श्रीभगवान् उवाच— महाबाहो, त्वमेव सर्वसृष्टिकर्ता, श्रेष्ठेषु श्रेष्ठः, यस्य स्मरणेन वा कीर्तनेन वा सर्वदेवाधिपतेः पापानि विनश्यन्ति। स्वर्गाङ्गनासु सर्वाभिलषितायां तां पूर्वजन्मसु गणिकारूपिणीं उर्वशीं कुतूहलात् स्वर्गलोके गोपकन्यारूपेण दृष्टवान्। सा च तदा वैश्यकुले जाताऽभूत्, पुनः पुलोमायाः कन्या, पुरूहूतपत्नी, तत्रापि सैव तस्याः परिचारिका बभूव, अद्य तु सा मम प्रिया सत्यभामा जाता। एष पुण्यकर्मा पूर्वं वेदवत्याः, द्विजकन्यायाः, जन्मकाले कृतः। शुभेऽस्मिन्नेव दिने सहस्रकिरणः सविता कदाचित् स्नात्वा, सर्वग्रहपतिः तेजसा प्रकाशमानः अभवत्। एष एव कर्मेन्द्रादिभिः महादैवतैः, असंख्येयैः सुरासुरगणैश्च कृतम्, यस्य फलं कोटिजिह्वाभिः अपि वर्णयितुं न शक्यते। यः श्रद्धया शृणोति, पठति, वदति वा, अन्येभ्यः च पठयति, स पद्मनाभभक्तः इन्द्रसमानमानं प्राप्नोति। कदाचित् प्राचीनकाले कल्याणिनी नाम द्वादशी शुभा, शुक्लपक्षे माघमास्याः, पूज्या बभूव; सा पाण्डुपुत्रेण कृतपूर्वा, भविष्यति च अन्यैः, धर्मात्मना भीमेन पूर्वं कर्तव्या। ततः कथं गणिकाचारः इति श्रोतुमिच्छामि। तत्र त्री दश मासान् प्रस्थमन्नदानं कर्तव्यम्; त्रयोदशे मासे, सुभगे, बुद्धवती स्त्री ब्राह्मणाय शय्यां सर्वोपस्करयुक्तां, शिरःस्थलयुक्तां, शुभवस्त्रच्छन्नां दातव्या। दीपेन, पादुकाभ्यां, छत्रेण, पादपीठेन, आसनेन च, सहपत्नीका सुवर्णमुद्राभरणवस्त्रगन्धमाल्यदिग्धा, कामदेवं सह रत्याऽमृतपात्रोपरी स्थाप्य, पूजयेत्। ताम्रपात्रे समुपविष्टां, सुवर्णवस्त्रच्छन्नां, कांस्यपात्रयुक्तां, इक्षुदण्डेन सह, मन्त्रेण दोग्ध्रीं गामपि दद्यात्, यत्र कामकेशवयोः भेदः न दृश्यते। एवं सर्वे मम कामाः सदा सिध्यन्तु, ब्राह्मण, इति प्रार्थयेत्; ततः सुवर्णमूर्तिं ब्राह्मणः गृह्णीयात्। वेदमन्त्रं "कोदात्कामोदा" इति जपित्वा, प्रदक्षिणं कृत्वा, ब्राह्मणश्रेष्ठं ससम्मानं विसृजेत्। शय्याद्युपस्करांश्च तस्य गृहम् प्रेषयेत्; ततः परं, यः कश्चन अन्यः पुरुषः तस्याः गृहे रमणार्थम् आगच्छेत्, स रविवारस्य पूज्यः, तेनैव विधिना त्री दश मासान् पूजनीयः। तं यथेष्टं तुष्ट्वा, तं स्वगृहं प्रेषयेत्; तस्य अनुमत्याऽन्यं शृङ्गारिणं स्वीकुर्यात्, यावत्सः न आगच्छति। यदि स्वयमेव गर्भजननरोगराजाज्ञाद्युपघातो वा, दैवमानुषकारणं वा, ग्रहणं वा, जायेत, तर्हि