सङ्कल्पितं कर्म यथाकालं मम व्रतानुसारं कृतं, तत्र सहसा वाणी मुखे स्थित्वा उदगात्। यत् पूर्वं चिन्तितं, न दृष्टं न श्रुतं, तस्माद् क्रोधात् दैत्यपतौ मया बन्धनं स्थापितम्। यत् पूर्वं कश्यपाय धनं सौन्दर्यं च दत्तम्, किं वातः शक्तिं हान्यति, वा वाताः स्वयम् विक्षिप्ताः? मम दृष्टिः विचलति, यथा चिन्तितं रूपं प्राप्तम्; ग्रस्तः, किं वक्तव्यम्, यदा किञ्चिद् अप्रयुक्तं वचनं मया उक्तम्? सन्देहेन आक्रान्ता सा हृदि दिव्यं प्रभुं सह सततं कम्पेन सहस्रं दिव्यवर्षाणि धारयामास। ततः तस्यां वामनः—अद्भुतः वामनरूपः—समुत्पन्नः, यस्य जन्मना दानवानां नेत्राणि हृतानि। यस्मिन्नेव क्षणे जनार्दनः देवेशः जातः, नद्यः शुद्धवारिणा प्रवाहिताः, सुगन्धः वातः प्रवाहितः। कश्यपः अपि तस्मिन् तेजस्विनि पुत्रे सुखं प्राप्नोत्; त्रैलोक्यस्थितानां सर्वभूतानां हृदयानि उत्साहेन पूर्णानि। यदा जनार्दनः भूतनाथः जातः, दिवि देवदुन्दुभ्यः नादिताः, उपस्थितैः ताडिताः। महानन्दात् मोहः दुःखं च त्रैलोक्यात् लीनम्; गन्धर्वसमूहाः परमभक्त्या गीतानि गायन्ति, तेजोयुक्तैः सह। दिव्याः महिलाः भाववतीः तत्र नृत्यन्ति, अप्सरसः समूहैः सह; विद्यार्धराः सिद्धाः च विमानेषु प्रमुदिताः विचरन्ति। ते सत्यासत्यविवेकं कथयन्ति, नानाप्रकारेण कौशलं दर्शयन्ति; मधुरगीतानि गायन्ति, कामाः निगृहीताः, पुनः पुनः दुःखसुखाभ्यां आकुलिताः। ये धर्मेण स्वर्गं प्राप्ताः, ते तत्र नृत्यन्ति, ततः स्वर्गं यान्ति; ते दुःखविमुक्ताः, जीवलोकस्य विशुद्धे स्थले, तमःसमूहात् मुक्ताः, सुखलाभाय इच्छन्ति। तत्र, कश्चित् आकाशे 'जय जय प्रभो' इति उद्घोषयति, अन्ये हर्षयन्ति; एवं सततघोषेण हृदयनादेन, अन्ये जन्म, भय, जरामृत्युहेतुं गुह्यं चिन्तयन्ति—एवं सर्वं विश्वं सर्वत्र हर्षपूर्णम् अभवत्। परमविष्णुं समीपं गत्वा, ब्रह्मा लोकहिताय उक्तवान्—'एष वामनः, प्रभुरपि, तवार्थं जातः। स ब्रह्मा विष्णुः, स एव महेश्वरः, स वेदः, यज्ञः, स्वर्गः च—नात्र संशयः। सर्वं जगत् चराचरं विष्णुना व्याप्यते; स एव, एकः, स्वयम्भूः, नानारूपेण प्रकटितः। यथा चित्ररत्नं स्थापनेन सर्ववर्णान् दर्शयति, तथा स्वयम्भूः गुणानुसारं प्रकटितः। यथा गृहाग्निः अन्यं नाम प्राप्य पुनः पूर्वं नाम प्राप्नोति, तथा भगवाँल्लोकः ब्राह्मणादिषु नामानि प्राप्नोति। सर्वथा देवः वामनः देवकार्यं साधयिष्यति, इति दिविस्थाः भक्ताः चिन्तयन्ति। शक्रेण सह गच्छन्, स बाष्कलस्य निवासं अगच्छत्; दूरात् तां नगरीं ददर्श, या परितः आवृता। श्वेतपक्षिणः आरोह्याः, सर्वरत्नैः विभूषिता, मुख्यगृहैः, सुविभक्तमहामार्गैः शोभिता। मदोन्मत्तगजैः, अञ्जनशैलसदृशैः, दिव्यगजवंशोत्पन्नैः, शतशः सुस्पष्टा। दीर्घग्रीवाः, लम्बललाटाः, मनोजवाः, लघुकर्णाः, सुशोभिताः अश्वाः तत्र शोभन्ते। सहस्राणि वेश्यासु तत्र, पद्महृदयसुवर्णाभाः, पूर्णचन्द्रमुख्याः, हास्यकथासु निपुणाः। न तत्र पुण्यम्, न ज्ञानम्, न कला, न कौशलम्, यत् बाष्कलनगरे न वसति। शतशः उद्यानैः, उत्सवसमूहैः, सर्वश्रेष्ठदानवैः पूर्णा, कुलान्तकं विना। सर्वत्र वीणा, वंशी, मृदङ्गनादैः गुञ्जितम्, दानवाः सदा हृष्टाः, नानारत्नैः भूषिताः दृश्यन्ते। ते मेरुपृष्ठस्थ अमरवत् क्रीडन्ति; तत्र वृद्धदानवैः वेदपाठनादः महती श्रूयते। यज्ञाग्निसमिध्धूमेन, पापानि वातेन विनष्टानि, वायुश्च सुगन्धधूपविसर्जनात् सुगन्धितः। तस्मिन बाष्कलनगरे, सुगन्धदानवसम्पूर्णे, स दानवः त्रैलोक्यं विजित्य सुखेन वसति। तत्र निवसन्, स त्रैलोक्यं चराचरं शासनं करोति; धर्मज्ञः, कृतज्ञः, सत्यवादी, जितेन्द्रियः। सुन्दरः, नीतिनीतिविपरीतज्ञः, ब्राह्मणभक्तः, आश्रयः, दुःखितानां दयालुः। वेदमन्त्रबलसम्पन्नः, सर्वशक्तिमान्, षाड्गुण्यनीतिसंयुक्तः, प्रथमं स्मितवक्ता। वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञः, यज्ञकर्ता, तपोनिष्ठः, दुष्टाचारवर्जितः, सर्वत्र अहिंसकः। पूज्यः, पूजकः, शुद्धः, सुखमुखः, सर्वार्थज्ञः, दुर्जयः, भाग्यवान्, मनोहरः। तस्मिन् दानवे अन्नं, धनं, वाहनं च बहुलम्; सदा त्रिवर्गसिद्धिः, त्रैलोक्यस्य प्रमुखः। सदा स्वनगरे स्थितः, देवदानवमदं नाशयन्, सर्वभूतान् त्रैलोक्ये रक्षति। तस्य शासनस्य अन्तर्गतः, न कश्चित् दानवः नीचः; न कश्चित् दरिद्रः, दुःखितः, अल्पायु, वा दुःखः। न कश्चित् मूढः, कुरूपः, दुर्भाग्यः, वा परित्यक्तः; तं शुद्धगुणसम्पन्नं, दृढचित्तं दृष्ट्वा...