यदा लक्ष्मीः श्रीनिधिः विष्णोः वक्षसि शरणं प्राप्तवती, सा पृथिवीं यावत् न प्रवृत्ता, तावत् द्रवस्वरूपं न प्राप्नोत्। ततो ब्रह्मपुत्रस्य बुद्धिमतः दक्षस्य कृते, आकाशात् उत्थापिता लक्ष्मीः दक्षेन पीता, सा तस्य सौन्दर्यश्रीसौभाग्यस्य कारणं अभवत्। दक्षात् उत्पन्ना या महाशक्तिः तेजः च, सा भूमौ शेषरूपेण पतिता; तस्मात् अष्टधा विकाराः अभवन्। ततः सप्त शुभवनस्पतयः उत्पन्नाः—इक्षुः, तरुराजः, निष्पवः, शालिर्यः, धान्यं च। तेषां विकाररूपेण क्षीरं, कुसुम्भः, पुष्पाणि, लवणं च अष्टमं अभवन्; एते अष्ट शुभवस्तूनि कथ्यन्ते। यत् दक्षेन योगविद्या-विशारदेन पीतम्, तत् तस्य कन्या अभवत्, अतः सा सतीति प्रसिद्धा। सा सर्वलोकान् सौन्दर्ये तिर्यक्त्वा ललितेति नाम्ना प्रसिद्धा; धनुष्मान् शिवः तां त्रैलोक्य-सुन्दरीं देवीं विवाहाय गृह्णाति। सा त्रिलोक्यश्रीरूपा, भोगमोक्षप्रदायिनी; तस्या भक्त्या पूजां कृत्वा, कः पुरुषः वा स्त्री वा इच्छितं न प्राप्नोति? भीष्मः मुनिं पृष्टवान्—हे मुने, कथं तां ललितां पूजयामि? केन विधिना लोकशान्तिः स्यादिति। पुलस्त्यः प्रत्यवदत्—यदा वसन्तमासः आगच्छति, तृतीयं दिवसं, जनप्रियं, तदा पूर्वाह्णे तिलस्नानेन शुक्लपक्षे स्नातव्यं। तस्मिन्नेव दिवसे सती शुभवर्णा जगत्स्वात्मना विवाहमन्त्रैः विवाहिता। तृतीयदिवसे जगदीश्वरं तया सह पूजयेत्, फलैः, दीपैः, धूपैः, नैवेद्यैः च। गौःपञ्चगव्येन सुगन्धवारिणा मूर्तिं स्नाप्य, चन्द्रकलाभूषितां गौरीं पूजयेत्। पाटलां, देवीपादयोः, शिवस्य च पूजां कृत्वा, "शिवाय" जपेत्, जयाय च अङ्गुलिप्रदेशयोः। रुद्राय "त्र्यम्बकाय", भवान्यै जङ्घयोः, रुद्रेश्वराय शिरसि, विजयाय जानुयोः जपेत्। हरिकेशाय उरू, वरदाय नमः, ईशाय कटिप्रदेशे, रत्यै, शंकराय शंकराय। कोटव्यै, त्रिशूलधारिण्यै, मङ्गलाय उदरस्य पूजां "नमस्ते" इति कृत्वा। सर्वात्मने नमः, रुद्राय, ईशान्यै स्तनयोः, शिवाय वेदात्मने, रुद्राण्यै कण्ठस्य पूजां कुर्यात्। त्रिपुरघ्नाय, जगदीश्वराय, अनन्ताय हस्तयोः, "त्रिनेत्राय" हराय, कालाग्निप्रियाय भुजयोः। श्रीनिधिस्थानाय भूषणेषु पूजां, स्वाहाय स्वधाय मुखे, ईश्वराय त्रिशूलधारिण्यै। अशोकवनवासिन्यै ओष्ठयोः, श्रीप्रदाय पूजां, स्थाणवे, हराय मुखे, चन्द्रमुखप्रियाय पूजां कुर्यात्। स्त्रीपतये, हराय नासाय, कृष्णाङ्गाय नमः, उग्राय, जगदीश्वराय, ललिताय भ्रूयोः पुनः नमः। शर्वाय, नगरघ्नाय, वासुदेव्यै केशेषु, श्रीकण्ठनाथाय, शिवस्य जटायाः पूजां। भीषणरूपाय, उग्राय शिरसि नमः, सर्वव्यापिने नमः; हरेः विधिना पूजां कृत्वा, अष्टशुभश्लोकान् पुरतः पठेत्। निष्पवः, कुसुम्भः, क्षीरः, जीरकम्, तरुः, राजक्षवः, लवणम्, कुसुम्बुरु, अष्टमं मत्थं—एतानि तन्द्राणि स्थापयेत्। एते अष्ट शुभवस्तूनि, शिवस्य तया सह पुनः समर्पयेत्, शुभदायिनि। एवं सर्वं शिवाय तया सह समर्प्य— चैत्रमासे, शृङ्गाटकं भुक्त्वा भूमौ शयनं कुर्यात्, हे पद्मज! प्रातः स्नात्वा जपं कृत्वा शुद्धः—द्विजदम्पत्यौ माल्यवस्त्राभरणैः पूजयेत्; अष्टशुभवस्तूनि समर्प्य सुवर्णयुग्मं दद्यात्। "ललिता मयि प्रसन्ना भवतु" इति ब्राह्मणाय समर्पयेत्; एवं प्रतिवर्षं तृतीयदिवसे, हे नृप— भोजनदानयोः विशेषनियमः अस्ति—शृणु: चैत्रे गोशृङ्गोदकं, वैशाखे गोमयम्। ज्येष्ठे मन्दारपुष्पं, बिल्वपत्रं शुद्ध्यर्थम्; श्रावणे दधि, भाद्रपदे कुशोदकं। अश्विने क्षीरम्, कार्तिके दधिमन्थं, मार्गशीर्षे गोमूत्रम्, पौषे घृतम्। माघे कृष्णतिलः, फाल्गुने पञ्चगव्यं; ललिता, विजयाय, भद्राय, भवान्यै, कुमुदाय, शिवाय— वासुदेव्यै, गौरी, मङ्गलाय, कमलाय, सती, उमाय—समर्पणसमये "सा प्रसन्ना भवतु" इति जपेत्। द्वादशमासे द्वादशीदिवसे कृष्णस्य पूजां कुर्यात्; तत्रैव लक्ष्म्याः सह पतिना पूजां कुर्यात्। पौर्णमास्यां च, भीतिमुक्तिकामः प्राज्ञः पितामहं तया सह पूजयेत्। अष्टशुभवस्तूनि समर्पयेत्, शुभकामनाय; मल्लिका, अशोकः, पद्मः, कदम्बः, उत्पलः, चम्पकः—एते पुष्पाणि सर्वमासेषु युक्तानि। कुब्जकः, करवीरः, बाणः, नवपद्मः, सिंदुवारः—एते पुष्पाणि सर्वदा योग्यानीति। जपाकुसुम्भः, कुसुम्भः, मल्लिका, पद्मपुष्पाणि, करवीरः—एते सर्वदा प्रशंस्याः। एवं संवत्सरपर्यन्तं नरः, स्त्री वा, कन्या वा, विधिवत् उपवासं कृत्वा, रात्रौ शिवं भक्त्या पूजयेत्।