सर्वप्रथम, भक्तः वैकुण्ठं गच्छामीति वदन् श्रीवत्सचिह्नेन विराजितं वैकुण्ठस्य वक्षः सम्यक् पूजयति। शङ्ख, गदा, चक्रधारणं वरप्रदं श्रीनारायणं क्रमशः आवाहनानुसारं पूजयति—दमोदरस्य उदरं, पाञ्चजन्यस्य कटिं च पूजयति। श्रीपतिं जघनं, जीवधारिणं जानुं, श्यामं जङ्घे, सर्वाधारं पुनः पादे पूजयति। अथ पुनः भगवत्यै, शान्तये, लक्ष्म्यै, श्रीये, तुष्टये, पुष्टये, धृतये, पूर्तये च बारं बारं नमः करोति। ततः सुपर्णाय, शीघ्रपक्षाय, विषहराय गरुडाय यथाविधि पूजनं विधत्ते। एवं गोविन्दं, उमापतिं, विनायकं च सुगन्धैः, माल्यैः, धूपैः, विविधैः खाद्यैः सम्यक् पूजयित्वा। पश्चात् गौदुग्धेन पक्वं तण्डुलं वा घृतसंयुक्तं क्षीरपाकं भुक्त्वा, अन्यत्र गत्वा, विद्वान् उदुम्बरदण्डं वा खदिरदण्डं गृहीत्वा, पूर्वदिशं वा उत्तरदिशं मुखं कृत्वा, मुखप्रक्षालनानन्तरं दन्तधावनं कुर्यात्। सायं सूर्यास्ते सन्ध्योपासनं कृत्वा, 'नारायणाय नमः। त्वां शरणं गतोऽस्मि' इति वदेत्। एकादश्यां उपवास्य केशवं पूजयित्वा, निशां जागरणं कुर्यात्, भूमौ वा साधारणशय्यायां शयनं विधत्ते। द्वादश्यां विशिष्टैः ब्राह्मणैः समं विश्वाग्नौ घृतार्पणं कृत्वा, पुण्डरीकाक्षस्य पूजनसहितं क्षीरान्नं भुञ्जीत। 'यथाशक्ति अहं कर्तुमिच्छामि; मम विघ्नं न भवतु' इति उक्त्वा, भूमौ शयनं कृत्वा, पुनः पुराणकथाः शृणुयात्। एवं श्रुत्वा, प्रभाते, नरश्रेष्ठ, नदीं गच्छेत्, पूर्ववत् हर्षेण स्नानं कुर्यात्, पाखण्डिनां संगं वर्जयेत्। सन्ध्योपासनं पितृयज्ञं च सम्यक् कृत्वा, शेषशयिनं हृषीकेशं नमेत्। ततः भक्त्या गृहस्य पुरतः चतुर्व्यामं मण्डपं निर्माय, शुभं वेदीं स्थापयेत्, शत्रुसूदन। तत्र चतुर्व्यामं द्वारं स्थापयेत्, मध्ये माषपूर्णं घटं स्थापयेत्। तस्य अधः कृष्णमृगचर्मणि जलपूर्णं छिद्रं स्थापयित्वा, तस्मात् जलधारा रात्रिं सर्वं शिरसि पततु। वेदविदः वदन्ति—यावत् अधिका जलधारा, तावत् अधिकं फलम्; तस्माद् भक्तः ब्राह्मणः सम्यक् व्यवस्थां कुर्यात्। दक्षिणे अर्धचन्द्राकृतिं, पश्चिमे वृत्तं, उत्तरदिशि अश्वत्थपत्राकृतिं कुर्यात्। मध्ये वैष्णवब्राह्मणः पद्माकृतिं स्थापयेत्; पूर्वदिशि वेदीं न कुर्यात्, न च दक्षिणदिशि। विष्णुनिष्ठः शिरसि जलधारां पततु; देवस्य द्वितीयायां वेद्यां