शक्त्यनुसारं पञ्चाशन्मुद्राः दद्यात्, अपि चेद् विप्रलभ्यते। एष धर्मः सर्वदा गणिकानां विधीयते; शय्या न कदापि परित्याज्या, यथा त्वया न कदापि त्यज्यते। मम शय्यापि कदापि रिक्ता न भूयात्—एवं भवतु, मधुसूदन। गीतवाद्यनिनादः देवानां नाथाय व्यवस्थितः स्यात्। एष सर्वः गणिकाचारः पूर्वं पुरूहुतेन तथा मया दानवस्त्रीषु उक्तः, त्वय्यपि समाहितः, सर्वपापविनाशकः, अनन्तफलदः। एष कठिनव्रतो धर्मनारीणां निर्दिष्टः; या सम्यग् उत्साहेन कर्तुं शक्ताऽस्ति, सा माधवपार्षदेषु धर्मपत्नी स्यात्। सा सर्वैः देवगणैः पूजिता, विष्णुसमीपे सुखस्थानं प्राप्नोति। मुनिना स्त्रीणां व्रतं, भूषणदानं च उक्तम्। सर्वाः स्वं स्वं स्थानं यान्ति, एवं व्रतं करिष्यन्ति, दिव्यजन्मनः। ततः ब्रह्मा उवाच—भगवन्, तत् व्रतं ब्रूहि, येन नरनार्यः सुखिनः भवन्ति, येन दुःखरोगभयान्युपद्रवाश्च नश्यन्ति। शङ्कर उवाच—श्रावणकृष्णद्वितीयायां दिनायां, मधुसूदनः लक्ष्मीया सह क्षीरसागरे नित्यं तिष्ठति, केशव। तस्यां दिने गोविन्दं पूजयित्वा, सर्वाभिलषितं प्राप्नोति, सप्तशतानां कल्पानां गवां भूमिसुवर्णदानफलं लभते। पूर्ववत् आवाहनाद्युपचारैः पूजनं कर्तव्यम्; एषा द्वितीयायां 'अशून्यशयन' नाम व्रतम्। तस्यां दिवसे विष्णुं मन्त्रैः सम्यक् पूजयेत्—"श्रीवत्सधारिणं, श्रीप्रियं, श्रीनाथं, श्रीधरं, अक्षरं" इति। "मम गृहम् अशून्यं स्यात्, धर्मार्थकामसम्पन्नं स्यात्; अग्नयः नश्यन्तु मा, परमात्मन्, देवता मा नश्यन्तु।" "मम पितरः विवाहविघ्नात् मा नश्यन्तु; यथा श्रीपतिः लक्ष्म्या न कदापि वियुक्तः, तथा ममापि स्यात्, हरे।" "एवमेव मम भार्यायाः सम्बन्धो न कदापि विच्छिद्येत; वरद, मम शय्या लक्ष्म्याव्यवहितेव सदा स्यात्।" "मम शय्यापि कदापि रिक्ता न भूयात्, मधुसूदन; देवेशाय गीतवाद्यनिनादः आयोज्यः।" शक्त्यभावे घण्टा सर्ववाद्यसंग्रहणात् उपयुक्ता; एवं गोविन्दं पूज्य, तैलरहितं भोजनं भक्षयेत्। रात्रौ लवणाल्कलरहितं भोजनं चतुर्वारं यावत्, ततः प्रभाते लक्ष्मीपतिना सह, विशेषशय्यां पात्रदीपोपस्करयुतां, पादुकाछत्रपङ्कजन्यायुक्तां, आसनयुक्तां ब्राह्मणाय दद्यात्। सा इच्छितोपस्करयुक्ता, श्वेतपुष्पवस्त्रच्छन्ना, निर्दोषविष्णुभक्तब्राह्मणाय, सपरिवाराय दातव्या। एवं कृत्वा, सर्वकामान् लभते, दुःखरोगादिभिः विमुक्तो भवति, पुण्यश्च सुलभ्यते।