मण्डाराधिपतये नमः, मण्डारनिवासिने च नमः। हे सूर्यदेव, अस्मान् संसारसागरात् उद्धर। यः कश्चित् एषां विधिना मण्डारसप्तमीं करोति, स मृत्युमान् पापात् विमुक्तः सुखी च स्वर्गे चिरकालं रमते। एषा दीपिका यः गृह्णाति, सा पापराशेः घोरतमं तमः नाशयति; स जीवन् संसाररात्रौ न पतति। यः मण्डारसप्तमीं पठति वा शृणोति, स कामानां फलं ददतीं पापात् विमुच्यते। अधुना शुभां सप्तमीमपि वर्णयामि, या चरेत् तु नरः स रोगराशेः शोकसमूहाच्च विमुक्तः स्यात्। पवित्रेऽश्वयुजमासे स्नात्वा शुचिना जप्यं कृत्वा, ब्राह्मणान् जपयित्वा, शुभसप्तमीं आरभेत। स भक्त्या गवां रक्तां गन्धमाल्यैश्च लेपैश्च पूजयेत्, उच्चरन्—"सूर्यसम्भवायै सर्वलोकालयायै नमः।" "शुभे पुण्ये, आत्मशुद्धये त्वां पूजयामि" इति च। ततः तिलप्रमाणं ताम्रपात्रे स्थापयेत्; सुवर्णवृषभं वस्त्रैर्माल्यैर्गुडेन च भूषयित्वा, उपधानं विश्रान्तिपात्रं आसनं च दद्यात्। फलभक्ष्यादिभिः, घृतशर्करान्नसंयुक्तैः द्विकाले 'आर्यमा प्रीयताम्' इति समर्पयेत्; ततो ब्राह्मणान् प्रातःकाले सम्पूजयेत्। एवं मासे मासे वस्त्रं सुवर्णवृषभं सुवर्णजां च गाम् दद्याद्। संवत्सरान्ते इक्षुदण्डयुक्तं शय्यां गुडेन च, ताम्रपात्रे तिलप्रस्थं सुवर्णवृषभं च दद्यात्। एतानि सर्वाणि वेदवित्तमेव दद्यात्—"विश्वात्मा प्रीयताम्" इति च। एवं पण्डितः शुभसप्तमीं सम्यक् आचरेत्। तस्य सर्वजन्मसु शुद्धलक्ष्मीः कीर्तिश्च जायते; स्वर्गे गन्धर्वाप्सरसां सङ्घैः सत्क्रियते। स भूतसंहारपर्यन्तं गणपतिरिव वसति; कल्पारम्भे सप्तद्वीपाधिपतित्वं प्राप्नोति। एषा शुभा सप्तमी सहस्रगर्भपातदोषशतानि ब्रह्महत्यानि च नाशयति। यः पठति, शृणोति, दानकाले दृश्यति वा, स सर्वपापैः विमुक्तः विद्याधराधिपत्यं लभते। सप्तवर्षाणि सप्तधा सप्तमीं यः आचरति, स सप्तलोकाधिपतित्वानन्तरं मुरारिपरमं पदं प्राप्नोति। अथ भीष्मः उवाच—"ब्रह्मणां श्रेष्ठ, एतानि वैष्णवधर्माणि ये रुद्रेणोक्तानि, तानि कथय; तेषां स्वरूपं फलं च।" पुलस्त्यः उवाच—"पुरा रथन्तरकल्पे स्वयमेव ब्रह्मा महादेवं पिनाकिनं मण्डारे पप्रच्छ।" "अमराधिप, कथं मन्दतपसामपि पुरुषाणां स्वास्थ्यं सौभाग्यं नित्यमुक्तिश्च सुलभा स्यात्? महादेव, किमेतज्ज्ञानं येन तव प्रसादेन मन्दतपसामपि महान् फलप्रसवः स्यात्?" इत्येवं जगत्कर्त्रा ब्रह्मणा पृष्टः उमापतिः विश्वात्मा मनःप्रह्लादकराणि वाक्यान्युवाच। ईश्वर उवाच—"रथन्तरकल्पात् विंशतितमे काले पुनः वराहकल्पो भविष्यति; तत्र शुभे मन्वन्तरे सप्तमे वैवस्वते मन्वन्तरे सप्तलोकधारिणि, द्वापरयुगे सप्तविंशतितमे—तदा भूमिभारनाशाय त्रिधा वसुदेवो जनार्दनः विष्णुर्भविष्यति। तत्र व्यासः रोहिणीसुतः केशवश्च—कंसनाशनः केशिहन्ता क्लेशकृद्—द्वारवत्यां दिव्यतेजसा युक्तायां कुशस्थलीनाम्न्यां शार्ङ्गधन्वनिवासे वर्तमानः सन्, तत्र तस्याज्ञया त्वष्टा तां दिव्यां पुरीं निर्मास्यति। तत्र कदाचित् स भगवान् दिव्यसभायां समुपविष्टः स्यात्। तत्र तासां पत्नीनां, पण्डितवृष्णीनां, दानशीलानां, कुरूणां, देवानां, गन्धर्वाणां च परिवृतः कैटभारिपुः स्थितः स्यात्। धर्मकथाः पुराणकथाश्च यदा प्रवर्तन्ते, तदा भीमसेनः प्रश्नान् करिष्यति। धर्मे पृच्छति चेद्, स धर्मस्य भेदान् विवेच्य वक्ता स्यात्; तदा भीमसेनः प्रश्नकर्ता कर्मकर्ता च भविष्यति। पाण्डुपुत्रः बलवान् अयं धर्मारम्भकः स्यात्, यस्य जठरे विकरालो वह्निः वृको नाम हविःप्रभो वर्तते। धर्मनिष्ठः स भीमसेनः, भोजनप्रियः दशसहस्रगजबलसम्पन्नः महाबलः च सन्, तेन सह संवादं करिष्यति। अल्पतपसामपि धर्मे स्थातुं अशक्तानां, एष व्रतोऽन्येभ्यः श्रेष्ठः। वासुदेवः विश्वात्मा लोकाचार्यः तं व्रतं व्याख्यास्यति—यः सर्वयज्ञफलदः सर्वपापनाशनः। स सर्वदुष्कृतनाशनः सर्वैर्देवैः पूजितः, विशुद्धानां विशुद्धतमः, शुभानां शुभतरः, व्रतानां ज्येष्ठतमः।" वासुदेव उवाच—"भरत, यदि त्वं अष्टम्यां, चतुर्दश्यां, द्वादश्यां, अन्यासु शुभतिथिषु उपवासं कर्तुं न शक्नोषि, तर्हि, भीम, एतां श्रेष्ठां पापनाशिनीं तिथिं विधिवदाचर, विष्णोः परं पदं प्राप्स्यसि।" "माघस्य शुक्लदशम्यां समुपस्थितायां घृताभिषेकं तिलस्नानं च कुर्यात्। ततः विष्णुं 'नारायणाय नमः' इति पूजयेत्; कृष्णपादयोः पूजां कृत्वा, 'त्वं कृष्ण आत्मा' इति शिरसा प्रणमेत्।" एवं पावनकथायाः सम्यगनुक्रमेण श्रवणात् पठनात् वा, श्रद्धया च यथोक्तविधिना सप्तमीव्रतस्याचरणात्, साधकः सर्वपापैः विमुक्तः, ऐश्वर्यं कीर्तिं च लभते, स्वर्गे चिरकालं रमते, सप्तलोकाधिपतित्वं च प्राप्नोति, अन्ते च मुरारिपरमं पदं गच्छति।