स विष्णौ संलग्नचित्तः शिरसि जलधारां पातयेत्। द्वितीयायां देवपीठिकायां कमलं गर्भसहितं स्थापनीयम्। तस्य मध्ये परमपुरुषः हस्तमात्रे पीठे स्थाप्यः। तत्र त्रिवृत्परिखायुक्ते योनिमुखे च विप्राः यथाविधि यजुषा विष्णवे समर्पितैः मन्त्रैः यवाज्यतिलान् वह्नौ प्रक्षिपेयुः। वैष्णवमेव यज्ञं सम्यग् विधाय तदनन्तरं हविर्विन्यासः कार्यः। ततः सम्यक् मध्यभागे वह्नेः सततं घृतधारां क्षिपेत्। देवराजस्य मूर्तौ आप्यायनस्वरूपे क्षीरधारा प्रावर्त्येत, तथैव अर्धनिष्पावपरिमितं घृतं धारयेत्। यथाकामं क्षीराम्बुधारां रात्रौ अविच्छिन्नां धारयेत्। ततो महाशक्तियुक्तानि त्रयोदश कुम्भानि स्थापनीयानि। तानि विविधान्नसम्पन्नानि, श्वेतवस्त्रपरिच्छन्नानि, वेदिपृष्ठे उदुम्बरपात्रयुतानि, पञ्चरत्नोपेतानि च भवन्ति। तत्र वह्नौ चत्वारः बह्वृचाः उत्तराभिमुखाः हवनं कुर्वन्ति, चत्वारः यजुर्वेदपरायणाः रुद्रजपं कुर्वन्ति। तथा चत्वारः सामवेदविदः वैष्णवानि सामानि गायन्ति। एवं द्वादश ऋत्विजः वस्त्रगन्धानुलेपनैः सत्कार्याः। तान् अङ्गुलीयककङ्कणसुवर्णसूत्राभरणैः वस्त्रशय्याभ्यां च दद्यात्, दानसमये कदापि स्निग्धचित्तः स्यात्। शुभगीतवाद्यैः रात्रिः सम्प्रपातव्याः। आचार्याय द्विगुणं सर्वं दातव्यम्। ततः शुचौ प्राते उत्तिष्ठ्य, हे कुरुश्रेष्ठ, सुवर्णशृङ्गाभरणानि युक्ताः त्रयोदश धेनवः दातव्याः। ताः पयस्विन्यः सुस्वभावाः काञ्चनपात्रयुक्ताः, रजतपादाः, प्रतिगवां वत्सयुक्ताः, चन्दनलेपनाभिः भूषिताः। ताः दत्वा, तान् विप्रान् विविधान्नैः तर्पयित्वा, सर्वेभ्यः छत्रादीन् दद्यात्। भोजनानन्तरं, लवणरहितं भुक्त्वा, पुत्रपत्नीसमेतः अष्टपदव्रज्यया तान् अनुगच्छेत्। तत्र देवराजः केशवः दुःखनाशकः तुष्टः स्यात्। ततो गुरोः आज्ञया कुम्भशय्यानि च सर्वेषां वस्त्राणि च दातव्यानि। यदि शय्याः न सन्ति, किञ्चित् एकां सम्यगुपस्कृतां शय्यां दद्यात्। गृही गृहस्थः सर्वोपस्करयुक्तां शय्यां दद्यात्, हे भीम, इतिहासपुराणश्रवणं कृत्वा तान् विसर्जयेत्। तस्मिन् दिने, हे कुरुवृषभ, यः महत् श्रियम् इच्छति, स धर्मनिष्ठः, अनसूयकः, एष व्रतः सम्यक् आचरितव्यः। यं मया स्नेहगुप्तया उक्तं, स भीम नाम्ना प्रसिद्धो भविष्यति। एष भीमद्वादशी शुभा सर्वपापप्रणाशिनी, या प्राचीनकाले कल्याणिनीति ख्याता आसीत्। त्वं एव आदिकर्ता, महाबल, सर्वश्रेष्ठेषु