त्रिषु लोकेश्वरो भूत्वा त्रिशतकल्पसप्तकान् यावत् कालं वसति, ततः स चन्द्रलोकं प्राप्नोति, यत्र पुनर्भवो दुःसाध्यः स्यात्। या स्त्री रोहिणीचन्द्रशय्याविधिं सम्यक् आचरति, सा अपि तमेव फलम् आप्नोति, यत्र पुनः आगमनं दुःसाध्यं भवति। यः कश्चित् मधुमथनस्य पूजां चन्द्रस्तुतिसहितां पठति, शृणोति वा, चित्तं च तत्र समर्पयति, स अपि शौरीगृहम् प्रविश्य, देवसंघैः पूज्यते। ततः भीष्मः उवाच— तडागेषु, उद्यानेषु, कूपेषु, वापीषु, पद्मसरोषु च, देवालयेषु च, कः विधिः, के पूजकाः, के ब्राह्मणाः, के वेदपाठिनः, के यजमानाः, कियद् वेदी, का दक्षिणा, कः कालः, कं देशं, कं आचार्यं च आहुः? किम् उपकरणं योग्यं? सर्वं विस्तरेण ब्रूहि, धर्मज्ञ। पुलस्त्यः उवाच— शृणु, राजन्, तडागादीनां विधिं प्रवक्ष्यामि। एषा कथा पुराणेषु कीर्त्यते, उत्तमराजन्— शुभपक्षे, उत्तरायणसमये, ब्राह्मणैः निर्दिष्टे पुण्यदिने, शुद्धे स्थले, तडागस्य समीपे, ब्राह्मणपाठपूर्वकं यज्ञं कुर्यात्। वेदी चतुर्हस्तमिता, चतुरस्रा, चतुर्मुखी च स्यात्; यज्ञमण्डपः षोडशहस्तमितः, चतुर्मुखः च। वेद्या: सर्वतो गव्यस्य त्रिवलया यथाक्रमम्, नव सप्त पञ्च वा, सममुख्याः स्यु:। योनिः पार्श्वमिता, षड्वा सप्ताङ्गुला, वलयाः हस्तमिताः, त्रिवलयाः उन्नताः। सर्वं समवर्णं, ध्वजपताकाभिः शोभितं, अश्वत्थ, उदुम्बर, प्लक्ष, वटशाखाभिः निर्मितं स्यात्। मण्डपस्य सर्वतो द्वाराणि निर्माय, अष्टौ शुभपूजकान् अष्टौ द्वारपालांश्च नियोजयेत्। अष्टौ वेदविदः ब्राह्मणान्, सर्वलक्षणसम्पन्नान्, मन्त्रज्ञः, जितेन्द्रियांश्च स्थापयेत्। उत्तमकुलसम्पन्नान् द्विजातीन् नियोजयेत्, वलयेषु घटान्, हवनीयानि च स्थापयेत्। शुद्धासनं, चामरं, विस्तीर्णं ताम्रपात्रं च स्थापयेत्; ततो देवतानां पृथक् पृथक् बलिं दद्यात्। बुद्धिमान् आचार्यः मन्त्रविनियोगेन यूपं भूमौ स्थापयेत्, हस्तमितं, क्षीरवृक्षसम्भूतं वा, यजमानस्य प्रमाणतः वा, श्रेयःकामेन। पञ्चविंशति: सुवर्णाभरणभूषिताः ऋत्विजः नियोजनीयाः। सुवर्णकुण्डलं, केयूरं, कङ्कणं, मुद्रां, वस्त्राणि च दद्यात्। सर्वेभ्यः समं दद्यात्, आचार्याय द्विगुणं दातव्यम्, आत्मनः प्रियं वस्तु, शय्या, छत्रं च दद्यात्। सुवर्णकच्छपं, मकरं, रजतमत्स्यं, दुन्दुभिं, ताम्रघटं, मण्डूकं, काकं, शिशुमारं