पद्मं गर्भं सहितं स्थापयेत्। तस्य मध्ये परमपुरुषं स्थापयेत्, वेदीं हस्तपरिमाणां कृत्वा, तत्र त्रिवलयां योनिमुखां च स्थापयित्वा, ब्राह्मणाः विष्णुस्तोत्रैः यव, तिलं, घृतं च अग्नौ समर्पयन्ति। सम्यक् वैष्णवहवनं कृत्वा, तदनन्तरं समर्पणं कुर्यात्; यत्नेन मध्यभागे अग्निकुण्डे निरन्तरं घृतधारां प्रवाहयेत्। देवेश्वरस्य प्रतिमायां जलमूल्यरूपे दूधधारा प्रवाहयेत्, अर्धनिष्पावपरिमितां घृतधारां च प्रवाहयेत्। इच्छानुसारं, अखण्डितं क्षीरजलबन्धं रात्रिं सर्वं स्थापयेत्; तदनन्तरं, महाशक्तियुक्तानि त्रयोदश घटानि स्थापयेत्। विविधैः खाद्यैः युक्तानि, शुभ्रवस्त्रैः भूषितानि, उदुम्बरपात्रैः उपस्थापितानि, पंचरत्नैः सहितानि। तत्र बह्वृचब्राह्मणैः चतुर्भिः उत्तरमुखैः हवनं कर्तव्यम्, यजुर्वेद devoted ब्राह्मणैः चतुर्भिः रुद्रजपं च। तथा वैष्णवसाम्ना चतुर्भिः सामवेदविद्भिः पाठः; एवं द्वादश ब्राह्मणान् वस्त्रैः, माल्यैः, उन्नतानुलेपनैः पूजयेत्। अङ्गुलीयकैः, कङ्कणैः, सुवर्णसूत्रैः भूषणैः, वस्त्रैः, शय्यैः च पूजनं कुर्यात्, कदापि कृपणता न भवेत्। रात्रिं शुभगीतैः, वाद्यैः च यापयेत्; आचार्याय द्विगुणं सर्वं दद्यात्। शुद्धप्रभाते, उत्तिष्ठ्य, कुरुवर, त्रयोदश गोः सुवर्णशृङ्गयुक्ताः दद्यात्। ताः दुग्धदा, सुस्वभावा, कांस्यदोहनपात्रयुक्ताः, रजतपादाः, प्रत्येकं वत्सयुक्ताः, चन्दनलेपनैः भूषिताः। ताः ब्राह्मणेभ्यः दत्वा, तान् खाद्यैः, मधुरैः तृप्त्वा, सर्वेभ्यः विविधच्छत्राणि दद्यात्। भुक्त्वा, लवणरहितं भोजनं कृत्वा, पुत्रैः पत्निभिः सह, पादैः अष्टपदं अनुगच्छेत्। 'देवेश्वरः केशवः दुःखहरः अत्र तुष्टः भवतु' इति वदन्, गुरोः आज्ञया, घटानि, शय्याः च वस्त्राणि सर्वेभ्यः दद्यात्; यदि शय्याः न बहवः, तदा एकां सुव्यवस्थितां शय्यां दद्यात्। गृहस्थः सर्वसंपन्नां शय्यां दद्यात्, भीम, इतिहासपुराणपाठानन्तरं तान् प्रेषयेत्। तस्मिन्नेव दिवसे, कुरुवृष, यः महान् श्रीमन् भवितुमिच्छति, स धर्मं आश्रित्य, भीमसेन, अनसूयया, एषं व्रतं सम्यक् आचरितव्यं, यथा मया स्नेहात् गोप्यं ते उक्तम्; एतत् यत् त्वया कृतं, वीर, तव नाम्ना प्रसिद्धं भविष्यति। एषा भीमद्वादशी शुभा सर्वपापापहा; सा पूर्वं कल्याणिनीति प्राचीनकल्पेषु अभिहिता।