बाष्कलनगरे सुरभिगन्धैः दानवैः समन्तात् पूरिते, स दानवराजः त्रैलोक्यं स्ववशे कृत्वा सुखेन निवसति स्म। तत्र स्थित्वा स सर्वचराचरस्य त्रैलोक्यस्य शासनं कुर्वन् धर्मज्ञः कृतज्ञः सत्यवादी जितेन्द्रियश्चाभूत्। सः सौम्यरूपः, नीत्यनीतिविवेकी, विप्रभक्तः, शरण्यः, दुःखितेषु दयालुः चासीत्। मन्त्रबलसम्पन्नः, सर्वशक्तिमान्, षाड्गुण्यनीतिसंपन्नः, प्रथमे स्मितपूर्वकं भाषमाणश्च सः। वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञः, यज्ञशीलः, तपस्वी, दुष्कृत्यपराङ्मुखः, सर्वत्र अहिंसकः चासीत्। पूज्यः पूजकः, शुद्धः, स्निग्धमुखः, सर्वार्थदर्शी, दुर्जयः, भाग्यवान्, मनोहरः च सः। स दानवराजः धान्यधनरथसमृद्धः, त्रिवर्गसिद्धिदः, त्रैलोक्ये श्रेष्ठपुरुषः अभवत्। सदा स्वनगरे स्थित्वा, देवानां दानवानां च गर्वं नाशयन्, त्रैलोक्यस्थसर्वभूतानां रक्षां चकार। तस्य राज्ये कोऽपि दानवः नीचो नासीत्, न च कश्चिद् दरिद्रः, दुःखितः, अल्पायुषः, अशान्तः वा। न कश्चिद् मूर्खः, विकृतदर्शनः, दुर्भाग्यः, परित्यक्तः वा; शुद्धगुणसम्पन्नं तं दृष्ट्वा, स्थिरचित्तत्वं च विज्ञाय, महात्मा पुरन्दरः तं दैत्यश्रेष्ठं संतोषयितुम् इच्छन्, तेजस्विनं तपस्विनं सूर्यसमानं तं दानवराजानम् उपाजगाम। त्रैलोक्यधारणशक्तिं दृष्ट्वा विस्मितः स इन्द्रः, तस्य समीपमागत्य, तं दानवराजान् पश्यन् स्थितवान्। तदा युद्धे भीमप्रभावाः दानवाः ऊचुः—"किमिदं विस्मयकरं? स्वयं इन्द्रः तव नगरीं प्रति आगच्छति।" स ब्राह्मणश्रेष्ठं वामनं सहित्य एकाकी इन्द्रः आगतः, किमत्र कर्तव्यमिति पृच्छामः। स सर्वान् दानवान् उवाच—"यूयं नगरे समवस्थिताः भवत; देवराजः प्रविशतु, अद्य स मया पूजनीयः।" तस्मिन्नेव क्षणे वामनः वासवश्च आगतम्; तौ दानवेश्वरः स्नेहेन निरीक्ष्य, आत्मानं कृतकृत्यं मन्यमानः, विनयपूर्वकं प्रणम्य, दानवभारवाहनः राजा इदं वाक्यम् अब्रवीत्—"अद्य त्रिषु लोकेषु मत्समः कश्चिद् भाग्यशाली नास्ति, यः श्रीसमावृतः शक्रं स्वगृहं प्राप्तं पश्यामि। यः कश्चिद् कामार्थं वा, आपत्त्यर्थं वा, मम गृहम् आगच्छति, तस्मै प्राणानपि दास्यामि। का मे पत्नी, का मे सुताः, का वा मे गृहं त्रिषु लोकेषु? यं त्वाम् अभिमुखं दृष्ट्वा, सस्नेहम् उपवेश्य अङ्के स्थापयामि। आलिङ्ग्य स्वागतं कृत्वा, स्वगृहं नीत्वा, अर्घ्यादिभिः सत्कारं कृत्वा, सम्यग् अर्चयामास।" "अद्य मे जन्म सफलं, सर्वे कामाः पूर्णाः; यद् अहं त्वां शक्रं स्वगृहे दृष्ट्वा। त्वया अहं दानवश्रेष्ठेषु कीर्तिमान् जातः; त्वदागमनेन पुण्यं मम परमं जातम्। यत् फलं यज्ञैः यथाविधि कृतैः लभ्यते, तत् त्वां दृष्ट्वा प्राप्नोमि। यत् फलं भूमिदानेन, गोदानेन, राजसूययागेन वा लभ्यते, तत् अद्य मम भवतु। त्वद् दर्शनं वासव, अल्पतपसा न सुलभम्; त्वं मम गृहे स्थितः, किं ते प्रियं करवाणि? अन्यद् चिन्त्यं नस्ति तव हृदि; यत् इच्छसि, अतिदुष्करं अपि, तत् कृतमिव मन्यस्व। अहं भाग्यवान्, पुण्यवान् च, यद् त्वां शत्रुनाशनं पश्यामि; येषां पदौ देवानां श्रेष्ठैः पूज्ये, तौ मया पूजिते। ब्रूहि भगवन्, आगमनस्य हेतुम्; सर्वं निगद, आगमनकारणं मम अद्भुतं मन्ये।" इन्द्र उवाच—"त्वां दानवेषु श्रेष्ठं वेद्मि, हे बाष्कल; त्वां दृष्ट्वा, असुरश्रेष्ठ, न विस्मयः। ये त्वद्गृहं याचकाः आगच्छन्ति, ते निराशाः न प्रतियान्ति; त्वं कामद्रुम इव, अन्यो दाता नास्ति। तेजसा त्वं सूर्यसमानः, गम्भीर्येण सागरः, क्षमया पृथिवी, शोभया नारायणसमः। अयं ब्राह्मणः वामनः कश्यपवंशसम्भवः, मम याचितवान्—'त्रीणि पादव्यासं भूमेः देहि।' मम यज्ञकर्मणः स्थलीर्थम् एषा याचना, एतदेव मम काम्यं। त्वया त्रैलोक्यं पादविक्षेपेण गृहीतम्, अहं निरुपायः, निर्धनः; यत् दातुम् इच्छसि, तत् मम नास्ति। अहं त्वां याचामि, परार्थं वा स्वार्थं वा; याचकः सन्, यथोचितं कुरु।" "त्वं कश्यपवंशे जातः, दितिसुतः, यस्य पिता त्रैलोक्यपूजितः। तं त्वां विदित्वा, वामनायास्य यज्ञस्थले, त्रीणि पादव्यासं भूमेः देहि। अस्य वामनस्य, लघुशरीरस्य, अहं परभूमिं दातुं न समर्थः। त्वया यत् याचितं, तत् एव दास्यामि; यदि ज्येष्ठाः मन्त्रिणः वा अनुमोदन्ति, त्रीणि पादव्यासं भूमेः ददातु।