च दद्यात्। सर्वाण्येतानि पूर्वमेव सम्पाद्य, नरपतिः श्वेतमाल्यवसनधारी, श्वेतचन्दनेन लिप्तः, सर्वौषधोदकेन स्नातः, वेदविद्भिः, भार्यया, पुत्रैः, पौत्रैश्च सह, पश्चिमद्वारं गत्वा यज्ञमण्डपं प्रविशेत्। ततः शुभनिनादैः, दुन्दुभिध्वनिभिश्च सह, रंगवर्णैः पञ्चवर्णैः मण्डलं कुर्यात्; षोडशारं चक्रं, चतुराननं कमलमध्यं च। सर्वतो वर्गं, मध्ये वर्तुलं रम्यं च स्थापयेत्; वेद्युपरि नवग्रहांश्च, लोकपालांश्च स्थापयेत्। सर्वतो मन्त्रैः प्रतिष्ठापयेत्; मध्ये वरुणमन्त्रेण कलशं स्थापयेत्। तत्र ब्रह्माणं, शिवं, विष्णुं, विनायकं, कमलां, अम्बिकां च स्थापयेत्। सर्वलोकशान्तये, पुष्पैः, नैवेद्यैः, फलैः सहितं, भूतेन्द्रियगणं प्रतिष्ठाप्य, सम्पूर्णकृत्यं कुर्यात्। रत्नपूर्णकलशान् वस्त्रेण वेष्टयेत्, सर्वतो द्वारपालान् पुष्पगन्धैः भूषयेत्। तेषां प्रति “यजत” इति वदेत्, आचार्यं पूजयेत्; ऋग्वेदपाठकान् पूर्वदिशि स्थापयेत्, यजुर्वेदपाठकान् दक्षिणे। सामवेदपाठकान् पश्चिमे, अथर्ववेदपाठकान् उत्तरदिशि स्थापयेत्; यजमानः वेद्याः दक्षिणे, उत्तराभिमुखः उपविशेत्। पुनः सर्वान् प्रति “यजत” इति वदेत्, ऋत्विजः प्रति, पाठकान् प्रति “स्थित” इति वदेत्, परं मन्त्रं जपन्। एवं सर्वान् नियोज्य, मन्त्रकुशलः अग्निं प्रज्वालयेत्; मन्त्रैः हव्यं जुहोति, घृतं च दारु च समर्पयेत्। ऋत्विजः हविः समर्पयन्ति, वरुणऋत्विजः सर्वतो दिशि जुहोति; ग्रहाणां, इन्द्रस्य, ईश्वरस्य च नियमानुसारं हविः समर्पयेत्। मरुतां, लोकपालानां, विश्वकर्मणः च नियमानुसारं बलिं दद्यात्; शान्तिसूक्तं, रुद्रसूक्तं, पवमानसूक्तं, शुभसूक्तं च पठयेत्। ऋग्वेदपाठकः पूर्वदिशि पृथक् पुरुषसूक्तं पठेत्, शक्र, रुद्र, सोम, कौश्माण्ड, जातवेदः सूक्तानि च। यजुर्वेदपाठकाः दक्षिणे सूर्यसूक्तं पठेयुः, विराजं, पुरुषसूक्तं, सुपर्णं, रुद्रसंहितां च। शैशवसूक्तं, पञ्चनिधानसूक्तं, गायत्रं, ज्येष्ठसाम, वामदेव, बृहदसाम, रौरव, रथन्तरं च। गवां व्रतानि, विकीर्णसूक्तं, रक्षोघ्न, यमसूक्तं च; सामवेदपाठकाः पश्चिमद्वारे एतानि गायन्तु, हे राजन्। एवं तडागादिके महायज्ञविधिः, सर्वं धर्मविधानानुसारं, वेदवित्प्रधानैः, ब्राह्मणैः, यथाशास्त्रं सम्यक् आचरितव्यः इति।