितम्
होतारं ब्राह्मणं नाम यजंतं जाह्नवी तटे। तं दृष्ट्वाऽसावपि पुनः पर्यपृच्छदिद्वजोत्तमम्
क्षुधायाः कारणं राजन्स होता तमुवाच ह। तिलधेनुं च वै राजन्घृतधेनुं च सत्तम
जलधेनुं च धेनुं च रसधेनुं च पार्थिव। देहि शीघ्रं येन भवांस्तृट्क्षुधावर्जितो दिवि
रमे तयावदादित्यस्तपते दिवि चंद्रमाः। एवमुक्तस्ततो राजा तं पुनः पृष्टवानिदम्
तिलधेनुस्थितिं ब्रूहि तथा कृत्वा ददाम्यहम्। पुरोहित उवाच॥ विधानं तिलधेनोस्तु तच्छृणुष्व नराधिप
धेनुस्स्यात्षोडशाढक्य चतुर्भिर्वत्सको भवेत्। इक्षुदंडमयाः पादा दन्ताः पुष्पमयाः शुभाः
नासा गंधमयी तस्या जिह्वा गुडमयी तथा। पुच्छे स्रक्कल्पनीयास्याद्घंटाभरणभूषिता
ईदृशीं कल्पयित्वा तु स्वर्णशृंगीं तु कल्पयेत्। रौप्यखुरां कांस्यदोहां पूर्वधेनुविधानतः
कृत्वा तां ब्राह्मणायाशु दापयेन्मंत्रतो नृप। स्थितां कृष्णाजिने धेनुं वासोभिर्गोपितां शुभाम्
सूत्रेणासूत्रितां कृत्वा पंचरत्नसमन्विताम्। सर्वौषधिसमायुक्तां मंत्रपूतां तु दापयेत्
अन्नम्मे जायतां सद्यः पानं सर्वरसास्तथा। कामान्संपादयास्माकं तिलधेनो द्विजेर्पिता
गृह्णामि देवि त्वां भक्त्या कुटुम्बार्थे विशेषतः। देहि कामान्वितान्सर्वांस्तिलधेनो नमोस्तु ते