ब्राह्मणः प्रेतान् पप्रच्छ—"कथं प्रेताः, विविधकर्मजाः, नाम्ना ज्ञायन्ते? कस्य हेतोः यूयं तैः नामभिः प्रसिद्धाः?" ततो प्रेताः उत्तरं ददुः—"अहं सदा नवं भोजनं खादामि, परन्तु ब्राह्मणानां पुरातनं भोजनं ददामि; अतः 'पर्युषितः' इति नाम्ना प्रसिद्धः अस्मि। अयं बहून् ब्राह्मणान्, भोजनकामान्, सूच्याः मुखेन विदारितवान्; तस्मात् 'सूचिमुखः' इति नाम्ना विख्यातः। अहं शीघ्रं गच्छामि, यदा क्षुधितः ब्राह्मणः याचते; अतः 'शीघ्रगः' इति नाम्ना अभिधीयते। अयं सदा गृहस्य उपरि स्वादु भोजनं भुक्त्वा, ब्राह्मणभीत्या, तत्र चित्तं व्यग्रं कुर्यात्; तस्मात् 'रोहकः' इति नाम्ना प्रसिद्धः। यः सदा मौनं स्थित्वा, याचितः भूमिं लेखति, स एव अस्माकं मध्ये पापिष्ठः 'लेखकः' इति नाम्ना विख्यातः। लेखकः कष्टेन गच्छति, रोहकः शिरसा अधः पतति; सूची शीघ्रं गतः, विकलः, सूचिमुखः जातः। पर्युषितः पुरातनः, ज्वलमानग्रीवा, 'लम्बोदरः' इति नाम्ना, विस्तीर्णवृषणः, स्थूलोष्ठः, पापेन एवं जातः। एतत् सर्वं तव कथितम्—मम स्वकथा, तस्य कारणानि च; यदि श्रद्धा अस्ति, पृच्छ, पृष्टे वयं वदामः।" ततः ब्राह्मणः उवाच—"यावत् भूमौ जीवाः तिष्ठन्ति, सर्वे अन्नेन धार्यन्ते; तव अपि अन्नं यथार्थं श्रोतुम् इच्छामि।" प्रेताः प्रोचुः—"शृणु, अस्माकं भोजनं सर्वैः प्राणिभिः निन्दितम्; शृण्वन्, ब्राह्मण, पुनः पुनः निन्दिष्यसि। प्रेताः तानि गृहाणि यत्र शौचं त्यक्तम्, कफम्, मूत्रम्, पुरीषम्, स्त्रीणां मलम्, तत्र खादन्ति। प्रेताः स्त्रीभिः दग्धम्, विक्षिप्तम्, अवशिष्टम्, मलयुक्तम् अपि खादन्ति। प्रेताः यत् मनःशुद्धिहीनम्, लज्जाहीनम्, न यज्ञार्पितम्, न व्रतयुक्तम्, तद् खादन्ति। प्रेताः तानि गृहाणि यत्र वृद्धाः न पूज्यन्ते, स्त्रियः विजिताः, क्रोधः लोभः च प्रवर्तते, तत्र खादन्ति। मम भोजनं वक्तुं लज्जा जायते; अतः अन्यत् अत्यधमं वक्तुं न शक्यते।" "व्रतधारिन्, प्रेतभावनिवृत्तिं पृच्छामः; तपस्विन्, कथय, कथं मानवः प्रेतः न भवति?" ब्राह्मणः उवाच—"एकरात्र, द्विरात्र, कृत्श्र, चान्द्रायणादि व्रतानि यः नित्यं आचरति, स प्रेतः न भवति। यः त्रि-अग्नि, पञ्च-अग्नि, वा एक-अग्नि सेवा प्रति-दिनं कुर्यात्, प्राणिस्नेहितः स प्रेतः न भवति। यः मान-अपमानयोः समः, सुवर्ण-मृत्तिकयोः समः, शत्रु-मित्रयोः समः, स प्रेतः न भवति। यः सदा देव-अतिथि-गुरु-पूजायाम् प्रवृत्तः, पितृपूजायां रमते, स प्रेतः न भवति। शुक्ल-रक्तचिह्नयुक्ते चतुर्थ्यां श्रद्धया श्राद्धं यः कुर्यात्, स प्रेतः न भवति। यः क्रोधं जित्वा, विचारशीलः, तृष्णा-स्नेह-विहीनः, क्षमावान्, दानशीलः, स प्रेतः न भवति। यः गौः, ब्राह्मणः, तीर्थं, पर्वतं, नदीः, योग्यदेवान् पूजयति, स प्रेतः न भवति।" प्रेताः पुनः पप्रच्छुः—"धर्मस्य विविधाः उपदेशाः श्रुताः; दुःखिताः वयं पृच्छामः, कस्य कारणेन प्रेतः भवति? कथय, विप्र!" ब्राह्मणः उवाच—"विशेषतः ब्राह्मणः, यदा शूद्रदत्तं भोजनं भुक्त्वा, तेन उदरेण मृतः, स प्रेतः भवति। यः मातरं, पितरं, भ्रातृभ्यः, भगिन्याः, पुत्रं वा, दोषं न दृष्ट्वा, त्यजति, स प्रेतः भवति। निषिद्धयज्ञं कृत्वा, विधियज्ञं त्यक्त्वा, शूद्रसेवायां रममाणः, स प्रेतः भवति। यः निक्षिप्तं चौर्यं, मित्रद्रोही, शूद्रभोजनरति, विश्वासघातकः, कपटी, स प्रेतः भवति। ब्राह्मणघ्नः, गोघ्नः, चौरः, सुरापः, गुरुपत्नीगामी, भूम्या कन्याया वा अपहरणकर्ता, स प्रेतः भवति। साधारणदानं प्राप्त्वा, गुप्तं स्वार्थाय स्थापयति, नास्तिकचिन्तनरतः, स प्रेतः भवति।" यदा ब्राह्मणश्रेष्ठः एवं उक्तवान्, आकाशे ढक्कारवः अभवत्, भूमौ पुष्पवृष्टिः दिव्यदेवैः सहस्रशः कृतः। प्रेतानां विमानानि सर्वत्र आगच्छन्, ब्राह्मणस्य धर्मकथनात्, पुण्यस्तुत्या च। अतः, गङ्गासुत, उत्तमं शुभं इच्छसि चेत्, साधुभिः सर्वदा संवादः कुर्याः, यत्नेन, श्रमं विना। यः पञ्चप्रेतकथां, सर्वधर्मसारं, शतसहस्रं स्वकुले पाठयति, स प्रेतः न भवति। अथवा, यः श्रद्धया भक्त्या वा पुनः पुनः शृणोति, स प्रेतः न भवति।" भीष्मः पप्रच्छ—"कस्य कारणेन पुष्करः आकाशे स्तूयते? कथं धर्मनिष्ठैः ऋषिभिः अत्र प्राप्तः?" "कथं प्राप्तः, प्राप्तः च कथं फलदः? सर्वं वद, जिज्ञासया पृच्छामि।" पुलस्त्यः उवाच—"दक्षिणदेशात् ऋषिसंघः पुष्करं स्नानाय आगच्छत्, राजन्, पुष्करः आकाशे स्थितः।" "एवं चिन्तयन्तः, सर्वे ऋषयः प्राणायामनिष्ठाः, परं ब्रह्म ध्यानं कृत्वा, द्वादशवर्षाणि तत्र स्थिताः।