श्रावणादि मासेषु, यथाक्रमं पुष्पाणि समर्पयितव्यानि; यस्मिन्मासे व्रतम् आरभ्यते, तस्मिन्नेव पुष्पैः हरिः पूजनीयः। एवं संवत्सरपर्यन्तं व्रतम् विधिवत् पालनं कर्तव्यम्। व्रतान्ते शय्यां शय्योपकरणसहितां दातव्यां। तत्र रोहिण्याः च चन्द्रस्य च सुवर्णमयमूर्ति निर्माणीयाः; चन्द्रः षड्व्यामा विशालः, रोहिणी च चतुर्व्यामा। तौ अष्टमुक्ताभिः भूषितौ, श्वेतनेत्रौ, क्षीरपात्रे स्थापनीयौ; पुनः कांस्यपात्रे च तण्डुलैः सह स्थापनीयौ। प्रातःकाले मन्त्रेण तण्डुलाः इक्षुफलसम्बद्धाः दातव्याः; श्वेतपात्रे सुवर्णमुखे रजतखुरयुतं दातव्यम्। गौः वस्त्रपात्रसहितं, शङ्खपात्रं च, भूषितं ब्राह्मणदम्पत्यौ गुणसम्पन्नौ दातव्यौ। ब्राह्मणं तस्य पत्नीं च चन्द्ररूपेण चिन्तयेत्; यथा रोहिणी कृष्णशय्यां न त्यजति। चन्द्ररूपस्य च अस्य च तेजसि न कोऽपि भेदः; यथा त्वं एव सर्वेभ्यः परमं सुखं मोक्षं च ददासि। हे चन्द्र, तव भोगः, मोक्षः, भक्तिः मयि दृढं भवतु; इति संसारभीते मोक्षकामिन्यपि, हे निष्पाप। एषः अतिशयः सौन्दर्यस्वास्थ्यायुः प्रदाता; पितृभ्यः च सदा प्रियः, हे राजन्। त्रिशत् सप्त कल्पानां त्रिलोकनाथत्वं प्राप्त्वा, चन्द्रलोकं गच्छति, यत्र पुनरागमनं कठिनम्। या स्त्री रोहिणी-चन्द्र-शय्याविधिं करोति, सा अपि तत्फलं प्राप्नोति, यत्र पुनरागमनं कठिनम्। यः माधुमथनस्य पूजां चन्द्रस्तुतिसहितां पठति वा शृणोति वा, मनः च ददाति, सः अपि शौरिसदनं प्रविश्य, देवसमूहैः पूज्यते। भीष्मः उवाच — तडागेषु, उद्यानेषु, कूपेषु, सरःस्वेषु, पद्मवाप्येषु, देवालयेषु, विधिं कथयस्व, हे ब्राह्मन्। तत्र कः पुरोहितः, के ब्राह्मणाः, वेदी किदृशी, दानानि, बलम्, कालः, स्थलम्, आचार्यः कः इति? यानि द्रव्याणि योग्यानि, सर्वं कथयस्व, हे पुण्यात्मन्। पुलस्त्यः उवाच — शृणु, हे महाबाहो राजन्, तडागादिषु विधिं। एषा कथा पुराणेषु गीयते, हे श्रेष्ठराजन्; शुभपक्षं प्राप्त्वा, उत्तरायणसमये। ब्राह्मणैः निर्दिष्टे पुण्यदिने, ब्राह्मणजपं कृत्वा, अशुभरहिते स्थले, तडागसमीपे। वेदी चतुर्भुजा, चतुर्मुखी, चतुर्भुजपरिमाणेन स्थाप्यते; मंडपः षोडशभुजपरिमाणः, चतुर्मुखः। वेदीसमीपे, गण्डिकाः हस्तपरिमाणाः, त्रिगुणाः; नव, सप्त, पञ्च, सममुखाः, हे राजकुमार। योनिः तिलपरिमाणे, षड्वा सप्ताङ्गुलविस्तारः; गण्डिकाः हस्तविस्ताराः, त्रिगुणा उन्नता। सर्वे समवर्णाः, ध्वजपताकाभिः भूषिताः; अश्वत्थ, उदुम्बर, प्लक्ष, वटशाखाभिः निर्मिताः। मंडपस्य सर्वतो द्वाराणि स्थापयेत्; तत्र अष्टौ शुभपुरोहिताः, अष्टौ द्वारपालाः नियुक्तव्याः। अष्टौ पाठकाः नियुक्तव्याः — वेदविद्या सम्पन्ना ब्राह्मणाः, सर्वशुभलक्षणयुक्ताः, मन्त्रज्ञाः, जितेन्द्रियाः। उत्तमजातिसंस्कारयुक्तान् द्विजान् नियुक्तव्यः; गण्डिकासमीपे जलपात्राणि, यज्ञोपकरणानि स्थापयेत्। शुद्धासनं, व्यजनं, विस्तीर्णं ताम्रपात्रं स्थापयेत्; ततः, प्रत्येकदेवतायै विविधनैवेद्यं दातव्यम्। विद्वान् आचार्यः, मन्त्रसंश्लेषणं कृत्वा, यूपं भूमौ स्थापयेत्; यूपः हस्तपरिमाणः, क्षीरवृक्षनिर्मितः। अथवा यजमानपरिमाणः, ऐश्वर्यकामाय; पञ्चविंशति पुरोहिताः सुवर्णाभरणैः भूषिताः नियुक्तव्याः। सुवर्णकुण्डलानि, बाजूबन्दानि, कङ्कणानि, मुद्राः, विविधवस्त्राणि दातव्यानि। सर्वेभ्यः समदानं दातव्यम्; आचार्याय द्विगुणं निर्दिष्टम्; प्रियं स्वद्रव्यं शय्यां छत्रं च दातव्यम्। सुवर्णकूर्मः, सुवर्णमकरः, रजतमत्स्यः, रजतदुन्दुभिः, ताम्रपात्रं, मेंढकः, काकः, शिशुमारः स्थापनीयः। एषां सर्वेषां आरम्भे प्राप्त्य, हे नराधिप, यजमानः श्वेतमाल्यवस्त्रधारी, श्वेतचन्दनलेपनः। वेदविद्या सम्पन्नैः औषधजलैः स्नातः, यजमानः पत्नीपुत्रपौत्रैः सह। पश्चिमद्वारं समीप्य, यज्ञमंडपं प्रविशेत्; ततः शुभशब्दैः दुन्दुभिनादैः सह। तत्त्वज्ञः पञ्चवर्णचूर्णैः मण्डलं रचयेत्; षोडशारं चक्रं, चतुर्मुखं कमलमध्यं। सर्वतो वर्गः, मध्ये सुन्दरं वृत्तं; वेदीऊर्ध्वे ग्रहाः, लोकपालाः स्थापयेत्। मन्त्रैः सर्वदिशासु तान् स्थापयेत्; मध्ये वरुणमन्त्रसंस्कृतं जलपात्रं स्थापयेत्। तत्र ब्रह्मा, शिवः, विष्णुः, विनायकः, कमला, अम्बिका स्थापयेत्। सर्वलोकशान्त्यर्थं, पुष्पैः, अन्नैः, फलैः युक्तं जीवसमूहं स्थापयेत्, समाप्य प्रतिष्ठां। रत्नपात्राणि वस्त्रैः वेष्टयेत्, सर्वतो द्वारपालान् पुष्पगन्धैः भूषयेत्। एवं विधिवत् व्रतं, यज्ञं च, श्रद्धया कृत्वा, परमं फलम् अवाप्नोति।