भक्त्या मया समर्पितं यत्, हे भगवन्, त्वया सम्यक् प्रतिग्रहीतव्यम्। द्वादशाक्षरमन्त्रेण नियतसंख्यया जपं कृत्वा तत् समर्पितम्। तेन श्रीयःकान्तः मयि तुष्टः स्यात्, यच्छ किंचित् काम्यं तत् सदा ददातु। समुद्रमथने महति जाते पञ्च गावः उत्पन्नाः। तासु नन्दानाम्नी गाः विशेषतः, तस्यै पुनः पुनः नमस्कारं करोमि। विधिवत् गाम् अर्चयित्वा, एकचित्तेन अर्घ्यं दातव्यम्। हे देवी, सर्वकामदायिनि मृत्युञ्च हन्तुम् समर्थे, सदा आरोग्यं दीर्घसन्ततिं च देहि, हे नन्दिनि। वसिष्ठेन च मुनिना विश्वामित्रेण च पूजिता, हे कपिले, मया कृतं यत्पूर्वकृतं पापं तत् सर्वं नाशय। गावः पुरतः पृष्ठतः च मम सन्तु, स्वर्णशृङ्ग्यः क्षीरदायिन्यः स्वर्गे मामुपतिष्ठन्तु। हे सुरभेः सन्ततयः, नद्यः सागराः इव, सर्वदेवतामयी शुभदा भक्तवत्सला च देवी। एवं सम्यक् पूज्य, प्रतिदिनं गवां बलिं दद्यात्। सुरभेः सन्ततयः सर्वहिताय, शुद्धाः पापनाशिन्यः। त्रैलोक्यमातृका गावः मम बलिं प्रतिगृह्णन्तु। गङ्गायै, श्रीये, सर्वपापनाशनाय च नमः। एतेनैव मन्त्रेण रोगान् निवारयेत् पण्डितः। "पं पद्मनाभाय नमः" इति जपेत्, पण्डितः पद्मं धारयेत्। "चं" इति चक्ररूपाय विष्णवे, चक्रधारणं स्मर्यते; "शं" शङ्खरूपाय तुभ्यं, सुखदाय नमः। एतेन मन्त्रेण दूत, शङ्खधारणं स्मर्यते; चतुर्विधायुधधारणं मुनिभिः स्मर्यते। यथा अग्निहोत्रं नित्यं तथा वेदाध्ययनं, एवं ब्राह्मणस्य तापितलाञ्छनधारणं च। गन्धचन्दनेन, विशेषतः गोपिकाचन्दनेन, वेदपारगैः ब्राह्मणैः लाञ्छनधारणं विशेषतः कार्यम्। चाण्डालोऽपि तान् धारयन् शुद्धो भवति, न संशयः; यदि सः ऊर्ध्वपुण्ड्रं सम्यक् धारयेत्। सः चाण्डालः अपि, यः शुद्धात्मा, सदा द्विजैः पूजनीयः। येषां गृहेषु तुलसी दृश्यते, तत्र दूताः वसन्ति। तत्र या तुलसी दृश्यते, सा भक्तिपूर्वकं स्वीकरणीया। महादेव उवाच—अहं जगन्नाथं पृष्टवान्, व्रतानां परमं व्रतं यत् सुतपौत्रवृद्धिकरं, सुखशुभप्रदं च। तत् दिव्यं व्रतकथां ते वक्ष्यामि, हे सुन्दरी, मुनिव्रतं परमं। रजस्वला स्त्री सहसा पापिनी स्मृता; तस्याः व्रतं कृत्वा, सा महापापात् विमुच्यते। पितृभ्यः नित्यं दातव्यम्, धर्मार्थकामसाधनम्। श्रीविष्णुरुवाच—पूर्वं देवशर्मा नाम ब्राह्मणः बभूव, महाबाहुः, वेदपारगः, नित्याध्ययनरतः। सः अग्निहोत्रकर्मरतः, षट्कर्मनिष्ठः, सर्ववर्णैः पूजितः, पुत्रैः गवां बन्धुभिः च परिवृतः। तस्य श्रेष्ठब्राह्मणस्य, भाद्रपदमासे शुक्लपञ्चम्यां, गृहे सर्वोपकरणानि क्षीणानि अभवन्। पितरौ मृतौ, सः संयतात्मा, रात्रौ ब्राह्मणान् आमन्त्रयत्, ये सुखशुभदाः स्मृताः। प्रातः शुद्धसमये, सः नानापात्राणि स्थापयामास, भार्यया सह सर्वपात्रेषु भोजनं चकार। अष्टादशरससंपन्नानि पिण्डानि, पितृप्रियाणि, तानि सम्यक् समर्प्य, पृथक् पृथक् ब्राह्मणेभ्यः दत्तानि। सर्वे वेदपारगाः ब्राह्मणाः मध्यान्हे आगताः; द्विजश्रेष्ठैः नियमानुसारं अर्घ्यपाद्यादिकं कृतम्। श्राद्धकाले धूलिना मलिनीकृताः, सम्यक् स्नानं कृत्वा, गृहम् प्रविश्य, स्वस्थानानि आसन्। सः तान् भोजनं ददौ, विशेषतः मधुरभक्ष्यैः, श्राद्धं च विधिपूर्वकं पिण्डदानादि आरभ्य अकरोत्। तदनन्तरं ताम्बूलं वस्त्राणि च, नानाविधानि दानानि, ब्राह्मणेभ्यः दत्तानि, पितृध्यानपरः सः। सर्वे ब्राह्मणाः विसृष्टाः, आशीर्वाददानपराः आसन्; सः स्वकुलमित्राणि, अन्यान् क्षुधितान् च अपि तर्पयामास। सर्वेभ्यः विधिपूर्वकं भोजनं दत्तम्; ततः रात्रौ, कुटीरद्वारे उपविष्टः सः। भार्या जलं आनयित्वा, तस्य पादौ प्रक्षालयामास। ततः शुनक्याः वृषभस्य च संवादः आरब्धः। श्रुणु प्रियं, या मया कृतं, तत् तव कथयामि, यथावत्, अन्यथा न वदामि। एकदा, दैवयोगेन, अहं पुत्रगृहं गता। तत्र स्थित्वा, स्नुषया पयः पीयमानं दृष्टम्, पुनः न। तत् पयः सर्पेण पीतम्, मया दृष्टम्; अनन्तरं स्नुषया सम्यक् पीतम्। तेन संसर्गेण, मम कटी सदा भग्ना; तस्य वेदनया, भो स्वामिन्, दुःखिता अहम्, भग्नकटिता, भोजनस्य आस्वादः नास्ति। वृषभ उवाच—शृणु, शुनकि, मम दुःखस्य कारणं वदामि। अस्मिन्नेव दिने, यदा ब्राह्मणाः तर्पिताः, मम पुत्रेण कर्म कृतं, मम न चिन्तितम्; न जलं, न तृणं, किञ्चित् अपि मम कश्चन दत्तवान्। अहं पापी, अनन्नः, पापबलात् अत्र बध्यः; पूर्वकृतविशेषपापात्, शुनकयोनि प्राप्तः, न संशयः।