शुचिस्वप्ने प्रबुद्धे तु तस्मिन्नेव प्रभाते, कुरुषु श्रेष्ठ, त्रयोदश गोव्रजाः सुवर्णशृङ्गैः शोभिताः दातव्याः। ताः सर्वाः दुग्धदायिन्यः, सद्गुणसम्पन्नाः, कांस्यदोहनपात्रयुताः, रजतपादाः, प्रतिगव्या वत्सयुक्ताः, चन्दनकर्पूरैः भूषिताः च सन्ति। ताः गोः विप्रेभ्यः सम्यक् प्रदाय, तान्नान्नपानभोज्यैः तुष्ट्वा, विविधैः छत्रैः सर्वान् ब्राह्मणान् संपूज्येत। भोजनानन्तरम्, लवणरहितं भोजनं कृत्वा, गृहस्थः स्वपुत्रदारैः सहितः, पादयात्रया अष्टपदान् यावत् विप्रान् अनुगच्छेत्। तत्र भगवतः केशवस्य, दुःखनाशिनः देवाधिपतेः, प्रीतिः स्यात् इति, गुरोः आज्ञया कुम्भशय्यादीनि अपि दातव्यानि। वस्त्राणि च सर्वेषां दातव्यानि, यदि शय्याः न बहवः स्युः, एकं सुव्यवस्थितं शय्याम् अपि दद्यात्। गृहस्थः सर्वोपस्करयुक्तां शय्याम् दद्यात्, भीम, इतिहासनां पुराणानां च पाठनं कृत्वा, तान् ब्राह्मणान् प्रेषयेत्। तस्मिन्नेव दिवसे, कुरुवृषभ, यः महद् ऐश्वर्यं इच्छेत्, स धर्मनिष्ठया, भीमसेन, निरसूयया, मया यथोक्तं व्रतं सम्यक् आचरितव्यम्। एतत् त्वया कृतं व्रतं, महाबाहो, तव नाम्ना प्रसिद्धं भविष्यति। भीमद्वादशी इयं पुण्या सर्वपापप्रणाशिनी, या प्राचीनकाले कल्याणिनी इति ख्याता आसीत्। त्वं हि आद्यः सृष्टिकर्ता, महावीर्य, श्रेष्ठेषु श्रेष्ठः; यस्य केवलं स्मरणेन स्तवेन वा, सर्वदेवेश्वरस्यापि पापानि विनश्यन्ति। तत्र स्वर्गाङ्गनासु सर्वकाम्या या पूर्वजन्मनि वैश्या आसीत्, सा एव उर्वशी, कुतूहलात्, स्वर्गलोके गवां पालिका जाताऽस्ति। सा च तदा वणिजः कुले जाता, पुनः पुलोमायाः कन्या, पुरूहुतस्य भार्यायाः सखी आसीत्, अद्य मे प्रिया सत्यभामा अभवत्। एवं पुण्यकर्म पूर्वं वेदवत्याः, द्विजात्मजायाः, जन्मकाले कृतमासीत्। तस्मिन्नेव शुभे दिने, सहस्रकिरणः सूर्यः स्नानं कृत्वा, सर्वग्रहपतिः तेजसा समृद्धः अभवत्। एष एव कर्मेन्द्रादिभिः महादेवैः, अनन्तैः सुरासुरगणैः कृतमस्ति, यस्य फलं लक्षजिह्वाभिः अपि वर्णयितुं न शक्यते। यः शृणोति, पठति, वदति, दोषरहितः श्रद्धया, अन्येषां हिताय पठति वा, स पद्मनाभस्य भक्तः सन्, इन्द्रतुल्यं मानं प्राप्नोति। प्राचीनकाले कल्याणिनी नाम द्वादशी माघशुक्लपक्षे पूजनीया आसीत्, या पाण्डुपुत्रेण कृताऽभूत्, भविष्यति च धर्मिष्ठैः, भीमपूर्वकैः। तत्पश्चात्, कामिन्याः आचारस्य तत्त्वं श्रोतुम् इच्छामि इति पृष्टे, तस्य प्रतिवचनं दीयते। तत्र त्रयोदशमासान् यावत् प्रस्थमात्रं