सः रुद्रलोकमध्ये कल्पपर्यन्तं निवसति, ततः पुनः इह भूमौ राजा भवति। अधुना अहम् अतिशयम् घृतशैलस्य विधानम् विस्तरेण कथयामि। घृतं तेजोयुक्तं पुण्यसम्पन्नं च, महापापानां विनाशाय समर्थम्। श्रेष्ठः घृतशैलः विंशतिः घटकैः निर्मितः इति विद्वांसः मन्यन्ते। मध्यशैलः दशघटकैः, अधमः पञ्चघटकैः स्मृतः। अल्पधनः अपि द्वाभ्याम् घटाभ्याम् विधिनुसारं तं निर्मितुम् अर्हति। विष्कम्भशैलान् अपि चतुर्थांशेन सम्यक् निर्मितुम् अर्हति। तस्योपरी घटेषु ताम्बूलधान्यपात्राणि स्थापयेत्। शैलः सुसम्पीडितः उन्नतः च निर्मितव्यः, यथा विधिना शोभनः दृश्यते। शुक्लवस्त्रैः आवृतः, इक्षुशाखाभिः, दण्डैः, फलैः च शोभितः कर्तव्यः। अत्र व्यवस्था अन्नशैलस्य सदृशी वर्ण्यते; पूर्वं तस्य अभिषेकः कर्तव्यः, ततः देवपूजा तर्पणं च विधिनुसारं सम्पादनीयम्। प्रभाते गुरुं शिल्पं समर्पयेत्, चित्तशुद्ध्या तद्वत् अन्नशैलान् ऋत्विक्भ्यः अपि दद्यात्। घृतस्य अमृतसारयोगात् उत्पत्तिः, अतः घृतदीपेन शंकरः विश्वात्मा अत्र प्रसन्नः भवतु। घृतमध्ये तेजस्वी ब्रह्म स्थितम्, अतः भूमिपाल त्वं घृतशैलरूपेण अस्मान् रक्ष। एवं विधिना उत्तमं घृतशैलं दत्त्वा, महापापयुक्तः अपि शम्भुलोकम् प्राप्नोति। हंसैः, बकैः च परिवृतः, घंटाजालैः भूषितः, दिव्ययानं अप्सरस्समेतम्, सिद्धैः विद्याधरैः च सह, सः स्वपितृभिः सृष्ट्यन्तं विचरति। अधुना अहम् उत्तमरत्नशैलस्य विधानम् कथयामि। श्रेष्ठः शैलः सहस्रमुक्ताभिः निर्मितः, मध्यः पञ्चशतमुक्ताभिः, अधमः त्रिशतमुक्ताभिः स्मृतः। चतुर्थांशेन सर्वतः अन्नशैलान् निर्मितव्याः; पूर्वदिशि वज्रैः मणिभिः च, दक्षिणे नीलमणिभिः, विद्वान् पूर्वे माणिक्यैः सुगन्धद्रव्यैः च शैलं निर्मितुम् अर्हति; पश्चिमे शिलाजीतैः प्रवालैः च मिश्रितः महान् शैलः कर्तव्यः। उत्तरदिशि पद्मरागमणिभिः सुवर्णेन च सम्यक् निर्मितव्यः; सर्वं अत्र अन्नशैलस्य सदृशं व्यवस्थितम्। तद्वत् आह्वानपूर्वकं सुवर्णवृक्षान् देवतान् च निर्मितुम् अर्हति, पुष्पैः, गन्धैः च पूजनीयम्; प्रभाते विसर्जनम् अपि कर्तव्यम्। पूर्ववत् गुरवे ऋत्विक्भ्यः च मन्त्रं पठेत्— "यथा सर्वदेवतागणाः सर्वरत्नेषु स्थिताः," "त्वं च नित्यं रत्नमयः, अतः अस्मान् रक्ष, हे महाशैल; रत्नदानात् जनार्दनः तुष्टिम् प्राप्नोति," "पूजामन्त्रस्य प्रसादेन, अतः