लक्ष्मणः राघवं उवाच – "नाहं अन्यं वनं गमिष्यामि, नापि अयोध्यां; अहं चतुर्दश वर्षाणि अस्मिन्नेव वने स्थास्यामि। यदि त्वं मया विना अयोध्यां न गच्छसि, हे राजन्, तर्हि पुनः अस्मिन् एव पथि प्रत्यागच्छ। यदि तदा अहं जीवामि, तदा पुनः पितुः नगरं गमिष्यामि; तपश्चर्याम् आचरिष्यामि—मम किम् करिष्यसि?" ततोऽपि उवाच—"गच्छ, सौम्य, ते पन्थाः शुभाः स्यु: विघ्नरहिताः; त्वं सीतया सह पुनः प्रत्यागतं द्रक्ष्यामि, हे पद्मनयन। अयोध्याया राज्यं पितृपितामहैः प्राप्तं राज्ञा शासनं; शत्रुघ्नः भरतश्च तव आज्ञापालनाय सदा सज्जौ स्तः। किंतु अहं तव विरोधी, विशेषतः वनवासे; दिनं च रात्रिं च, हे शत्रुनिग्राहक, अहं सदा तथैव। अहं कार्यं कर्तुं न समर्थः; गच्छ, सौम्य, यथा इच्छसि। इत्युक्त्वा रघुवंशजः सौमित्रिं संबोधितवान्। पुनः लक्ष्मणः उवाच—"यथा पूर्वं त्वया सह अयोध्यां त्यक्तवान्, तथा अहं वने नव वर्षाणि पंच च अधिकानि वत्स्यामि, हे राम। किंतु अहं त्वत्तः पृथक् स्वर्गेऽपि न वत्स्यामि; यद् भाग्यं तव, हे पुरुषसिंह, तत् मम अपि। मम अनुग्रहं दत्त्वा माम् अपि नय, हे रघुनन्दन; अद्य, पथस्य मध्ये, कथं त्वं स्थास्यसि, हे रिपुघ्न?" तदा लक्ष्मणः रामं उवाच—"पुनः वनं न गमिष्यामि।" लक्ष्मणस्य निश्चयं ज्ञात्वा रामः इदं वचनं अब्रवीत्—"मां अनुगच्छ मा, सौमित्रे; अहं वनं एकाकी गमिष्यामि। मम द्वितीयः सहचरः सीता।" इत्युक्त्वा रामः, लक्ष्मणः प्रत्युवाच। ततः लक्ष्मणः रामवचनं स्वीकार्य उत्थितः; तौ रिपुनिग्रहौ पुण्यप्रदेशस्य सीमाम्, धर्मगिरिं, आगच्छतुः। रामः अष्टाङ्गप्रणामं कृत्वा त्रिनेत्रं भगवन्तं, गन्धरहितं, देवदेवं, पिनाकिनं प्रणम्य। हस्तौ अञ्जलिं कृत्वा, रोमाञ्चितशरीरः, भक्त्या पार्वतीप्रियं शंकरं स्तुत्वा। सत्त्विकवृत्तिं प्राप्तः, रजस्तमः निहत्य, जगतां कारणं, देवाधिपतिं अवगच्छत्। रामः उवाच—"यः सर्वं जगत्, चराचरं, निर्मातुः; यः निर्मितं सुखदुःखं पुनः ददाति; यः कालान्ते संहारस्य कारणः—तं शंकरं शरणं प्रपद्ये। यः शिरसि शुद्धं, शोभनं, चलं गङ्गाजलं दिवः पतितं, महावेगं, पुष्पमालामिव लोलं धारयामास—तं शंकरं शरणं प्रपद्ये। यस्य पद्मपादौ कैलासशिखरं स्थिरं कृतवन्तौ, दशाननकृतं कम्पितं, कैलासशिखरस्य सदृशं—तं शंकरं शरणं प्रपद्ये। यः युद्धे पुनः पुनः दानवपुत्रान्, विद्याधरसर्पगणान्, फलमूलाशनमहर्षीन् विजितवान्—तं शंकरं शरणं प्रपद्ये। यः दक्षयज्ञे भगस्य पूष्णः चक्षुषी नाशयामास, तेषां दन्तावलिं च, इन्द्रस्य वज्रहस्तं विमुखं कृतवान्—तं शंकरं शरणं प्रपद्ये। यं