शृणु, राजेन्द्र, शुभा या सप्तमी सर्वदोषशमनी सदा भवति। यः कश्चित् एतां सप्तमीं फलप्रदां यथाविधि उपोष्यति, स नित्यफललाभी भवति। यः तु एतस्याः श्रवणं वा पाठनं करोति, स पापैः विमुक्तः स्यात्। तां च विशोकसप्तमीं ते कथयामि, येन व्रतेन कश्चन नरः कदापि दुःखं नानुभवति। माघमासस्य शुक्लपक्षे पञ्चम्यां दिवसे, तिलस्नानेन शुद्धः कृत्वा, दन्तधावनानन्तरं पायसेन भोजनं कृत्वा, उपवासव्रतम् आस्थाय, ब्रह्मचर्येण निशि शयितव्यं। प्रभाते समुत्थाय, स्नानजपपूर्वकं शुचिः सन्, सुवर्णकमलं निर्माय, आदित्यं सम्यक् पूजयेत्। रक्तकणेरैः, रक्तवस्त्रयुग्मेन च, आदित्यं समर्चयेत्—यथा स एव आदित्यः जगत् सर्वदा विशोकं करोति, एवं ममापि दुःखनाशो भवतु, सर्वजन्मसु तव भक्तिरेव स्यात् इति प्रार्थयेत्। षष्ठ्यां दिने ब्राह्मणान् भक्त्या पूजयेत्। स्वयम् गोमूत्रं प्राश्य, प्रातःकृत्यानि कृत्वा, यत्नेन ब्राह्मणान् पूजयित्वा, गुडपूर्णं पात्रं दद्यात्। शुभवस्त्रयुग्मं कमलं च ब्राह्मणाय समर्पयेत्। षष्ठ्यां दिने तैललवणरहितं भोजनं कृत्वा, सप्तम्यां मौनव्रतम् आचरितव्यम्। ततः श्रियं इच्छन् पुराणश्रवणं कुर्याद्; एषः विधिः उभयपक्षयोः करणीयः। माघशुक्लसप्तमी पर्यन्तं एषः क्रमः पालनीयः। व्रतसमाप्तौ सुवर्णकमलयुक्तं घटं दानं कुर्यात्। शय्यां ससंपर्कार्हां पाण्डुरवर्णां क्षीरदायिनीं च गावं दद्यात्। यः वित्ते स्निग्धः सन् एतद् अर्चनं कुर्वन् विशोकसप्तमीं यथाविधि उपोष्यति, स परां गतिं प्राप्नोति। कोटिशः जन्मान्तराणि दुःखं न पश्यति, रोगशोकविनिर्मुक्तः स्यात्, यं यं कामं कामयते, तं तं समृद्ध्या प्राप्नोति। यदि तु निःस्पृहः सन्नेतत् व्रतं कुर्वन् परब्रह्माप्नोति। यः विशोकाख्यां सप्तमीं पठति वा शृणोति, स अपि इन्द्रलोकं प्राप्त्वा दुःखेन न जायते। अधुना फलकसप्तम्याख्यां व्रतं वक्ष्यामि, येन पापमुक्तः स्वर्गं प्राप्नोति। मार्गशीर्षमासे पञ्चम्यां दिने दृढव्रतः सन् षष्ठ्यां उपोष्य, सुवर्णकमलं निर्माय, तद् गुडेन सह कुटुम्बिनं ब्राह्मणं दद्यात्। सुवर्णफलमपि निर्माय, धर्मज्ञः प्रातः सायं च दद्यात्, 'आदित्यः मयि तुष्टो भवतु' इति संकल्प्य। ब्राह्मणान् शक्त्या पूजयित्वा, सप्तम्यां क्षीराहारं कुर्यात्। ततः कृष्णसप्तम्यां यथाक्रमेण उपोष्य, सुवर्णफलं सुवर्णकमलयुक्तं दद्यात्। गुडपात्रं माल्यवस्त्रयुतं च समर्पयेत्। एवं संवत्सरमेकं द्वे सप्तम्यौ पालनीयौ। उपोष्य, क्रमशः दद्यात्, सूर्यस्य नामानि पठेत्—'भानुः अर्कः रविः ब्रह्मा सूर्यः शुक्रः हरिः शिवः, श्रीमान् विभावसुः त्वष्टा वरुणः'—एवं प्रतिमासं सप्तम्यां नामानि पठेत्। व्रतावसाने प्रतिपक्षे दानं कुर्यात्; ब्राह्मणयुग्मं वस्त्राभरणैः सम्मानयेत्। गुडपूर्णं घटं सुवर्णकमलफलयुतं दद्यात्—यथा भक्तानां कामाः कदापि न विफलाः स्युः। 'मम जन्मजन्मान्तरे अनन्तं फलं भवतु' इति संकल्प्य, यः सप्तम्याः फलदानं करोति, स सप्तविंशतिपर्यन्तं स्वजनान् उद्धरति। यः शृणोति वा पठति, स अपि शुभं प्राप्नोति। सर्वपापैः विमुक्तः सूर्यलोके पूज्यते। यानि किञ्चित् पापं कृतं सुरापानादि, तत् सर्वं सप्तम्याफलदानकर्ता नाशयति। अधुना गुडसप्तम्याख्यं व्रतं वक्ष्यामि, यत् अपि पापनाशकं जीवनं चिरं, आरोग्यं, संपदं च ददाति। माधवमासस्य शुक्लपक्षे सप्तम्यां व्रतम् आचर्य, प्रातः स्नानं कृत्वा, शुक्लतिलैः माल्यैः च शुचिः सन्, कुम्कुमेन भूमौ कमलमण्डलं कर्णिकायुक्तं अंकयेत्। तत्र गन्धपुष्पैः 'सावित्रे नमः' इति मन्त्रेण पूजयित्वा, जलेन सह गुडपात्रं स्थापयेत्। श्वेतवस्त्रैः श्वेतमाल्यैः चन्दनैः सुवर्णपुष्पैः च समलङ्कृत्य पूजां कुर्यात्। 'त्वं सर्ववेदमयी वेदेषु गीयसे, अमृतस्य त्वमेव सारः; तस्मात् मे शान्तिं देहि' इति प्रार्थ्य। ततः पञ्चगव्यपानं कृत्वा, तस्य समीपे भूमौ शयनं कुर्यात्, सूर्यस्तोत्रपाठेन पुराणश्रवणेन च रात्रिं यापयेत्। अष्टम्यां दिने, दिनरात्र्यतीते, नित्यकृत्यानन्तरं, सर्वं ब्राह्मणाय वेदविदे दद्यात्। ब्राह्मणान् शक्त्या गुडेन घृतेन पायसेन च तर्पयेत्; स्वयम् तैललवणरहितं भोजनं कृत्वा दमेन वर्तेत। एवं प्रतिमासं सम्पूर्णव्रतं कुर्यात्; संवत्सरान्ते शय्यां गुडघटेन सह दद्यात्। सर्वोपकरणयुतं गृहमपि शक्त्या दद्यात्, एकाङ्गीं क्षीरदायिनीं च गावम्। एवं सप्तमीव्रतानां महिमा परमः, येन दुःखं नश्यति, सम्पदः वर्धन्ते, पापानि क्षीयन्ते, परं ब्रह्म प्राप्यते च।