उत्तरदिशि अथर्ववेदपाठिनः वरुणं देवं शरणं गत्वा, शान्तिपुष्टिसूक्तानि मनसा जपन्ति स्म। तं प्रातःसायं च प्रतिष्ठाविधिं कृत्वा, यत्र गजाश्वरथपृष्ठिभ्यश्च, वृषग्रामात् च, चर्मणां च संगमात्, भूमिं समादाय, तां कुम्भेषु स्थापयेत्। तत्र औषधिसहितां भूमिं, रोचनां सिद्धार्थकैः सह, सुगन्धिभिः च गुग्गुलुना च संयोजयेत्। पञ्चगव्येन स्नापनं विधिना कुर्यात्; मन्त्रैः श्रेष्ठैः पूर्वं कर्तव्यं, यथाविधानं समाचरेत्। एवं रात्रिं नियमानुसारं यापयित्वा, प्रातःशुद्धौ शतं गवां दातव्यानि ब्राह्मणेभ्यः, अथवा अष्टषष्टिं, पञ्चाशच्च, षट्त्रिंशच्च, पञ्चविंशतिं वा, यथाशक्ति। ततः शुभे शुद्धकाले, वेदघोषैः गन्धर्वगीतैः नानावाद्यैश्च सहितः, सुवर्णेन विभूषितां गाम् आदाय, तां जलं प्रति नयेत्; सा सामवेदपाठिने ब्राह्मणाय च दातव्या, जननाथ। सुवर्णमयपात्रं पञ्चरत्नैः भूषितं गृहित्वा, तत्र सर्वप्रकाराणि जलचराणि—मकरमत्स्यादीन्—न्यस्येत्। चतुर्भिः वेदवेदाङ्गविशारदैः ब्राह्मणैः धार्यमाणं, महानद्याः जलपूर्णं, दधिसर्वाण्यविकृतधान्यैश्च भूषितं, उत्तराभिमुखं, जलस्थं स्थापयेत्। स्नात्वा, अथर्वणमन्त्रेण तत्र होमं कुर्यात्; तथैव मायामन्त्रेण अपि। 'आपोहिष्ठ' इति मन्त्रं जप्त्वा, स्थाप्य पुनः मण्डपं प्रतिगम्य, सभां पूजयेत्, ततः सर्वतो हविर्दद्यात्। पुनः, राजश्रेष्ठ, चतुर्दिनानि हविर्देयानीति; चतुर्थे दिने विधिवत् दानं कुर्यात्, यथाशक्ति। पात्रादीनि सम्यग् विधाय, तानि ऋत्विजः समं वितरति, मण्डपं च पुनः विभागयेत्। सुवर्णपात्रं शय्यां च ब्राह्मणाय दद्यात्; सहस्रं ब्राह्मणानां, अथवा अष्टशतानि, पञ्चाशत् विंशतिश्च, यथाशक्ति तर्पयेत्। एषः सरसां विधिरुक्तः पुराणेषु। कूपवापीतडागपद्मादीनां च समानेन विधिना, तथा प्रतिष्ठासु अपि। मन्दिरारामभूमीषु तु विशेषमन्त्रः निर्दिष्टः; अयं विधिः स्वबलानुसारं स्वयम्भुवा विहितः। लघुषु एकाग्निवत् कुर्युः, अमत्सराः; वर्षास्वप्युपस्थितं जलं अग्निष्टोमे तुल्यं स्मृतम्। शरदि जलस्थितं फलं निर्दिष्टं ददाति; हेमन्तशिशिरयोः वाजपेयातिरात्रयोः समं स्मृतम्। वसन्ते जलस्थितं अश्वमेधसमं, ग्रीष्मे च राजसूयात् अधिकं फलं स्यात्। राजन्, यः पृथिव्यां विशुद्धचित्तः एतान् विशेषकर्माणि करोति, स ब्रह्मलोकं विशुद्धं प्राप्य, स्वर्गे अनन्तकालं रमते। स बहुषु लोकेषु विचरन्, स्वर्गादिषु द्विपरार्धकालं दिव्यस्त्रीभिः सह भुङ्क्ते, ततः योगबलात् विष्णोः परमं पदं गच्छति। भीष्म उवाच— "ब्रह्मन्, वृक्षाणां विधिं विस्तारतः वद; केन प्रकारेण बुद्धिमन्तः वृक्षारोपणं कुर्वन्ति?" पुलस्त्य उवाच— "वृक्षाणां तथा आरामभूमीनां विधिं कथयामि। राजन्, सर्वं सरसां विधिवत् कर्तव्यम्—ऋत्विजः, मण्डपः, आचार्यः च तद्वत् व्यवस्थिताः। ब्राह्मणान् सुवर्णवस्त्रानुलेपनैः पूजयेत्, औषधजलैः अभिषिञ्च्य, दधिसर्वाण्यविकृतधान्याभरणैः च भूषयेत्। वृक्षान् माल्यैः विभूष्य, वस्त्रैः वेष्टयेत्; सर्वेषां सुवर्णसूच्याः कर्णवेधं कुर्यात्। अञ्जनं च दद्यात्, सुवर्णदण्डेन; सप्ताष्ट फलानि शुद्धानि समये समुपादधीत्। प्रत्येकस्य वृक्षस्य वेदिकायां बलिं स्थापयेत्; गुग्गुलुं श्रेष्ठधूपं ताम्रपात्रे स्थापितव्यम्। सप्तधान्यानि सुगन्धिवस्त्रैः च अनुलेपनैः च सह, कुम्भान् वृक्षमूले स्थापयेत्। पूजां कृत्वा, दिवसान्ते नैवेद्यं निवेद्य, इन्द्रादिषु लोकपालेषु विधिवत् कर्म कुर्यात्। द्विजातिभिः एवं वृक्षाणां प्रतिष्ठा करणीया; ततः श्वेतवस्त्रपरिधानाः सुवर्णमेखलायुक्ताः जनाः स्यु:। गवां श्रेष्ठां पयस्विनीं ताम्रपात्रयुतां सुवर्णशृङ्गीं, वृक्षमध्यात् उत्तराभिमुखीं मोचयेत्। ततः प्रतिष्ठामन्त्रेण, वाद्यगीतैः शुभैः, ऋग्यजुःसाममन्त्रैः च, वरुणमन्त्रैः च सर्वतः, तदानीं स्नापनं कुर्युः। तैः एव कुम्भैः श्रेष्ठब्राह्मणाः अभिषिञ्चन्तु; यजमानः स्नात्वा श्वेतवस्त्रधारी पूजां कुर्यात्। सर्वान् ऋत्विजः समाहितान् गवां सुवर्णसूत्रकङ्कणमुद्राजज्ञसूत्रैः च पूजयेत्। वस्त्रशय्योपकरणपादुकाभिः च सम्मान्य, चतुर्दिनानि क्षीराभिषेकं कुर्यात्। घृतैः हविः कुर्यात्, यवानां तिलानां च; पलाशकाष्ठं हव्ये श्रेष्ठम्, चतुर्थे दिने उत्सवः स्यात्। पूर्ववत् तत्र दानं पुनः दद्यात्, यद्वाञ्छति तद् अमत्सरः दद्यात्। एवं पुराणोक्तानुसारं सरसां, कूपानां, तडागानां, पद्मानां, वृक्षाणां, आरामभूमीनां च प्रतिष्ठाविधिः, यथाशक्ति, यथामन्त्रं, यथाविधानं, श्रद्धया समाचरणीयः।