पापकर्मिणः, विषयासक्तचित्ताः, ज्ञानवंशगुणहीनाः, शरणं याचन्तः, सुखभागिनः भवन्ति—तं शंकरं शरणं प्रपद्ये। यस्य जन्म अतुलं, तेजः सहस्रसूर्यसमं, देवदानवश्रेष्ठान् भयम् आददात्, कालकूटविषं बलात् पीतवान्—तं शंकरं शरणं प्रपद्ये। यः ब्रह्मणे, इन्द्राय, रुद्राय, मरुतः, षण्मुखाय, नन्दिं मृत्युमुखात् उद्धृतवान्, वरं दत्तवान्—तं शंकरं शरणं प्रपद्ये। यः हिमवतः कानने धूमव्रतेन तपसा पूजितः, यस्य मनः अन्यैः अप्राप्तं, संजीवनी रहस्यं भृगवे दर्शितवान्—तं शंकरं शरणं प्रपद्ये। यः दक्षयज्ञे गणनाथैः, गजवदनैः, कपिवदनैः, मार्जारवदनैः, गणैः, भूतैः, लोकपालैः पूज्यते—तं शंकरं शरणं प्रपद्ये। यः शङ्खचन्द्रकुन्दशुभ्रः, वृषारूढः, हिमालयतनयाभिः सह, घनमालाविभूषितः आकाशे विहरति—तं शंकरं शरणं प्रपद्ये। यः शान्तमुनिं, यमसंयमपरायणं, उग्रैः पुरुषैः आकृष्टं, भक्त्या नमस्कृतं स्तुतं रक्षितवान्—तं शंकरं शरणं प्रपद्ये। यः वामहस्तेन, पद्माङ्गुलिनखेन, ब्रह्मणः पञ्चमं शिरः, नवपद्मसदृशं, देवेषु उपस्थितेषु छिन्नवान्—तं शंकरं शरणं प्रपद्ये। यस्य पदे, यः भक्त्या नमस्कृतः, शुद्धवाक्यैः स्तुतः, अव्याहतचित्तः, सूर्यः स्वीयैः किरणैः तमः नाशयति—तं शंकरं शरणं प्रपद्ये। ये मूढाः त्वां देवगुरुं, चराचराधिपं न जानन्ति, तेषां हृदयदूषितानां, गर्वबद्धानां, कुवादप्रभावितानां पश्चात् दुःखम् उपजायते। एवं स्तुवन्तं त्रिशूलपाणिः, वृषध्वजः, हर्षितः, राघवं प्रसन्नचित्तः संबोधितवान्। रुद्रः उवाच—"राम, अहं तव तुष्टः; शुभं ते स्यात्। त्वं शुद्धवंशे जातः। त्वं अपि लोकपूज्यः देवः मानवस्वरूपः। देवाः तव रक्षणात् बहूनि युगानि सुखं यास्यन्ति; चतुर्दश वर्षे गते, दीर्घकालं सेविताः स्युः। ये मनुष्याः अयोध्यायाः प्रत्यागमने त्वां पश्यन्ति, ते अत्र सुखं भुञ्जते, चिरं स्वर्गे वासं कुर्वन्ति। देवकार्यं समाप्य, पुनः नगरं गमिष्यसि; राघवः देवम् नमस्कृत्य शीघ्रं प्रस्थितवान्। इन्द्रमार्गे नदीं प्राप्त्वा, जटां बन्धित्वा, रामः लक्ष्मणं उवाच—"मम धनुः दत्तुम्।" रामवचनं श्रुत्वा, लक्ष्मणः सीतां उवाच—"किमर्थं, हे देवी, रामः माम् अकारणं त्यक्तवान्?" "न जाने किम् अपराधं कृतवान्, येन महाबाहुः रामः, क्रुद्धः, माम् त्यक्तवान्; निश्चितं, प्राणान् त्यजामि।" "मम जीवने किम् प्रयोजनं? धिक् माम्, कुलकलङ्कम्, येन साधोः क्रोधः कस्यचित् पापेन उत्पन्नः।" एवं साक्षात् पद्मपुराणस्य वचनानुसारं, राघवः लक्ष्मणः सीता च, भगवत्पूजनं कृत्वा, विविधं संवादं, शरणागतिं, स्तुतिं च, मार्गे अनुवर्तन्ते।