श्रेष्ठः; यस्य नामस्मरणेन वा स्तुत्या सर्वपापानि हरन्ति। स्वर्गाङ्गनासु या सर्वाधिकाभिलषिता, या पूर्वजन्मनि वेश्या आसीत्, सा एव उर्वशी जिज्ञासया सुरलोकं गोपकन्याभूतया प्राप्तवती। सा तदा वैश्यकुले जात्वा, पुनः पुलोमात्मजायां, पुरूहूतपत्नीं च, तत्रापि सखी अभवत्; इयं च मम प्रिया सत्यभामा जात्वा। एष पुण्यकर्म पूर्वं वेदवत्याः द्विजकन्यायाः जन्मनि कृतम्। अस्यां शुभतिथौ सहस्रकिरणः सूर्यः कदाचित् स्नात्वा सर्वग्रहपतिः तेजस्वी अभवत्। एष एव कर्मेन्द्रादिभिः सुरैः, असंख्येयैः सुरासुरैः कृतम्; तस्य फलं कोट्याः जिह्वाः अपि वक्तुं न शक्नुवन्ति। यः शृणोति, पठति, वदति वा, भक्त्या, अन्यस्मै उपकाराय पठति, स पद्मनाभभक्तिम् लभते, इन्द्रतुल्यं मानं प्राप्नोति। पूर्वं कल्याणिनी नाम दिव्यतिथिः आसीत्, या शुक्लमाघद्वादशी पूज्या, पाण्डुपुत्रेण आचिता, अनागतेषु अन्यैः अपि भीमपूर्वकं आचरिष्यते। एवं तु वेश्यास्वाचारस्य तत्त्वं श्रोतुमिच्छामि। तत्र तु वेश्या त्रयोदशमासान् प्रतिदिनं प्रस्थमात्रं तण्डुलं दद्यात्। त्रयोदशे मासे समुपस्थिते, बुद्धिमती स्त्री विप्राय सर्वोपस्करयुक्तां शय्यां दद्यात्, उत्तमपार्श्वोपेतां, शुभच्छदनां च। दीपपादुकाछत्रपीठासनैः, स्वसहधर्मचारिण्या सहितया, सुवर्णाङ्गुलीयकवस्त्रकङ्कणधूपमाल्यगन्धानुलेपनैः, कामदेवं सह पत्न्या गुडघटोपरी स्थाप्य समर्पयेत्। ताम् ताम्रपात्रे स्थाप्य, सुवर्णवस्त्रच्छन्नां, उत्तमकांस्यपात्रयुक्तां, इक्षुदण्डेन सह, मन्त्रेण सदा कामकेशवयोः अभेददृष्ट्या दुग्धदोहिनीं गाम् अपि दद्यात्। एवं सर्वे कामाः सदा मम सिध्यन्तु, विप्र, इति वदित्वा, सुवर्णमूर्तिं विप्रः गृह्णीयात्। वेदमन्त्रं 'कोदात्कामोदा' इति जप्त्वा, प्रदक्षिणं कृत्वा, विनयेन श्रेष्ठं विप्रं विसृजेत्। शय्यासनादीनि तस्य गृहम् प्रेषयेत्। ततो यः कश्चन अन्यः पुरुषः तस्याः गृहं रमणाय आगच्छति, स चैकैकशः रविवासरे त्रयोदशमासान् सत्कार्यः। तं यथाकामं तर्पयित्वा, स्वगृहं प्रेषयेत्; तस्य अनुमत्याः अनागते अन्यं मनोहरं गृह्णीयात्। यदि स्वयमेव गर्भाधानप्रसवाधिकाराज्ञारूपविघ्नः, दैवान्तरमानुषकारणं वा, ग्रहणं वा, जायते, तर्हि शक्त्यनुसारं पञ्चाशत् मुद्राः दद्यात्, नष्टेऽपि क्लेशेऽपि। एष एव धर्मः विशेषतः युष्माकं सम्यक् उक्तः। एवं, धर्मनिष्ठेन विधिना, पूर्वोक्तविधिना, सर्वं कर्तव्यम्।