भवान् धर्मस्य यदा पृच्छां करिष्यति, तदा स धर्मस्य भेदान् विवेच्य वक्ता भविष्यति; तस्मिन् काले, हे ब्रह्मन्, भीमसेन एव पृच्छकः कर्ता च भविष्यति। पाण्डुपुत्रो महाबलः स धर्मस्य प्रवर्त्ता भविष्यति, यस्य उदरे तिव्रः वृको नाम वह्निः हविर्यश्च वसति। स धर्मनिष्ठः पुरुषः भीमसेनं, अन्नप्रियं, दशसहस्रगजबलसम्पन्नं, महाबलिनं च, सम्यक् संवादं करिष्यति। एष व्रतः सम्यगाचरणे अन्यतः श्रेष्ठः, यतो हि धर्मनिष्ठा अपि ये तपसः तिव्रतां न सहन्ते, तेषां मध्ये अयं व्रतः सर्वव्रतेभ्यः श्रेष्ठतमः। वासुदेवः, यः विश्वात्मा जगद्गुरुश्च, एषं व्रतं सम्यग्व्याख्यास्यति, यः सर्वयज्ञफलदः सर्वपापहरश्च। स सर्वपापं हरति, सर्वैर्देवैः पूज्यते, शुद्धानां शुद्धतमः, शुभानां शुभतमः, प्राचीनानां व्रतानां प्राचीनतमः च। वासुदेवः उवाच— हे भारत, यदि त्वं अष्टम्यां, चतुर्दश्यां, द्वादश्यां वा, अन्यासु वा शुभासु तिथिषु उपवासं कर्तुं न शक्नोषि, तर्हि, हे भीम, अयं परमः पापहरः एकादशीव्रतः विधिवत् आचर्य, विष्णोः परमं पदं प्राप्स्यसि। माघस्य शुक्लदशम्यां प्राप्तायां, घृताभिषिक्तः तिलैः स्नात्वा, तद्वद् विष्णुं सम्पूज्य, “नारायणाय नमः” इति वदेत्; कृष्णस्य पादौ पूजयित्वा, शिरसा नमेत्, “त्वं कृष्ण आत्मा” इति वदेत्। “वैकुण्ठाय” इति वदन्, श्रीवत्सलाञ्छनं वैकुण्ठवक्षः सम्पूजयेत्; शङ्खचक्रगदाधरं वरदं च। एवं, नारायणं सम्पूर्णं विधिना पूजयेत्— दामोदराय उदरं, पाञ्चजन्याय कटिं। श्रीपतये ऊरू, भूधराय जानुनी, श्यामाय जङ्घे, पुनः सर्वाधाराय पादौ सम्यक् पूजयेत्। देव्यै, शान्त्यै, लक्ष्म्यै, श्रीये, तुष्ट्यै, पुष्ट्यै, धृतये, तृप्तये— पुनः पुनः नमः कुर्वन्, तदनन्तरं, पक्षिराजाय, सुवेगाय, विषहर्त्रे गरुडाय विधिवत् पूजां कुर्यात्। एवं गोविन्दं, उमापतिं, विनायकं च गन्धमाल्यधूपनैवेद्यादिभिः पूजयित्वा, गोदुग्धपाकं शाल्यन्नं वा सर्पिसंयुक्तं पायसं भुक्त्वा, ततोऽन्यत्र गत्वा, वटदण्डं वा खदिरदण्डं गृहित्वा, प्राचीं वा उत्तरां वा दिशं प्रेक्ष्य, मुखं प्रक्षाल्य, दन्तधावनं कुर्यात्। सन्ध्याकाले सायं सन्ध्यां सम्पाद्य, “नारायणाय नमः, त्वामेव शरणं गतोऽस्मि” इति वदेत्। एकादश्यां उपोष्य, केशवं सम्पूज्य, भूमौ वा स्वल्पशय्यायां वा स्थित्वा, रात्रिं जागरणं कुर्यात्। द्वादश्यां दिवसे, श्रेष्ठैः ब्राह्मणैः सह, समिद्भिः