तण्डुलदानं कार्यम्। त्रयोदशे मासे, बुद्धवती स्त्री ब्राह्मणाय शय्यां सर्वोपस्करयुक्तां, उत्तमपर्वतकुशिकां, शुभवस्त्रवेष्टितां दद्यात्। दीपेन, पादुकाभ्यां, छत्रेण, पादपीठेन, आसनेन, सहपत्नीसमेतया, सुवर्णमुद्राभिः, उत्तमवस्त्रैः, कङ्कणैः, धूपमाल्यानुलेपनैः, कामदेवं सह रमया, गुडघटोपरी स्थाप्य, सम्यक् सम्पूज्य दद्यात्। ताम् ताम्रपात्रे उपवेश्य, सुवर्णवस्त्रच्छन्नां, कांस्यपात्रयुक्तां, इक्षुदण्डेन सह, मन्त्रेण "कामकेशवयोः न भेदः" इति भावेन, दुग्धदायिनीं गामपि दद्यात्। एवं मम सर्वे अभिलाषाः सदा सिध्यन्तु इति वदेत्; ब्राह्मणः सुवर्णमूर्ति स्वीकरोतु। वेद मन्त्रं "कोदात्कामोदा" इति जपित्वा, प्रदक्षिणं कृत्वा, ब्राह्मणं ससम्मानं विसर्जयेत्। शय्यादीनि तस्य गृहे प्रेषयेत्। ततः परं, यः पुरुषः गृहं रमणाय आगच्छेत्, स अपि प्रत्येकं रविवासरे त्रयोदशमासान् यावत् पूजनीयः। तं यथाकामं तुष्ट्वा, तं स्वगृहं प्रेषयेत्; तस्य अनुमत्याः अन्यं पुरुषं गृहं गच्छेत्, यावत् स न आगतः। यदि स्वयमेव गर्भ, प्रसव, राजाज्ञा, दैवमानुषकृत्यं, ग्रहणं वा विघ्नमुत्पद्येत, तदा शक्यया शक्त्या पञ्चाशन्मुद्राः दद्यात्। एष धर्मः वेश्याभिः सर्वदा कर्तव्यः; शय्या कदापि न परित्याज्या, यथा त्वं न परित्यजसि। मम शय्या अपि कदापि रिक्ता न भवतु इति, मधुसूदन, सदा गीतवाद्यध्वनिं देवाधिपाय साधयेत्। एष सर्व आचारः पूर्वं पुरूहुतेन मया च दानवानां स्त्रीषु उक्तः, त्वयि अपि प्रवर्तते, सर्वपापनाशकः, अनन्तफलदः। एष दुष्करव्रतं सत्स्त्रीभिः यथावत् कर्तव्यम्; या सम्यक् कृत्वा श्रद्धया करोति, सा साध्वी माधवसमाजे प्रतिष्ठिता भवति। सा सर्वैः देवगणैः पूजिता, विष्णोः संनिकटे परमं स्थानं प्राप्नोति। ऋषिः एतत् व्रतं स्त्रीभ्यः, भूषणदानं च, कथयित्वा, सर्वाः स्वं लोकं यान्ति, एवं व्रतं कुर्वन्ति। अथ ब्रह्मा उवाच— भगवन्, तत्र किं व्रतं अस्ति येन नरनार्यौ दुःखरोगभयशोकवर्जितौ स्याताम्, तद् मे कथय। शङ्कर उवाच— श्रावणकृष्णद्वितीयायां दिवसे, मधुसूदनः लक्ष्मीसमेतः क्षीरसागरे सदा तिष्ठति, केशव। तस्मिन्नेव दिने गोविन्दस्य पूजनं कृत्वा, सर्वकामान् प्राप्नोति, सप्तशतानां कल्पानां गोभूमिसुवर्णदानस्य पुण्यं च लभते। एवं पावनं व्रतं, पुण्यकर्मणां वर्णितम्, यः श्रद्धया आचरति, स सर्वान् कामान् सिध्यति, पापैः विमुक्तः भवति, इन्द्रतुल्यं मानं प्राप्नोति, विष्णोः समीपं याति च।