एवं उक्तः स तत्र शान्तिम् प्राप्तवान्, इच्छया रूपम् धारयन्, तस्मिन् क्षणे एव, हे राजन्, पुनः ग्रहस्वरूपेण जातः। एकदा तव साक्षात् उपस्थिते, तस्य उत्तमं पूजनं तथा च यजनं शूद्रेण कृतं दृष्टवान्। तस्मात् कारणात् त्वं सुन्दरः देवः, शत्रुजातीनां वज्रः, विविधाः शोभनाः गुणाः ते च विश्वप्रसिद्धाः, तव जन्म प्राप्तम्। अतः देवाः दानवाश्च त्वां 'विरोचन' इति अह्वयन्ति, यतः तस्मिन शूद्रेण व्रतम् कृतं त्वया दृष्टम्। तस्य रूपसौन्दर्यं तेजः च दृष्ट्वा अहं विस्मितः अभवम्; यदा अहम् 'उत्तमम्, उत्तमम्' इति उक्तवान्, स प्रत्युवाच—'हा, किम् महद् यशः!' केवलं दृष्ट्वा अपि रूपं श्रीं च लभ्यते—किं पुनः कृत्येन! यतः, भूतलपुत्रेण श्रद्धया गोदानादि तिरस्कृतम्— एवं दृष्ट्वा, तव जन्म देवशत्रोः गर्भे अभवत्; अतः त्वं दैत्यरूपेण जातः। ततः, महात्मना भर्गवेन उक्तं श्रुत्वा, प्रह्लादपुत्रः वीर्यवान् पुनः भर्गवम् पप्रच्छ। विरोचनः उवाच—'भगवन्, तद् व्रतम् विस्तारतः श्रोतुम् इच्छामि।' 'यद् यज्ञं तत्र दृष्टम्, तस्य महत्त्वं विधिं च, सम्यक् वर्णय।' इति वचनं श्रुत्वा, ब्राह्मणः सन्मानपूर्वकं उवाच—'हे दानव, चतुर्थे दिवसे, अङ्गारकदिने— तदा मृत्तिकया स्नानं कृत्वा, मणिना शोभितः, उत्तराभिमुखः स्नात्वा, अग्निदेवस्य मन्त्रं जपेत्। शूद्रः मौनं धृत्वा, भौमं ध्यायेत्, कामादिभिः विरतः; सूर्यास्ते स्नात्वा, गोमयेन लिप्येत। पुष्पमालाभिः सर्वतः मण्डपं सज्जयेत्; तत्र पूजनं कृत्वा, केशरस्य अष्टदलपद्मं चित्रयेत्। यदि केशरं न स्यात्, रक्तचन्दनं युक्तम्; चतुरः हस्तरूपाः नैवेद्याः, तत्र भोजनं च स्थापयेत्। रक्ततण्डुलैः मणिसंयुक्तैः, चतुर्दिक् फलवर्गैः सह स्थापयेत्। सर्वगन्धद्रव्याणि, माल्यादीनि, तत्र सम्यक् विधायेत्; ततः सुवर्णशृङ्गा, रजतपादा, कांस्यदोहना, वस्त्रयुक्ता रक्तवर्णा गौः पूजनीयम्। बलवान् रक्तपादः शान्तः वृषभः, सप्तधान्यानि वस्त्रे समर्प्य, अङ्गुष्ठमात्रः सुवर्णपुरुषः दीर्घबाहुः तत्र स्थाप्यते। चतुर्बाहुः सुवर्णमूर्ति ताम्रपात्रे, गुडघृतसंयुक्ते स्थाप्यते; स सामवेदज्ञः, जितेन्द्रियः, वाक्पटुः, रूपवान्, सदाचारवान् तस्य पात्रम्। एतत् सर्वं द्विजगृहस्थाय दातव्यम्, कपटाय न कदापि; हे भूतलपुत्र, एषः पिनाकिनः स्वेदजः दानम्। रूपकामः अहम् त्वाम् शरणं गतः; अर्घ्यम् स्वीकुरु। रक्तचन्दनयुक्तं जलं मन्त्रेण अर्घ्यम् दत्त्वा— ततः