ततः ब्रह्मपुत्री, तदनन्तरं, स्वसख्यः समागत्य तत्र मिलितवती। तेषां ज्येष्ठमध्ययोर्यः संगमः, स लोके प्रसिद्धः। सा ब्रह्मपुत्री पश्चिमदिशं प्रति स्थितवती, जाह्नवी तु उत्तरदिशं प्रति स्थितवती। तदा सर्वे देवाः पुष्करे समागताः। तस्याः दुष्करं कर्म ज्ञात्वा, सर्वे देवाः तां स्तुतवन्तः—“त्वं बुद्धिः, त्वं विवेकः, त्वं लक्ष्मीः, त्वं ज्ञानम्, त्वं परममार्गः। त्वं श्रद्धा, त्वं उत्तमा धृति, बुद्धिः, मेधा, हर्षः, क्षमा; त्वं सिद्धिः, त्वं स्वधा, स्वाहा, त्वं महाविधिः। संध्या, रात्रिः, दीप्तिः, श्रीः, मेधा, श्रद्धा, सरस्वती, यज्ञः, ज्ञानम्, महाज्ञानम्, गुह्यज्ञानम्—एतानि सर्वाणि दिव्यानीति। यत् परिप्रश्नः, जीविका, राजविद्या; नमः ते पुण्ये सलिले, नमः ते समुद्रगामिन्यै। नमः ते पापकृत्, नमः ते जगत्प्रियायै देव्यै।” एवं स्तुता सा दिव्या देवी तैः स्वार्थनिष्ठैः। ततः पूर्वदिशं प्रति स्थित्वा, देवी सरस्वती तत्र स्थितवती, तीर्थरूपा, सर्वैः अमरैः सह। सा प्राचीति बुधैः ज्ञेयाः, ब्रह्मवचनमेवम्। तत्र शुद्धावटं तीर्थं, पितृतीर्थरूपेण स्मृतम्। महापापिनः अपि तस्य दर्शनमात्रेण, ब्रह्मसन्निकटे शुद्धाः, सुखभोगान् भजन्ति। ये श्रेष्ठपुरुषाः तत्र मृत्युपर्यन्तं व्रतम् कुर्वन्ति, ते मृताः ब्रह्मयानं समारुह्य स्वर्गं गच्छन्ति, सर्वभीतिवर्जिताः। यत् किञ्चित् दानं तत्र ब्रह्मविद्भिः दत्तं, तस्य फलम् शतजन्मानि तैः विचारिभिः उपभुज्यते। ये पुरुषाः तत्र भग्नास्थिपिण्डदानं कुर्वन्ति, ब्रह्मलोकम् प्राप्य सदा हर्षेण रमन्ते। यत् पूजनं, जपः, होमः तत्र देहिनां कृतं, तस्य सर्वफलम् अनन्तम् ब्रह्मनिष्ठानां। दीपदानात् तत्र इन्द्रियातीतं ज्ञानम् लभ्यते; धूपदानात् ब्रह्मोपस्थितं स्थानम्। किम् विस्तरेण वक्तव्यम्? यत् संगमे दत्तं, तस्य अनन्तफलम्, जीवतः मृतस्य वा। स्नानं, जपः, तत्र होमः अनन्तफलम् साधयन्ति। तत्र रामः आगत्य दशरथस्य पिण्डं दत्तवान्। तत्र तेन पिण्डदानं कृतम्, मार्कण्डेयेन प्रदर्शितम्। तत्र चतुर्दिक्प्रसारितं सरः, तत्र जनाः पिण्डं ददति। ये तत्र पिण्डं ददति, हंसयुक्तयानं समारुह्य स्वर्गं गच्छन्ति। तस्मिन् सरसि ब्रह्मा स्वयं पितृयज्ञं कृतवान्। यज्ञविदां श्रेष्ठैः तत्र यज्ञः कृतः, श्रेष्ठदानैः सहितः। वसवः, पितरः, रुद्राः पितरूपेण ज्ञेयाः; आदित्याः तेषां प्रपितामहाः। सर्वे त्रीणि वर्गाणि आहूय, पुनः विरिञ्चिना संबोधितानि। “युष्माभिः पिण्डदानादि तत्र सदा स्वीकर्तव्यं; यत् पितृयज्ञः तत्र कृतः, तस्य अनन्तफलम्। तत्र पितरः प्रपितरः च तर्पणेन तुष्टाः, पिण्डदानात् स्वर्गं प्राप्नुवन्ति।” अतः सर्वं परित्यज्य, पूर्वदिशि पिण्डदाता भवेत्; दत्त्वा पुत्रः सर्वान् पितरः तर्पयेत्। पूर्वस्य ईश्वरस्य पुरतः तत्र आदितीर्थम्, तत्र दर्शनमात्रेण मोक्षः लभ्यते। तत्र जलस्पर्शेन जन्मबंधनात् विमुक्तिः; अवगाहनेन ब्रह्मानुगः सदा भवति। यः आदितीर्थे स्नात्वा ध्यानपूर्वकं किञ्चित् अन्नं ददाति, स स्वर्गं प्राप्नोति। यः स्नात्वा ब्रह्मभक्ताय द्रव्यं ददाति—even किञ्चित् सुवर्णम्—स स्वर्गे हर्षेण रमते। किम् पूर्वसरस्वत्यां अन्यत् श्रेयः पुरुषाः इच्छन्ति? तत्र स्नानफलं तुष्टिः, तपोयज्ञादिफलसमं। ये पुरुषाः पूर्वसरस्वतीं पिबन्ति, ते न केवलं मानवाः, मार्कण्डेयः एवं उक्तवान्। सरस्वतीं प्राप्त्वा स्नानस्य नियमः नास्ति—भुक्तः वा अभुक्तः, दिवा वा रात्रौ। तद् तीर्थं पूर्वेषु सर्वेषु तीर्थेषु श्रेष्ठम् स्मृतम्; पापनाशनम्, पुण्यजननम् जीवभूतानाम्। ये शुद्धचित्ताः तत्र स्नात्वा, यथाशक्ति जनार्दनं पूजयन्ति, ते स्वर्गं गच्छन्ति। देवेषु विष्णुः श्रेष्ठः; यत्र सरस्वती तेन सेविता, तत्र परमं तीर्थं भूमौ ब्रह्मपुत्रेण घोषितम्। अतः तद् महातीर्थं महोदयं विज्ञाय, सरस्वती तत्र स्थितवती, मन्दाकिनीं प्रति पश्यन्ती। तद् तीर्थं स्वयम्भूना सर्वेषु तीर्थेषु परमम् घोषितम्; यत्र मन्दाकिन्याः पुण्यसमूहः लभ्यते। तत्र देवी सरस्वती, देवैः स्तूता, एकाकिनीमिव स्थितवती, दुःखितवदनाः, विषण्णचित्ता। तदा ब्रह्मा तस्याः सहचर्यं निर्मितवान्, शोभनां, शुद्धनेत्रां; हरिः अपि शीघ्रं पद्मनेत्रः मृगीरूपेण प्रादुरभवत्। देवेश्वरः वज्रधारः अपि सहचर्यं निर्मितवान्, सुवर्णप्रभाम्; नीलकण्ठः वृषध्वजः अपि तद्वद्। त्रिनेत्रः अपि सरस्वत्यै सहचर्यं उत्पादितवान्। तैः सहचर्यैः निरीक्ष्यमाणां, सा राजन् दिव्यस्त्रीषु शोभायमानासीत्।