ततः सुमनःपुष्पैः रक्तवस्त्रादिभिश्च श्रेष्ठं ब्राह्मणं सम्यक् पूजयेत्। तेनैव मन्त्रेण भूमिं गवां द्वयं च दद्यात्। शय्यां च सर्वोपस्करयुक्तां दद्यात्, यच्च लोके सर्वाधिकमिष्टं स्वगृहे च प्रियं तत्तदपि तस्मै गुणसम्पन्नाय दद्यात्, अक्षय्यं पुण्यं कामयमानः। ततः प्रदक्षिणं कृत्वा सन्मानपूर्वकं तं ब्राह्मणश्रेष्ठं विसर्जयेत्। रात्रौ केवलं क्षीरं भुक्त्वा उपवासं कुर्यात्, अष्टाङ्गारैः यज्ञं सम्पादयेत्। एतेन किम् पुण्यं स्यात्, शृणु। एवं कृत्वा जनः रूपसम्पद्भाग्यसम्पन्नः श्रीमान् जन्मजन्मनि जायते, विष्णोः शिवस्य वा भक्तः सप्तद्वीपाधिपतिश्च भवति। सप्तसहस्रकल्पान् रुद्रलोक उपास्यते। तस्मात्, हे दैत्यनाथ, त्वमपि एतद् व्रतं चर। इत्येवं भृगुपुत्रेण उक्तः स दैत्यः सर्वं व्रतं सम्यक् अकरोत्। अतः त्वमपि, राजन्, एतत् सर्वं कुरु, वेदविदः तद् अक्षय्यम् इति वदन्ति। यः अनन्यचेतसा एतद् शृणोति, तस्मै अपि प्रभुः सर्वं ददाति। भीष्म उवाच— यः उपवासं कर्तुं न शक्तः, तथापि तद् फलमिच्छति, वा अभ्यासाभावात्, व्याध्याऽपि, तस्मिन्काले किम् व्रतम् उक्तम्? पुलस्त्य उवाच— ये उपवासं न शक्नुवन्ति, तेषां रात्रौ भोजनं विहितम्। तद् व्रतम् शृणु, यत्र एतद् समाविष्टम्। शङ्करस्य पूजनं यद् आदित्यशयनं इति प्रसिद्धम्, तत् पुराणविद्भिः उक्तं यत् तारेषु संयोगे समाचरेत्। सप्तम्यां हस्तनक्षत्रे रविदिने, सूर्यसंक्रान्तौ च, सा तिथि: सर्वकामफलप्रदा इति। तत्र उमां महेश्वरं च आदित्यनामभिः पूजयेत्, सूर्यपूजनं च शिवलिङ्गपूजनं च एकत्रैव कुर्यात्। कुतः? उमापतेः रवेश्च कदापि भेदः न कर्तव्यः। अतः, हे नृपश्रेष्ठ, भानुं गृहे पूजयेत्। हस्ते सूर्यस्य पादौ, चित्रायां गुल्फौ, स्वात्यां जङ्घे, विशाखायां जानुनी, एवं क्रमशः। अनूराधायां उरू सहस्रकिरणस्य पूजयेत्, ज्येष्ठायां अनङ्गस्य गुप्ताङ्गे, मूले भीमस्य श्रोणिषु नमः। पूर्वोत्तराषाढयोर्नाभिं त्वष्ट्रे सप्ताश्वराज्ञे, श्रवणे उदरं तीक्ष्णांशवे, धनिष्ठायां पृष्ठं विकर्तनाय। शतभिषां स्तनं तमोहराय, पूर्वोत्तरभाद्रयोः भुजौ चण्डकराय। रेवत्यां हस्तौ सामनां पतये, अश्विन्यां नखान् सप्ताश्वरथाय। भरण्यां कण्ठं स्थैर्यधाम्ने, 'दिवाकराय नमः' इति, रोहिण्यां ग्रीवां वह्निस्थानाय। मृगशिरसि जिह्वां पुरारये, आर्द्रायां दन्तान् हराय, पुनर्वसौ नासां शङ्कराय, 'सवित्रे नमः' इति। पुष्ये भ्रूलेखां पद्ममुखप्रियाय, एलायां वेदवपुषे, आश्लेषायां कर्णौ देवप्रियाय, शिरसि च। पूर्वफाल्गुन्यां नेत्रे शम्भोः गोब्राह्मणानन्ददायिने, उत्तरफाल्गुन्यां भ्रूलेखे सर्वेश्वराय। शिवाय पाशाङ्कुशपद्मत्रिशूलकपालसर्पचन्द्रधनुर्धराय, गयासुरानङ्गपुरान्धकाद्युत्पाटकहेतवे नमः। एवं सर्वाङ्गानि पूजयित्वा, अन्ते शिरसि सर्वेश्वरत्वेन पूज्यं। अत्र तैलमांसलवणोच्छिष्टं न भक्षयेत्। ततः, राजन्, रात्रौ जागरणं कृत्वा, पुनर्वसौ एकप्रस्थं शालिपाकं, उदुम्बरं, सर्पिषा सह पात्रे स्थाप्य ब्राह्मणाय सुवर्णेन सह दद्यात्। सप्तम्यां व्रतान्ते युग्मवस्त्रं च दद्यात्। चतुर्दश्यां व्रतान्ते भारत्यादिभिः ब्राह्मणं गुडक्षीरसर्पिरादिभिः भक्त्या भोजयेत्। अष्टदलं कर्णिकायुक्तं सुविशुद्धं अष्टाङ्गुलं सुवर्णकमलं रक्तमणिपत्रैः शोभितं निर्माय, सुशय्यां च निर्मलां, पादपीठोपानच्छत्रचामरासनदर्पणपात्रफलवस्त्रगन्धादिभिः सहितां, सुकल्पितां शय्यां स्थाप्य, तत्र कमलं समलङ्कृत्य, गोरुं पीतवस्त्रां सदाचारां क्षीरसमृद्धां स्थापयेत्। रजतखुरां सुवर्णशृङ्गीं वत्सयुक्तां कांस्यदोहनपात्रयुतां तां गाम् मन्त्रेण दद्याद्, प्रातःकाले विस्मरन् न कदापि। एवं प्रार्थयेत्— "यथा, हे सूर्य, तव शयनं कदापि रिक्तं न भवति, तथा मम सम्पदः, स्थैर्यं, लक्ष्मीः, पोषणञ्च नित्यं वर्धतां। यथा देवाः त्वत्तः श्रेष्ठं न जानन्ति, तथा त्वं मां अनन्तदुःखसंसारसागरात् उद्धर।" ततः प्रदक्षिणं कृत्वा नमस्कृत्वा, शय्यां गाम् सर्वाणि च ब्राह्मणगृहं नयेत्। एतद् व्रतं सोमशेखरस्य, न पापकृते, न मिथ्यावादीने, न गोरक्ष ब्राह्मणदेवर्षियोगिनिन्दके प्रकाशयेत्। एष रहस्यं, आनन्दमङ्गलप्रदं, भक्तवत्सलाय शुचये निवेद्यम्; वेदवित् वदन्ति, एतत् महापातकिनामपि पापं नाशयति। एवं व्रतं कुर्वन्, बन्धुसुतधनभार्यावियोगेऽपि, देवतानन्ददः भवति; न रोगं, न शोकं, न मोहं प्राप्नोति, न च स्त्री भक्त्या कुर्वती। वसिष्ठेन, प्राचीनार्जुनेन, कुबेर इन्द्रेण च कृतम्। केवलं स्तोत्रपाठेनापि सर्वपापविनाशः स्याद्, नात्र संशयः।