अमृतानां प्रभो, किमर्थं स्वल्पतपसा नराणां सदैव आरोग्यं, सम्पदः, अनन्ता च मोक्षलाभः सुलभः स्यात्, भगवन्? महादेव, किं तद्विज्ञानं, हे अधोक्षज, यदनुग्रहेण स्वल्पतपसापि महाफलप्राप्तिरिहोच्यते? इति ब्रह्मणा—लोककर्त्रा—पृष्टः, विश्वात्मा उमापतिः मनःप्रह्लादकं वचनमुवाच। ईश्वरः उवाच— रथन्तरकल्पात्, यदा विंशतितमे कल्पे पुनरागते, तदा वराहकल्पः प्रवर्तिष्यते; तस्मिन्न् शुभे मन्वन्तरे— यदा सप्तमं मन्वन्तरं वैवस्वताख्यं आगच्छति, सप्त लोकान् धारयन्, द्वापरयुगे सप्तविंशतितमे— तदा तस्मिन्काले महातेजाः वासुदेवः जनार्दनः, पृथिवीभारनाशनार्थं, विष्णुः त्रिधा अवतारी भविष्यति। तत्र द्वैपायनः ऋषिः, रोहिणीसुतः, केशवः—कंसारिः, केशीविनाशनः, केशवः, शोकनाशनः—द्वारवत्यां पुरीं, या पूर्वं कुशस्थली नाम्ना, दिव्यतेजसा युक्तां, शार्ङ्गधन्वनः निवासमिव, अधुनैव वसति। तस्याज्ञया, हे ब्रह्मन्, त्वष्टा तं लोकनाथाय निर्माति; तत्र कदाचित् स महातेजाः सभायां स्थितः भविष्यति। स्वपत्नीभिः, विदुषां वृष्णीनां, बहुदानवतां, कुरूणां, देवानां, गन्धर्वाणां च परिवृतः, कैटभारिः तत्र स्थितः स्यात्। तत्र प्राचीनकथाः धर्मसम्बद्धाश्च वार्ताः श्रूयमाणासु, भीमसेनः पराक्रमसम्पन्नः प्रश्नान् करिष्यति। तदा त्वं धर्मसम्बन्धे पृच्छसि चेत्, स धर्मभेदं विवेच्य वक्ष्यति; तस्मिन् काले, हे ब्रह्मन्, भीमसेनः प्रश्नकर्ता च कर्ता च भविष्यति। स पाण्डुपुत्रो बलवान् अस्य धर्मस्य प्रवर्त्ता भविष्यति, यस्य उदरे घोरः वह्निः वृको नाम हविर्भुजः वसति। स धर्मनिष्ठः भीमसेनं सह संवादं करिष्यति, यो भोजनप्रियः, दशसहस्रगजबलसम्पन्नः, महाबलः च। यः धर्मनिष्ठः, स भीमसेनं प्रति संवादं करिष्यति। येषां धर्मिणां तीव्रतपःसहिष्णुत्वं नास्ति, तेषां अपि एष व्रतः सर्वव्रताधिकः श्रेष्ठत्वात्। वासुदेवः, विश्वात्मा, लोकगुरुः, तं व्रतं व्याख्यास्यति—यः सर्वयज्ञफलदः, सर्वपापनाशनः। स सर्वदोषनाशकः, सर्वैर्देवैः पूजितः, पवित्राणां पवित्रतमः, मंगलानां मंगलतमः, व्रतानां प्राचीनतमः च। वासुदेवः उवाच— हे भारत, यदि त्वं अष्टमीचतुर्दशीद्वादश्यादिषु शुभदिवसेषु उपोषितुं न शक्नोषि, तर्हि, भीम, एष सर्वोत्तमः पापनाशकः एकादशीव्रतः विधिवत् आचर्य, विष्णोः परमं पदं प्राप्नुहि। यदा माघमासस्य शुक्लदशमी आगच्छति, तदा