यो नित्यं देवतार्चने, अतिथिपूजने, गुरुपूजने च निरतः, पितृपूजायां च सदा प्रीतिमान् भवति, स प्रेतत्वं न गच्छति। शुक्लरक्तचिह्नयुक्तायां चतुर्थ्यां श्रद्धया यः श्राद्धं करोति, स प्रेतत्वं नाप्नोति। क्रोधं जित्वा विचक्षणः, तृष्णारागविवर्जितः, क्षमायुक्तः, दानशीलः च पुरुषः कदापि प्रेतत्वं न प्राप्नोति। गोब्राह्मणतीर्थगिरिनद्यादिदेवतासु यः सदा श्रद्धावान्, स प्रेतत्वं न गच्छति। ततः प्रेताः ऋषिं प्रपन्नाः दुःखार्ताः इत्येवमूचुः—"विविधं धर्मज्ञानं श्रुतम्; किं कारणं प्रेतत्वस्य? तत्त्वतः वद, महर्षे।" ब्राह्मणः प्रत्युवाच—"विशेषतः ब्राह्मणः शूद्रात् दत्तं अन्नं भुक्त्वा, तदन्नेन साकं मृतः, स प्रेतत्वं प्राप्नोति। यः जनः मातरं, पितरं, भ्रातॄन्, भगिनीं, पुत्रं वा निरपराधान् त्यजति, स प्रेतत्वं प्राप्नोति। निषिद्धयज्ञसमाचरणात्, विहितयज्ञत्यागात्, शूद्रसेवायां च हर्षात्, प्रेतत्वं प्राप्यते। निक्षेपचौर्ये, मित्रद्रोहे, शूद्रान्नासक्तौ, विश्वासघाते, छले च, प्रेतत्वं प्राप्नोति। ब्रह्महाऽपि, गोघ्नः, स्तेनः, सुरापः, गुरुपत्नीगामी, भूमिकन्याहरणकर्ता च, प्रेतत्वं प्राप्नोति। साधारणदानं गृहीत्वा गुप्तं यः धारयति, नास्तिकदृष्टये च प्रवृत्तः, स प्रेतत्वं प्राप्नोति।" एवं ब्राह्मणश्रेष्ठेन उक्ते, दिवि दुन्दुभिः निनादितः, सहस्रशः सुरैः पुष्पवृष्टिः भूमौ पतिता। प्रेतानां विमानानि तस्य ब्राह्मणस्य धर्मकथनात् पुण्यस्तुत्या च सर्वत्र समागच्छन्। तस्मात्, हे गङ्गासुत, परमं श्रेयः इच्छन्, सततं पुण्यजनैः सह संवादं कुर्यात्, यत्नेन, श्रमं विना। यः पञ्चप्रेतकथां धर्मसाररूपां शतसहस्रवारं स्वकुले पठति, स प्रेतत्वं न प्राप्नोति। अथवा, यः श्रद्धया भक्त्या वा पुनःपुनः शृणोति, स प्रेतत्वं न गच्छति। भीष्मः उवाच—"कस्य हेतोः पुष्करं दिवि कीर्त्यते? कथं तद् धर्मनिष्ठैः मुनिभिः अत्र लभ्यते? केन उपायेन तल्लभ्यते? लब्ध्वा च किं फलं ददाति? सर्वं तत्त्वेन वद, जिज्ञासया पृच्छामि।" पुलस्त्यः उवाच—"दक्षिणदेशात् बहवः मुनयः स्नानार्थं पुष्करं गताः, तच्च पुष्करं दिवि स्थितम्, राजन्। तत्र सर्वे मुनयः प्राणायामनिष्ठाः द्वादशवर्षाणि परं ब्रह्म ध्यायन्तः स्थिताः। तत्र ब्रह्मा, महर्षयः, देवाः, इन्द्रः च समागताः; गुह्याः ऋषयः अतिदुष्कराणि नियमांश्च प्रोचुः।" "मन्त्रेण पुष्कररूपं स्थाप्यताम्, द्विजवर; ऋग्वेदस्य 'आपोहिष्ठ' इति त्रिच्छन्दः पठित्वा तस्य सन्निधिः लभ्यते। अघमर्षणमन्त्रपाठेन तद् फलप्रदं भवति; ब्राह्मणवचनान्ते सर्वे तथैव कृतवन्तः। ये ब्राह्मणाः तदनुशासनानुसारेण पुण्यं प्राप्नुवन्, किन्तु ते दक्षिणत्याः धर्मशास्त्रेषु निषिद्धाः। पार्वत्यादेशस्य येऽपि अन्ये श्राद्धेन वेदिकां पूजयन्ति, तस्मात्, राजन्, भेदः एवं कृतः।" "कार्तिके पुष्करे स्नानं शुद्धिदायकं भवति; ब्रह्मणा सह, राजन्, सर्वेषां पुण्यदं च। सर्ववर्णाः तत्र आगत्य पुण्यभागिनः भवन्ति; मन्त्रं विना, राजन्, ब्राह्मणतुल्याः सन्देहः नास्ति। यदा कार्तिकेऽग्नेययोगः स्यात्, तदा स तिथिः पुण्यतमः, स्नानदानयोः श्रेष्ठः। यदा तत्र यम्ययोगः स्यात्, स तिथिः अपि महापुण्यदा, तपस्विभिः स्तूयते। यदा तत्र प्रजापत्ययोगः स्यात्, नरपतये, स महाकर्तिकः इति कथ्यते, देवैरपि दुर्लभः।" "यदा सूर्यः, बृहस्पतिः, चन्द्रमाः वा एतेषु त्रिषु दिनेṣu स्युः, तदा एतानि त्रि-नक्षत्राणि ब्रह्मणा एवोक्तानि। अत्र अश्वमेधफलं स्नातुः लभ्यते; दानानि अक्षय्याणि भवन्ति, पितृयज्ञः अपि तथा। यदा सूर्यः विशाखायां, चन्द्रः कृत्तिकायाम्, तदा स योगः पुष्करः इति कथ्यते, पुष्करे अतीव दुर्लभः।" "यदा दिवः पितृतीर्थं अवतीर्यते, तत्र स्नात्वा जनाः महतीं श्रियम् अवाप्नुवन्ति। न तेषां अन्यस्य पुण्यस्य इच्छा स्यात्, कृतस्य वा अकृतस्य; एष सत्यम् उक्तम्। पृथिव्यां सर्वतीर्थेषु एतत् श्रेष्ठतमं कथ्यते; राजन्, लोकेषु अतः पवित्रतरं नास्ति। विशेषतः कार्तिकमासे तद् पुण्यं, शिवं, पापापहम्; उदुम्बरकाननात् सरस्वती आगता। तया तत् तीर्थं, मुनिसेवितं पुष्करं, पूरितम्; दक्षिणशिखरः, गिरिं नातिदूरे, शोभते।" "तस्य वर्णः कृष्णाञ्जनसदृशः, श्यामहरिततृणमयः; तेन एव शिखरं दिवि उत्पुष्पितकमलसदृशं बभौ। वर्षाकाले तद् दिवि उन्नतम्, मेघसमूहवत्, कदम्बगन्धिनि, कुष्टज-अर्जुनवृक्षैः शोभितम्।