विद्वान् यः वृक्षोत्सवम् एषा विधिना आचरति, आचार्याय द्विगुणं दत्वा, प्रणम्य क्षमायाः प्रार्थनां च कुर्यात्, स सर्वान् कामान् अवाप्नोति, अनन्तं पदं गच्छति च। राजाधिराज, यः बुद्धिमान् वृक्षं स्थापयति, स अपि त्रयस्त्रिंशत् सहस्र-इन्द्राणां वर्षाणि स्वर्गे वसति, तथा तस्य रोमसंख्यायाः गतानागतान् प्राणिनः उद्धरति। स परमं दुर्लभं सिद्धिं प्राप्नोति; यः नित्यं एतद् शृणोति वा शृणयति, स अपि देवैः पूज्यते, ब्रह्मलोकस्य सम्मानं लभते च। पुत्राभावे वृक्षाः एव पुत्रवत् भवन्ति। तीर्थस्थलेषु तैः वृक्षैः पिण्डदानादि कर्मणां फलम् दत्तम् भवति; अतः राजन्, प्रयत्नेन अपि अश्वत्थं रोपयेत्। एकः अश्वत्थः सहस्रपुत्राणां पुण्यं साधयति; अश्वत्थः धनं ददाति, अशोकः दुःखं हरति। प्लक्षः यज्ञफलप्रदाता उच्यते, क्षीरी दीर्घायुः प्रदाता, जम्बू कन्याः ददाति, दाडिमः पत्न्यः ददाति। अश्वत्थः रोगनाशाय, पलाशः ब्रह्मत्वाय; यः विभीतकं रोपयति, स प्रेतत्वं प्राप्नोति। अङ्कोलः वंशवृद्धये, खदिरः आरोग्याय; यः निम्बपल्लवम् रोपयति, सदा सूर्यः तेन तुष्टः भवति। श्रीवृक्षे शङ्करः, पाटले पार्वती, शिम्शापायाम् अप्सरः, कुन्दे श्रेष्ठगन्धर्वः वसन्ति। तिंतिडीवृक्षे सेवकवर्गः, वञ्जुले चौरः; चन्दनं कटफलं च पुण्यं समृद्धिं च दत्ते। चम्पकः सौभाग्यं ददाति, करिरः परपत्नीरक्षणाय; तालः सन्ततिनाशाय, बकुलः वंशवृद्धये। नारिकेलः बहुपत्न्यः ददाति, द्राक्षा सर्वाङ्गसुन्दरत्वाय; कोलः सुखाय, केतकी शत्रुनाशाय। एवं अन्ये अपि वृक्षाः, ये न उक्ताः, लाभं ददन्ति; येन वृक्षाः रोप्यन्ते, तस्य स्थिरकीर्ति भवति। इदानीं पुलस्त्यः उवाच—एवं अन्यं पुण्यं कथयामि, यत् सर्वकामफलदं, पुराणविद्भिः 'श्रीशय्या' इति प्रसिद्धम्। प्राचीनकाले, यदा भूमिः, अन्तरिक्षं, स्वर्गः, महालोकः च दग्धाः, सर्वेषां प्राणिनां श्रीः एका स्थले समागता। सा श्रीः वैकुण्ठं गत्वा विष्णोः वक्षसि स्थितवती। कालान्तरे, सृष्टिकाले, यदा अहंकारबलं जगति व्याप्तम्, प्रधानपुरुषसहितम्, पद्मासनस्य कृष्णस्य च स्पर्धा वर्धिता, तदा हरिवक्षसः, तया ताम्रवर्णा, ज्वलज्ज्वालासमानरूपा, भीषणा श्रीः उत्पन्ना। विष्णोः वक्षसि शरणं गता सा श्रीः, भूमिं प्राप्त्य जलरूपं नाभूत्। आकाशात् ब्रह्मपुत्रेण, बुद्धिमता दक्षेण, सा उत्थापिता, स ताम् अपिबत्, तस्य सौन्दर्यं तेजः च कारणं अभवत्। दक्षात् जातं महाबलम्, महातेजः, भूमौ शेषरूपे पतितम्, तस्मात् अष्टविधा आविर्भावः अभवत्। ततः सप्त शुभवृक्षाः उत्पन्नाः—इक्षुः, वृक्षराजः, निष्पवः, शालिः, धान्यम्। तथा रूपान्तरेण, गोदुग्धं, कुसुम्भः, पुष्पाणि, लवणम् चाष्टमं अभवत्; एते अष्टौ शुभानि। यत् ब्रह्मपुत्रेण योगविद्या-विशारदेन पीतम्, सा तस्य कन्या अभवत्, अतः सा 'सती' इति प्रसिद्धा। सा सर्वलोकात् शोभायाः अधिका, 'ललिता' इति नाम्ना ख्याता; धनुष्मता शिवेन त्रैलोक्यसुन्दरी देवी विवाहिता। सा त्रैलोक्यस्य श्रीरूपा, भोगमोक्षप्रदा; तया भक्त्या पूजितः, कः नरः वा नारी वा इच्छितं न प्राप्नोति? भीष्मः उवाच—हे ऋषे, कथय ललितायाः पूजनविधिं, येन विधिना लोकः शान्तिं प्राप्नोति। पुलस्त्यः उवाच—यदा वसन्तमासः आगच्छति, तृतीयं दिनं, लोकप्रियं, तदा तिलस्नानेन शुक्लपक्षे पूर्वाह्ने स्नानं कुर्यात्। तस्मिन् दिने, सती, उत्तमवर्णा, विश्वात्मना विवाहमन्त्रैः परिणीता। तृतीयदिने, विश्वेश्वरं सह तया पूजयेत्, फलैः, दीपैः, धूपैः, नैवेद्यैः च। गोपञ्चगव्येन सुगन्धजलैः प्रतिमां स्नाप्य, चन्द्रकला-शोभिता गौरीं पूजयेत्। पाटलायै, देवीपादयोः, शिवाय प्रणम्य, 'शिवाय' जपेत्, जयायै च पादाङ्गुलयोः। 'त्र्यम्बकाय' रुद्राय, 'भवान्यै' जानुयुग्मे, 'रुद्रेश्वराय' शिरसि, 'विजयाय' गुल्फयोः। 'हरिकेशाय' उरूयुग्मे, 'वरदाय नमः', 'ईशाय' कट्यां, 'रतये', 'शंकराय' शंकराय। उदरे कोटव्या, त्रिशूलधारिण्यै, मंगलाय च, 'नमस्ते' इत्युक्त्वा पूजयेत्। सर्वात्मने नमः, रुद्राय, ईशान्यै स्तनयुग्मे, शिवाय वेदात्मने, रुद्राण्यै कण्ठे पूजयेत्। त्रिपुरघ्नाय, विश्वेश्वराय, अनन्ताय हस्तयुग्मे, 'त्रिनेत्राय' हराय, कालाग्निप्रियाय भुजयोः। श्रीस्थानाय सदा भूषणानि पूजयेत्, स्वाहायै, स्वधायै मुखे, ईश्वराय त्रिशूलधारिण्यै च। एवं, शास्त्रवचनेषु उक्तं पुण्यकर्म, वृक्षारोपणं, श्रीशय्यापूजनं च, सर्वकामफलदं, मोक्षप्रदं, कीर्तिवर्धनं, इत्येतत् श्रद्धया आचरितव्यम्।