स्रष्टारं श्रीधरं मुखे, केशवं केशेषु, शार्ङ्गधरं पृष्ठे, वरदं पादयोः प्रणम्य, भगवतः नामभिः—शङ्खचक्रखड्गगदापरशुधर—सर्वात्मने शिरसि नमस्कारः कृतः। मत्स्यकूर्मवराहनरसिंहवामनरामरामकृष्णबुद्धकल्कीनां च प्रपन्नः सदा नमः। सर्वपापसमूहविनाशाय पुनः पुनः नमस्कृत्य, एतेषां मन्त्राणां जपेन विष्णुं सर्वथा ध्यानं पूजनं च विधायेत्। धर्माधिपते, नमस्ते; दक्षिणदिक्पते, महिषवाहन, नमः। चित्रगुप्ताय नमः, अद्भुताय पुनः पुनः नमः; नरकक्लेशशान्तये कामान् मे प्रयच्छ। यमाय धर्मराजाय मृत्यवे अन्तकाय, वैवस्वताय कालाय सर्वभूतविनाशिने च नमः। वृकोदराय चित्राय चित्रगुप्ताय, नीलाय दध्नाय च सदा नमस्करोमि। एवं द्वादशनामभिः धर्मराजः पूजनीयः; वैतरण्याः, दुष्प्रतारण्याः, पापनाशिन्याः, सर्वकामदायिन्याः च स्मरणं कर्तव्यम्। सुभगे, आगच्छ, मया समर्पितं गृहाण; यमद्वारस्य भीषणे मार्गे सा वैतरणी नदी प्रसिद्धा। जन्ममृत्युजरामोक्षाय, पापिनां दुष्प्रतारण्यां, सर्वभूतानां भयापहाय तस्यां नद्यां पूजनं कर्तव्यम्। तस्यां भयात् जनाः महतीं पीडां प्राप्य निमज्जन्ति; तां भीषणां नदीं यः तरितुम् इच्छति, तस्मै देवी नमामि। तस्यां नद्यां देवाः निवसन्ति; सा वैतरणी भक्त्या पूजिता केशवस्य अपि प्रियकारिणी। यस्याः तीरे मुनयः पितरश्च प्रविशन्ति, सा नदी पापनाशिनी पूज्यते। तां तरणाय सर्वपापमोक्षाय दानं करिष्यामि; पुण्यार्थं वैतरणीं ते वर्णयामि। भक्त्या त्वां पूजितवती केशवस्य तुष्टये; कृष्णकृष्ण जगन्नाथ, संसारात् मां उद्धर। केवलं नामोच्चारणेन सर्वपापं नाशय; त्र्युत्तरीययज्ञोपवीतं नवतिसूत्रयुक्तं कृतम्। देवराज, तुष्टया यदिच्छामि तद् ददातु; तव ताम्बूलं शोभनं यथाशक्ति समर्पितम्। देवराज, गृहाण, संसारसागरात् मां उद्धर; पञ्चवर्तिसंपन्नदीपः तव पूजनं। मोहान्धकारविनाशक सूर्य, भक्तियुक्त, संसारदुःखनाशक; उत्तमं पक्वान्नं सर्वरसयुक्तं समर्पितम्। भक्त्या मया समर्पितं तद् गृहाण, भगवन्; द्वादशाक्षरमन्त्रेण नियतसंख्यया जपितम्। श्रियःकान्तो मयि तुष्टः सन् यदिच्छितं तद् ददातु; समुद्रमन्थनसमये पञ्च गावः उत्पन्नाः। तासु नन्दाख्यायै गवेः पुनःपुनः नमः। सम्यग् पूजयित्वा गवां समर्पणं कर्तव्यम्। सर्वमृत्युनाशिनि, आरोग्यं दीर्घसन्ततिं नित्यं प्रयच्छ, नन्दिनि। वसिष्ठविवस्वान्विश्वामित्रैः पूजिता कपिले, पूर्वकृतपापं नाशय। गावः पूर्वे, गावः पृष्ठे सन्तु; स्वर्णशृङ्ग्यः सुरभयः स्वर्गे मां सेवन्ताम्। सुरभेः सन्ततयः सरित्समुद्रवत्, सर्वदेवतामयी शुभे भक्तप्रियासि। एवं सम्यक् पूजयित्वा नित्यं गवां दानं दातव्यम्; सुरभेः सन्ततयः सर्वहिताः विशुद्धाः पापनाशिन्यः। गावः त्रैलोक्यमातरः मम दानं गृह्णन्तु; गङ्गायै, श्रीपतेः, सर्वपापनाशाय नमः। एतेनैव मन्त्रेण रोगनाशनं कर्तव्यम्; ‘पं पद्मनाभाय नमः’ इति कमलं धारयेत्। ‘चं’ विष्णवे चक्ररूपिणे, चक्रधारणं स्मर्यते; ‘शं’ शङ्खरूपिणे, सुखदाय नमः। एतेन मन्त्रेण दूतेन शङ्खधारणं स्मर्यते; सर्वायुधधारणं मुनिभिः स्मर्यते। यथा अग्निहोत्रं नित्यं, वेदाध्ययनं च, तथैव ब्राह्मणस्य तापत्रयधारणं कर्तव्यम्। गन्धचन्दनैः विशेषतः गोपीकाचन्दनैः, वेदविदां ब्राह्मणानां लाञ्छनधारणं विशेषतः। चाण्डालोऽपि तानि धारयन् शुद्धो भवति; ऊर्ध्वपुण्ड्रं सम्यक् सौम्यं धारयन् सदा पूज्यः। चाण्डालगृहेषु यत्र तुलसी दृश्यते, तत्र दूता वसन्ति। तत्र या तुलसी सा भक्त्या ग्राह्या। महादेव उवाच— अहं जगन्नाथं पृष्टवान्, सर्वव्रतानां श्रेष्ठं व्रतम्, यः पुत्रपौत्रवृद्धिकरं, सुखमङ्गलदायकं च। तत् दिव्यं व्रतं, मुनिव्रतानां श्रेष्ठं, त्वां प्रवक्ष्यामि, शुभे। रजस्वला स्त्री तत्क्षणं पातकिनी स्यात्; किंतु तेन व्रतेन महापातकात् विमुच्यते। तत् व्रतं नित्यं पितृभ्यः दातव्यं, धर्मार्थकामसाधकं च।