श्रीवृक्षे भगवाञ् शङ्करः निवसति, पातालवृक्षे पार्वती, शिंशपायां अप्सरसो वसन्ति, कुन्दवृक्षे च श्रेष्ठाः गन्धर्वाः। तिंटिडीवृक्षे दासवर्गाः, वञ्जुलवृक्षे चौराः सन्ति। चन्दनकं कटफलं च पुण्यं श्रीं च ददातः। चम्पकवृक्षः सौभाग्यं प्रयच्छति, करीरवृक्षः परदाररक्षणाय; तालवृक्षः सन्ततिनाशकः, बकुलवृक्षः कुलवृद्धिकरः। नारिकेलवृक्षः बह्वपत्नीप्रदः, द्राक्षालता शरीरसौन्दर्यदायिनी; कोलवृक्षः सुखदः, केतक्याः शत्रुनाशनं भवति। एवं अन्येऽपि वृक्षाः, येऽत्र न निर्दिष्टाः, लाभदायकाः भवन्ति। ये वृक्षारोपणं कुर्वन्ति, ते स्थायीं कीर्तिं लभन्ते। एवमेव अहं ते अन्यदपि कथयिष्यामि, सर्वकामप्रदं—यत् पुण्यशय्या इति पुराणविद्भिः प्रसिद्धा। कदाचित् यदा भूमिरन्तरिक्षं स्वर्गं च महाभुवनानि च दग्धानि, तदा सर्वेषां भूतानां श्रीः एकत्रैव संकुचिता। सा श्रीर्वैकुण्ठं गत्वा विष्णोः उरःस्थले स्थित्वा, कालेन सृष्टिसमये, अहंकारबलसमेतायां पृथिव्याम् प्रधानपुरुषयोरपि, कमलासनस्य कृष्णस्य च स्पर्धायां प्रवृत्तायाम्, तदा हरिच्छात् ताम्रवर्णा भीषणा वह्निसदृशी मूर्तिरुत्पन्ना। तया दग्धस्य हर्युरसः श्रीः भूमिं प्राप्तवती। सा श्रीः विष्णोरुरसि शरणं गता, भूमिं यावत् न द्रवस्वरूपा बभूव। तां श्रीं ब्रह्मपुत्रः प्राज्ञः दक्षः दिवः उत्थाप्य पपौ, सा तस्य रूपलावण्यहेतुः अभवत्। तस्माद् दक्षात् जातं तेजोबलं महत् भूमौ शेषरूपेण पतितम्, तस्मादष्टधा विकारः उत्पन्नः। तदा सप्त शुभवनस्पतयः अभवन्—इक्षुः, वृक्षराजः, निष्पवः, शालिः, धान्यम्। तथैव गोदुग्धं, कुसुम्भः, पुष्पाणि, लवणं चाष्टमं, एतेषां विकाराः। एते अष्टौ शुभद्रव्याणि कथ्यन्ते। यत् ब्रह्मपुत्रेण योगविद्या विशारदेन पीतम्, तत् तस्य कन्या अभवत्, सा तस्मात् सतीति कथ्यते। या सौन्दर्येण सर्वलोकान् अतिक्रान्तवती, सा ललिता इति प्रसिद्धा। सा धनुष्मता शिवेन त्रैलोक्यसुन्दरी पत्नीत्वेन स्वीकृता। सा त्रैलोक्यश्रीरूपिणी, भोगमोक्षप्रदा; तस्याः भक्त्या पूजनेन कः पुरुषः वा स्त्री वा कामान् न प्राप्नुयात्? भीष्मः उवाच—भगवन्, कथं तां ललितां पूजयेत्? केन विधिना लोके शान्तिः स्यात्? पुलस्त्यः उवाच—वसन्ते शुक्लपक्षस्य तृतीयायां दिवसे, प्रातः स्नेहपूर्वकं तिलस्नानेन शुचिः स्यात्। तस्मिन्नेव दिने सती शुभवर्णा जगदात्मने विवाहमन्त्रैः परिणीता। तृतीयायां दिवसे जगदीश्वरं तया सह पूजयेत्, फलदीपधूपैः नैवेद्यैश्च। गोपञ्चगव्येन गन्धोदकेन च स्नाप्य गौर्याः पूजनं कुर्यात्, चन्द्रकलाभूषितायै। पाटलायै, देव्या: पादयोः, शिवाय च, 'शिवाय' इति जपित्वा, जयायै गुल्फयोः नमेत्। त्र्यम्बकाय रुद्राय, भवानीयै जान्वोः, रुद्रेश्वराय शीर्षे, विजयाय जान्वोः। हरिकेशाय ऊरुषु, वरदाय नमः, ईशाय कट्यां, रत्यै, शंकराय च पूजनं कुर्यात्। उदरयोः कोटव्यै, त्रिशूलधारिण्यै, मङ्गलाय च, 'नमस्ते' इति पूजां दद्यात्। सर्वात्मने, रुद्राय, ईशान्यै स्तनयोः, शिवाय वेदात्मने, रुद्राण्यै कण्ठे पूजां कुर्यात्। त्रिपुरान्तकाय, जगन्नाथाय, अनन्ताय हस्तयोः, त्रिनेत्राय हराय, कालाग्निप्रियाय भुजयोः। श्रीनिवासाय भूषणेषु, स्वाहाय स्वधाय मुखे, ईश्वराय त्रिशूलधारिणे। अशोकवननिवासिन्यै श्रीदायिन्यै ओष्ठयोः, स्थाणवे हराय च मुखे, चन्द्रमुखप्रियाय। स्त्रीपतये हराय नासायां, कृष्णाङ्गाय, उग्राय लोकनाथाय, ललिताय भ्रुवोः। शर्वाय नगरान्तकाय, वासुदेव्यै केशेषु, श्रीकण्ठनाथाय, शिवस्य जटासु पूजां कुर्यात्। भीषणरूपाय शीर्षे, सर्वव्यापिने, विधिना हरस्य पूजनं कृत्वा, पुरतः अष्टमङ्गलस्तोत्रं पठेत्। निष्पवस्य कोमलं, कुसुम्भं, क्षीरं, जीरकं, तरुं, राजक्षवम्, लवणं, कुस्तुम्बुरुं, मथं च—एतान्यष्टौ शुभद्रव्याणि समर्पयेत्, तानि सौभाग्यदायकानि। एवं शिवस्य तस्याः च समक्षं सर्वाणि पुनः समर्पयेत्। चैत्रमासे शृङ्गाटकं भुक्त्वा, भूमौ शय्यां कृत्वा, प्रातः स्नात्वा शुचिः जपं कृत्वा, ब्राह्मणदम्पत्योः पुष्पवस्त्रालङ्कारैः पूजनं कुर्यात्। अष्टमङ्गलद्रव्यैः सह सुवर्णमूर्तिद्वयं दद्यात्। 'मयि ललिता तुष्टा भवतु' इति ब्राह्मणाय समर्पयेत्। एवं प्रतिवर्षं तृतीयायां, नृप, एषा विधिः। भोजनदानयोः विषये विशेषनियमः—शृणु। चैत्रे गोशृङ्गोदकं, वैशाखे गोमयः विधीयते।