सह हव्यं घृतं वैश्वदेवे हुत्वा, पुण्डरीकाक्षस्य पूजनपूर्वकं क्षीरपाकं भुञ्जीत। “यथाशक्ति करिष्यामि, मेऽविघ्नमस्तु” इति सङ्कल्प्य, भूमौ शयनं कृत्वा, पुनः पुराणकथाश्रवणं कुर्यात्। प्रभाते, हे नराधिप, एतद् श्रुत्वा, हर्षेण नदीं गत्वा, पूर्ववत् स्नानं कुर्यात्, पाखण्डिनः परिहरेत्। ततः सन्ध्योपासनां विधिवत् कृत्वा, पितृयज्ञं च, शेषशायी हृषीकेशं प्रणम्य, भक्त्या गृहद्वारे चतुर्व्यां चतुरङ्गुलमण्डपं निर्माय, शुभवेदिकां स्थापयेत्। तत्र चतुरङ्गुलद्वारं स्थापयेत्, मध्ये तिलपूर्णं घटं निधायेत्। तदधः कृष्णाजिनोपरी जलपूर्णं छिद्रयुक्तं कृत्वा, तस्मात् रात्रौ सर्वदा शिरसि वारिधारां पातयेत्। यावतीर् धाराः, तावत् फलं अधिकं, इति वेदविदः वदन्ति; तस्मात्, हे कुरुश्रेष्ठ, भक्तः ब्राह्मणः तद् यथावत् स्थापयेत्। दक्षिणे अर्धचन्द्राकृतिं कुर्यात्, पश्चिमे वर्तुलम्, उत्तरदिशि पिप्पलपत्राकृतिं च। मध्ये वैष्णवब्राह्मणः कमलं कुर्यात्; पूर्वदिशि वेदिकां न निर्मायेत्, न च दक्षिणदिशि। विष्णुनिष्ठः, शिरसि वारिधारां पातयन्, द्वितीयायां वेदिकायां देवाय, गर्भयुक्तं कमलं कुर्यात्। तस्य मध्ये, परमपुरुषं स्थापयेत्, हस्तमात्रमायतां वेदिकां कृत्वा, तत्र त्रिवृत्परिसरां योनिमुखां च वेदिकां स्थापयित्वा, ब्राह्मणाः विष्णवे मन्त्रेण यवसर्षपघृतैः हवनं कुर्वन्तु। वैष्णवमहायज्ञं सम्यग् कृत्वा, ततो हविः व्यवस्थाप्य, मध्यभागे निरन्तरं घृतधारां सम्यक् पातयेत्। देवाधिदेवस्य प्रतिमायाः जलमयस्य च निरन्तरं क्षीरधारां पातयेत्, अर्धनिष्पावमात्रां घृतधारां च। इच्छया, रात्रौ अविच्छिन्नं क्षीरजलधारां स्थापयेत्; ततो द्वादश महाशक्तियुक्तान् घटान् स्थापयेत्। विविधैः भोज्यैः, श्वेतवस्त्रैः भूषितान्, उपरि उदुम्बरपात्रस्थापनैः, पञ्चरत्नैः सह। तत्र चतुर्भिः बह्वृचैः उत्तराभिमुखैः अग्नौ हवनं कुर्यात्, चतुर्भिः यजुर्वेदिनः रुद्रजपं कुर्वन्तु। चतुर्भिः सामवेदविद्भिः वैष्णवसामानि गायेत्; एवं, हे ब्राह्मण, द्वादश ऋत्विजः वस्त्रगन्धानुलेपनैः पूजनीयाः। मुद्राभरणैः, कङ्कणैः, सुवर्णसूत्रैः, वस्त्रशय्यादिभिः च, अमत्सरः सम्पूजयेत्। एवं शुभगीतवाद्यैः सह रात्रिं यापयेत्; आचार्याय तु सर्वं द्विगुणं दद्यात्। एवं धर्मनिष्ठः पुरुषः, विधिना एतत् व्रतं सम्पूज्य, सर्वपापैः विमुक्तः, विष्णोः परमं पदं प्राप्नोति।