मन्वन्तरस्य समाप्ते, यज्ञस्य अवभृथस्नानं सम्पन्नम्। ब्रह्मणः दानं दत्तम्, पूर्वदिग्दानं होतृणाम्। पश्चिमदिग्दानमध्वर्यवे, तथा उत्तरदिग्दानमुद्गात्रे च। ब्रह्मा त्रिलोक्यं सम्पूर्णं तेषां दानरूपेण दत्तवान्। यज्ञसमाप्त्यर्थं शतं गोः प्राज्ञैः दातव्यम्, चत्वारिंशदष्टौ पशवः यज्ञार्थं दातव्याः। द्वितीयस्थाने चतुर्विंशतिः, तृतीयस्थाने षोडश शुभा गाः दातव्या। द्वादश अन्याः अग्नीध्रादिभ्यः दातव्याः, तैः ग्रामाः, दासीः, पशवः च दत्ताः। अवभृथस्नाने स्नात्वा सहस्रभागान्नं दातव्यम्, यज्ञकर्ता स्वसर्वं सम्पत्तिं दातव्यम्, इति स्वायम्भुवेन उक्तम्। यजमानः, ऋत्विजः, सहायाः स्वेच्छया दानं कुर्वन्ति। विष्णुं आह्वय्य, ब्रह्मा हर्षेण इदं वचनं उवाच। सावित्रीं प्रसाद्य, हे धर्मात्मन्, आनयतु। सा त्वां दृष्ट्वा, हे शुभानने, कदापि न क्रुद्धा भविष्यति। सदा मधुरं, तर्कयुक्तं, स्निग्धं वचनं भाषसे, तव जिह्वा अमृतमयम्। यः तव वचनं न मन्यते, स त्रिलोक्ये दृष्टः नास्ति। गन्धर्वैः सह गत्वा, मम प्रियाम् आनय। तां प्रसाद्य, सा धर्मपत्नी निश्चितं तुष्टा भविष्यति। विलम्बं मा कुरु, माधव, शीघ्रं गच्छ। तव लक्ष्मीः पूर्वं गच्छतु, शुभसावित्रीगृहं प्रति; त्वं तस्याः पथे गत्वा, मम प्रियाम् सान्त्वय। सा, हे देवी, कदापि तव अप्रियं रहस्ये न करोति; सदा तव मुखं निरीक्ष्य कार्यं करोति। एवं मधुरं, बहु वचनं देवीं प्रति वदेत्, यथा शीघ्रं तुष्टा भवेत्। एवं ब्रह्मणा जगत्स्रष्ट्रा उक्तः, विष्णुः त्वरया तत्र गतः यत्र सावित्री स्थितवती। केशवः पत्न्या सह दूरात् आगच्छन्तं दृष्ट्वा, सा शीघ्रं उत्थाय विष्णुना सम्मानिता। विष्णुः नमस्कृत्य उवाच—"देवदेव्या नमः, ब्रह्मणः पत्नी, नमस्ते। त्वां नमस्कृत्य सर्वे पापात् विमुक्ताः भवन्ति। त्वं पतिसंयुक्ता, महाभाग्यवती, ब्रह्मणः हृदयस्थिता; दिनं रात्रिं त्वां चिन्तयन्ति, तव प्रसादं याचन्ति।" "त्वदीयं प्रियं मित्रं लक्ष्मीं पृच्छ, भृगुपुत्री धर्मपत्नी; यदि मम वचनं न विश्वसिषि, हे विशाललोचने।" इति उक्त्वा, शौरिः सावित्रीपादयोः प्रणम्य, हस्ताभ्यां उवाच—"देवि, क्षमस्व, नमस्ते।" पादस्पर्शं कृत्वा, विष्णुः तां पूजयामास—"जगन्मातः, विश्वपूज्या," इति। सा देवी पादौ आकृष्य, हरिहस्तयोः स्वहस्तौ स्थापयामास। ततो विष्णुं प्रति उवाच—"सर्वं मया क्षमितम्, अच्युत; एषा लक्ष्मीः सदा तव हृदयस्थिता भविष्यति।" "त्वं विना सा अन्यत्र कदापि न रमते; भृगुपत्न्याः पुत्री धर्मपत्नी तव एव। देवैः दानवैः च समुद्रात् पुनः उत्पन्ना; भगवन्, अत्रावतारं करोत्या।" "सुरेषु दिव्यरूपेण, मनुष्येषु मानुषरूपेण, सा तव सखी, दीर्घकालं पतिव्रता।" "किमत्र कर्तव्यम्, प्रभो, वद।" विष्णुः उवाच—"यज्ञः समाप्तः, अहं तव समीपं प्रेषितः।" "शीघ्रं सावित्रीं आनय, यथा मया सह स्नानं कुर्यात्। त्वं शीघ्रं, हे देवी, हर्षेण तत्र गच्छ।" "गच्छ, स्वं पतिं सर्वैः देवैः परिवृतं पश्य।" लक्ष्मीः उवाच—"सुभगे, शीघ्रं उत्थाय पितामहं यत्र तिष्ठति तत्र गच्छ।" "त्वं विना अहं न गच्छामि; तव पादस्पर्शं कृतम्।" तां उत्थाप्य, दक्षिणहस्तेन तस्याः दक्षिणं हस्तं गृहीत्वा। सावित्री विलम्बं कृत्वा, पितामहः तदा समीपस्थां महादेवीं प्रति उवाच। "पार्वत्या सह गच्छ, दैत्यनाशिनी। गौरीः पूर्वं गच्छतु, त्वं पश्चात्, शङ्कर।" "तां जागरय, शीघ्रं आनय; यद् आवश्यकं तद् कुरु, यथा सा शीघ्रं आगच्छेत्।" एवं निर्देशं लब्ध्वा, पार्वती महेश्वरः च— दैवदम्पती आज्ञां लब्ध्वा तत्र गच्छन्ति, ब्रह्मणः प्रियतमे प्रति उचतु—"महद् कार्यं कर्तव्यम्, धर्मपत्नी।" "एतां गौरीं, गिरिपुत्रीम्, वा, विशाललोचनीं लक्ष्मीम्, वा, इन्द्राणीं वा पृच्छ।" "यां विश्वसिषि, तां पृच्छ, देवी, नमः।" सा त्रिशूलधारिणं देवेशं वरं दत्तवती। "गौरीः सदा तव अर्धशरीरे वासं करिष्यति, शङ्कर। तया सह त्वं त्रिलोक्ये शोभसे।" "सर्वं जगत् तव कृते सुखं अनुभवति, शत्रुनाशक।" इति वदित्वा, सावित्री ब्रह्मणः प्रियतया नीतवती। गौरीः वामहस्तेन, लक्ष्मीः दक्षिणहस्तेन तां गृहीत्वा। शङ्करः प्रणम्य उवाच— "आगच्छ, महाभाग्ये, यत्र तव पति स्थितः। तत्र गच्छ, सुभगे; स्त्रीणां पतिः परमं लक्ष्यं।" "एतत् महत् निमन्त्रणं प्राप्त्वा, देवी, स्नेहेन गच्छ। लक्ष्मीः पार्वती च पूर्वं तिष्ठतः, देवी।" एवं सावित्री, लक्ष्मी, गौरी, शङ्करः, विष्णुः, ब्रह्मा च, यज्ञसमाप्त्यर्थं, अवभृथस्नानं, दानं, प्रसादनं, तथा पतिसंयोगं महोत्सवमिव समाचरन्ति।