अस्मान् रक्ष, हे शैल।" यः रत्नशैलं विधिनुसारं ददाति, सः विष्णुलोकम् प्राप्नोति, अमराधिपेन पूजितः, तत्र शतकल्पपर्यन्तं नृपः वसति। रूपेण, आरोग्येन, गुणैः च सम्पन्नः, सप्तद्वीपाधिपः भवति; ब्रह्महत्यादिकं यत् पापं कृतं, सर्वं तद् वज्रपातेन पर्वतस्य यथा विनश्यति। अधुना अहम् उत्तमं रजतशैलं वर्णयामि। तस्य दानेन पुरुषः सोमलोकम् प्राप्नोति। श्रेष्ठः रजतशैलः दशसहस्रपलैः निर्मितः; मध्यः पञ्चसहस्रपलैः, तस्यार्धं अधमः। यदि विंशतिपलात् अधिकं न शक्यते, यथाशक्ति तं निर्मितुम् अर्हति। विष्कम्भशैलान् चतुर्थांशेन तद्वत् निर्मितुम् अर्हति। पूर्ववत् रजत-मन्दरादिपर्वतान् विधिना कर्तव्यः। तद्वत् शुद्धरजतैः लोकपालान् निर्मितुम् अर्हति। ब्रह्मा, विष्णु, सूर्यः सुवर्णमयः कर्तव्यः; अन्येषु पर्वतेषु रजतं, सुवर्णं न। शेषं पूर्ववत्, धूम, जागरणादिकं च कर्तव्यम्। प्रभाते गुरवे रजतशैलं समर्पयेत्, तद्वत् विष्कम्भशैलान् ऋत्विक्भ्यः, वस्त्राभरणैः पूजनीयम्। मन्त्रं पठेत्, कुशग्रहणेन, निरसूयः— "पितृभ्यः, सोमाय, शिवाय च प्रियतमा रजतम्।" "हे रजत, दुःखसागरात् संसारात् अस्मान् रक्ष।" यः उत्तमं रजतशैलं स्थापयित्वा ददाति, सः दशसहस्रगोदानफलम् प्राप्नोति। सोमलोके गन्धर्वैः, किन्नरैः, अप्सरस्समूहैः च सहितः, पूजितः ज्ञानी तत्र महाप्रलयपर्यन्तं वसति। अधुना अहम् उत्तमं शर्कराशैलं वर्णयामि, यस्य दानेन विष्णुः, सूर्यः, रुद्रः च सदा तुष्टाः भवन्ति। श्रेष्ठः शर्कराशैलः अष्टभारैः निर्मितः; मध्यः चतुर्भारैः, अधमः द्विभारैः। अल्पधनः एकेन वा अर्धभारेण वा तं निर्मितुम् अर्हति। चतुर्थांशेन विष्कम्भशैलान् कर्तव्यः। सर्वं अन्नशैलसदृशं कर्तव्यं, सुवर्णवस्त्रैः भूषितम्। मेरुशिखरे त्रि सुवर्णवृक्षाः स्थापनीयाः— मन्दरः, पारिजातः, तृतीयः कल्पवृक्षः। एषां वृक्षाणां त्रयम् सर्वेषु शिखरेषु स्थापनीयम्; पूर्वपश्चिमयोः चन्दनचम्पकवृक्षौ स्थापनीयौ। सर्वेषु पर्वतेषु, विशेषतः शर्कराशैले, एते स्थापनीयाः। मन्दरशिखरे कामदेवः पश्चिमाभिमुखः सदा स्थाप्यः। गन्धमादनशिखरे कुबेरः उत्तराभिमुखः स्थाप्यः। महाशैले वेदारूपः हंसः पूर्वाभिमुखः स्थाप्यः। एवं विधिना विविधशैलानां दानस्य महिमान् विस्तरेण वर्णितः, यः यथाविधि शिल्पं निर्माय ददाति, सः तद्विशिष्टं लोकं प्राप्नोति, तत्र दिव्यैः सह आनन्दितः वसति।