उत्तमं ब्राह्मणं रक्तमाल्यवस्त्रादिभिः पूजयेत्; तेनैव मन्त्रेण भूमिं द्विगौः सह दातव्यम्। शय्या सर्वोपकरणयुक्ता दातव्या; यद् लोके सर्वाधिकम्, यद् गृह्यं प्रियतमम्— एतानि सर्वाणि गुणयुक्ताय दातव्यानि, अक्षयपुण्यकामेन; ततः ब्राह्मणश्रेष्ठं प्रदक्षिणं कृत्वा, सन्मानपूर्वकं विसर्जयेत्। रात्रौ क्षीराहारं व्रतम् पालनीयम्, अष्टकाष्ठैः पूजनं कर्तव्यम्; इदानीं तस्य फलम् कथयामि। रूपश्रीसंपन्नः पुरुषः जन्मान्तरं जन्मान्तरं जायते; विष्णोः वा शिवस्य भक्तः, सप्तद्वीपाधिपः भवति। सप्तसहस्र कल्पानां रुद्रलोकं सः पूज्यते; अतः, हे दैत्येश, त्वमपि एतद् व्रतम् आचर। एवं भृगुपुत्रेण उक्तः, दैत्यः सर्वं व्रतम् अकरोत्; त्वमपि, हे राजन्, एतद् सर्वं कुरु, वेदविदः अक्षयम् इति वदन्ति। यः एतद् एकाग्रचित्तः शृणोति, तस्य अपि भगवान् सर्वं ददाति। भीष्मः उवाच—यः उपवासं कर्तुं न शक्नोति, किन्तु तद् फलम् इच्छति, अभ्यासाभावात् वा, व्याधिना वा—किम् व्रतम् निर्दिष्टम्? पुलस्त्यः उवाच—येषां उपवासः न शक्यते, तेषां रात्रौ भोजनम् निर्दिष्टम्; इदानीं महाव्रतम् शृणु, यत्र एतद् समाहितम्। शङ्करस्य पूजनम् आदित्यशयनम् इति प्रसिद्धम्, यथा उक्तम्, पुराणविद्भिः तारेषु संयोगे कर्तव्यम्। यदा सप्तमी तिथिः हस्तनक्षत्रे सूर्यदिने पतति, तथा सूर्यग्रहणं स्यात्, तदा सर्वकामफलदात्री तिथिः। उमामहेश्वरयोः सूर्यनामभिः पूजनम् कर्तव्यम्; सूर्यपूजनं च शिवलिङ्गपूजनं संयोज्य कर्तव्यम्। उमापतिः रविः च सर्वत्र भेदः न कर्तव्यः; अतः, हे राजश्रेष्ठ, भानुम् गृह्ये पूजयेत्। हस्ते सूर्यपादयोः नमः; चित्रायाम् गुल्फयोः; स्वात्यां जङ्घायाम्, पुरुषोत्तमाय; विशाखायाम् जानुयुग्मे। अनुराधायां सहस्रांशोः उरू पूजयेत्; ज्येष्ठायाम् अनङ्गस्य गुप्ताङ्गे; मूलायाम् भीमस्य कटिस्थले। पूर्वोत्तराषाढयोः त्वष्टृणाभौ पूजयेत्, सप्ताश्वाधिपाय; श्रवणे तिक्ष्णांशुं उदरे; धनिष्ठायाम् विकर्तनं पृष्ठे। शतभिषायाम् उरः तमोनाशकं पूजयेत्; पूर्वोत्तरभाद्रपदयोः बाहू चण्डकराय। रेवत्यां हस्तयोः सामगीताधिपाय पूजयेत्; अश्विन्यां नखेषु सप्ताश्ववाहनाय नमः। भरण्यां कण्ठे स्थैर्यस्थानाय, 'दिनप्रकाशकाय नमः' इति; रोहिण्यां ग्रीवायां अग्निस्थानाय, हे भारत। एवं, उक्तानुसारं व्रतं, पूजनं च, श्रद्धया आचरन्, भक्तः अक्षयपुण्यं, रूपश्रीं, विष्णुशिवभक्तिं, सप्तद्वीपाधिपत्यं च लभते।