घृताभ्यक्तः तिलैः स्नानं कुर्यात्। तथैव विष्णुं सम्पूज्य, “नमोनारायणाय” इति वदेत्, कृष्णपादौ पूज्य, शिरसा प्रणम्य, “त्वं कृष्ण आत्मा” इति वदेत्। “वैकुण्ठाय” इति वदन्, वैकुण्ठस्य वक्षः श्रीवत्सलाञ्छितं पूजयेत्; शङ्खचक्रगदाधरं, वरदं च। एवं नारायणं सम्पूर्णं विधिवत् आवाह्य पूजयेत्; दामोदराय उदरं, पाञ्चजन्याय कटिं पूजयेत्। श्रीपतये ऊरू, प्रजाभृतां जानुनी, श्यामाय जङ्घे, पुनः सर्वाधाराय पादौ पूजयेत्। देवीशान्तिलक्ष्मीसमृद्धितुष्टिपुष्टिधृतिसिद्धिभ्यः पुनः पुनः नमः। पक्षिराजाय सुपर्णाय विषहरीणां पतये—एवं गरुडं यथाविधि पूजयेत्। एवं गोविन्दं, उमापतिं, विनायकं च गन्धैः, पुष्पैः, धूपैः, विविधैः नैवेद्यैः सम्पूज्य। गवां क्षीरपाकं वा क्षीरपायसं घृतयुतं भुक्त्वा, ततः अन्यत्र गत्वा— पिप्पलीदण्डं वा खदिरदण्डं गृहित्वा, प्राचीं वा उत्तरां दिशं प्रेक्ष्य, प्रक्षालितमुखः दन्तधावनं कुर्यात्। सायं सन्ध्यां सम्पाद्य, “नमो नारायणाय, त्वां शरणमहं गतः” इति वदेत्। एकादश्यां उपोष्य केशवं पूज्य, निशां सर्वां जागरणं कुर्यात्, भूमौ वा शय्यायां वा शयीत। द्वादश्यां दिवसे घृतं वैश्वानराग्नौ विप्रैः सह होमं कृत्वा, क्षीरपाकं भक्षयेत्, पुण्डरीकाक्षस्य पूजनं च कुर्यात्। “यथाशक्ति करिष्यामि, मम निर्विघ्नं भवतु” इति उक्त्वा, भूमौ शयानः, पुनः प्राचीनकथाः शृणुयात्। एतत् श्रुत्वा, प्रभाते, हे नराधिप, नदीं गत्वा, हृष्टः पूर्ववत् स्नानं कुर्यात्, पाखण्डिनः वर्जयेत्। सन्ध्यां सम्यक् कृत्वा, पितृयज्ञं च, शेषशायिनं हृषीकेशं प्रणम्य— भक्त्या गृहस्य पुरतः मण्डपं चतुर्व्यामं निर्माय, शुभवेदीं च कारयेत्, हे रिपुसूदन। तत्र चतुर्व्यामं तोरणं स्थापयेत्, मध्ये च माषपूर्णं घटं स्थापयेत्। छिद्रद्वारा, जलपूर्णं, अधस्तात् कृष्णाजिनं स्थाप्य, तस्मात् धारां रात्रौ शिरसि पतयेत्। यावतीः धाराः, तावत् अधिकं फलं वेदविदः विदुः; अतः, हे कुरुश्रेष्ठ, भक्तिमान् विप्रः तद्विधिं स्थापयेत्। दक्षिणे अर्धचन्द्राकारं, पश्चिमे वर्तुलं, उत्तरस्यां पीपलपत्राकारं कुर्यात्। मध्ये वैष्णवविप्रेण पद्माकारं निर्माप्य, पूर्वे वेदीं न स्थापयेत्, न च दक्षिणे। एवं श्रीभगवत्कथया, विधिवत्, धर्मस्य व्रतस्य च परमं माहात्म्यं, पुण्यस्य चोपदेशं, ईश्वरः ब्रह्माणं प्रतिपादयामास।