राज्ञः पुनः किंचित् काम्यते चेत्, हे राजन्, तत् मम पृच्छ—यः संसारसागरात् मोचयति। यद्यपि स्वर्गसंपदं स्वास्थ्यं च फलदं किञ्चिद् व्रतं श्रोतुमिच्छसि, अहं ते सविस्तरं सौरधर्मं 'मङ्गलसप्तमी'नाम्नं प्रवक्ष्यामि। सप्तमीव्रतानि तु विशेषतः कीर्तितानि—विशोकसप्तमी, तथैव फालसप्तमी तृतीयायां, शर्करसप्तमी, पद्मसप्तमी च। मन्दारसप्तमी, षष्ठीसप्तमी, मङ्गलसप्तमी च—एतानि सर्वाणि पुण्यफलप्रदानीति प्रसिद्धानि, देवरर्षिभिः पूजितानि च। एषां विधानं सम्यक् क्रमेण प्रवक्ष्यामि। यदा शुक्लपक्षस्य सप्तमी तिथिः सूर्यवासरे पतति, स मङ्गलदिनं विजयो नाम च कथ्यते। तस्मिन्नेव दिवसे प्रभाते नदीषु गोदुग्धेन स्नातव्यम्। श्वेतवस्त्रधरः सन्, अक्षतैः सह पद्मं विधाय, तस्य मध्यभागे पूर्वाभिमुखं पत्रं स्थापयेत्, वृत्ताकारं कर्णिकां च यथाविधि स्थापयेत्। पुष्पैः अक्षतैश्च, भगवन्तं सर्वतो विधिना संस्थापयेत्—पूर्वे तपना, ततः मार्तण्डः। आग्नेय्यां दिवाकराय, नैऋत्यां विधात्रे, पश्चिमे वरुणाय, भास्कराय च अनिलाय च। ईशान्यां विकर्तनाय, अष्टमपत्रे देवाय, आरम्भे समाप्तौ च मध्ये च परात्मने। एवं मन्त्रैः सह नमस्कारान्तैः, श्वेतवस्त्रैः, फलैः, भोज्यैः, धूपैः, माल्यैः, लेपैः च, श्रद्धया वेदिकायां पूजां कुर्यात्, गुडेन लवणेन च। ततः व्याहृति-मन्त्रं जपन्, द्विजश्रेष्ठं विसर्जयेत्। यथाशक्ति, श्रद्धया हविः प्रदाय, गुडं, क्षीरं, घृतं च समर्पयेत्; तिलं, सुवर्णं, अन्यानि दानानि च ब्राह्मणाय दद्यात्। एवं नियमं सम्पूर्ण्य, रात्रौ शयनं कृत्वा, प्रभाते स्नात्वा जपं च कृत्वा, ब्राह्मणैः सह घृतपायसं रचयेत्। ततः भोजनं कृत्वा, वेदवित् वैदालव्रतशून्याय सुवर्णयुक्तं घृतपात्रं कुम्भं च दद्यात्। एवं भगवतः परमात्मनः सूर्यस्य तुष्टिः स्यात्; अनेन विधिना सर्वं मासे मासे आचरितव्यम्। त्रयोदशे तु मासे त्रयोदश गोः दातव्याः, वस्त्राभरणैः भूषिताः सुवर्णशृङ्ग्यः दुग्धदायिन्यः। अल्पधनवानपि एकां गोदद्यात्, अमर्षरहितः स्यात्; धनसम्बन्धे कपटं न कुर्यात्, मोहात् पतनं हि भवति। यः कश्चन अनेन विधिना मङ्गलसप्तमीं आचरति, स सर्वपापैः विमुक्तः सूर्यलोकस्य पूज्यः भवति। अत्र अनन्तायुः, आरोग्यं, श्रीश्च जायते; सर्वपापहरं, सर्वदैवतानां पूजितं च। मङ्गलसप्तमी सर्वदोषशान्तिकरी; यः सप्तमीं फलप्रदां सम्यगाचरति, स सर्वपापैः विमुक्तः भवति। यः शृणोति वा पठति, स पापात् मुक्तः। एवमुक्त्वा, हे राजश्रेष्ठ, विशोकसप्तमीं वर्णयामि। येन व्रतेन नरः कदापि दुःखं नानुभवति। माघमासे शुक्लपञ्चम्यां कृष्णतिलैः स्नानं कृत्वा, ततः पयसा यवागूभोजनं कृत्वा, दन्तधावनं समाप्य, उपोष्य ब्रह्मचर्येण रात्रौ शयीत। ततः प्रातःकाले स्नात्वा शुचिः जपं कृत्वा, सुवर्णपद्मं निर्माय, सूर्यं पूजयेत्। रक्तमण्डारपुष्पेण, रक्तवस्त्रयुग्मेन च; हे सूर्य, यथा त्वं जगत् सर्वदा शोकमुक्तं करोति, एवं ममापि सर्वजन्मसु त्वयि भक्तिः शोकाभावश्च स्यात्। एवं षष्ठ्यां दिनायां द्विजातीन् भक्त्या पूजयेत्। स्वयमेव गोमूत्रं प्राश्य, कृत्यं कृत्वा, ब्राह्मणान् सुपात्रेण गुडं दद्यात्। सुशुद्धवस्त्रयुग्मं पद्मं च ब्राह्मणाय दद्यात्; तैलं लवणं विना भोजनं कृत्वा सप्तम्यां मौनं समाचरेत्। अनन्तरं श्रीसंपदिच्छुः पुराणश्रवणं कुर्यात्; एष विधिः उभयपक्षयोः अपि कार्यः। एवं यावत् माघशुक्लसप्तमी पुनरागच्छति, तावत् अनुष्ठेयम्; व्रतसमाप्तौ सुवर्णपद्मयुक्तं घटं दद्यात्। शय्यां शयनोपकरणैः सह, कपिलां दुग्धदायिनीं च दद्यात्; यः कामनिरपेक्षः एतत् विधिं समाचरति, विशोकसप्तमीं च आचरति, स परं पदं लभते। कोटिशतसहस्रजन्मानि दुःखं न प्राप्नोति, रोगदुःखरहितः भवति; यत्किंचित् इच्छति, तत् सर्वं प्राप्नोति। कामनिरपेक्षः तु परं ब्रह्म प्राप्नोति; यः विशोकसप्तमीं पठति वा शृणोति, स इन्द्रलोकमुपगम्य दुःखं न प्राप्नोति। अधुना फालसप्तमीं प्रवक्ष्यामि। येन व्रतेन नरः पापमुक्तः स्वर्गं गच्छति। शुभे मार्गशीर्षमासे पञ्चम्यां दृढव्रतं समाचर्य, षष्ठ्यां उपोष्य सुवर्णपद्मं निर्मापयेत्; तद् ब्राह्मणाय सपरिवारं शर्करया सहितं दद्यात्। सुवर्णफलप्रतिमां कृत्वा, धर्मवित् प्रातर्युत्थाय सायं च दद्यात्—"मयि सूर्यः प्रीयताम्" इति। ब्राह्मणान् यथाशक्ति पूजयित्वा, सप्तम्यां क्षीरभोजनं कुर्यात्; ततः कर्ष्णसप्तमी पर्यन्तं फलदानं कुर्यात्। एवं, राजन्, सप्तमीव्रतानां विधानं भगवता सौरधर्मेण यथाशास्त्रं प्रवर्णितम्।